Qylmysty boldyrmaýdyń pármendi júıesi qajet

Uzynaǵashtaǵy úsh birdeı azamatty aıdyń-kúnniń amanynda atyp óltirip, mal-dúnıesin tonap ketken oqıǵadan keıin Májilis depýtattary Bekbolat Tileýhan men Azat Perýashev qoǵamdaǵy osyndaı qasiretke qatty alańdaýshylyq bildirip, Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymovqa depýtattyq saýal joldap, eldegi aýyr qylmystardyń aldyn alýǵa, sondaı-aq, olardy jasaǵan qylmyskerlerge jaýapkershilikti kúsheıtýge baǵyttalǵan sharalar týraly aqparat berýdi suraǵan edi. Sol saýalǵa jýyrda Ishki ister mınıstri Q.Qasymovtan uzyn-sonar jaýap keldi. Biz ony qysqartyp usynyp otyrmyz: «Elimizdegi qylmystyq deńgeıge júrgizilgen taldaý resmı statıstıkalyq málimetter boıynsha sońǵy 5 jylda adam óltirý 1,5 esege (2011 jyly 1414-ten 2015 jyly 860-qa deıin)tómendegenin kórsetti. Adam óltirý dınamıkasy mynandaı: 2011 jyly – 1 414, 2012 jyly – 1 263, 2013 jyly – 1 118, 2014 jyly – 902, 2015 jyly 860 osyndaı qylmys jasalǵan. Sońǵy 3 jylda mal urlaý sany 11 myńnan (2013 jyly) 8 myńǵa (2015 jyly) azaıǵanyn atap ketemiz. Aǵymdaǵy jyly osy quqyq buzýshylyq túrleriniń jaǵdaıy turaqty bolyp qalýda (5666-dan 5612-ge deıin 1%-ǵa tómendedi). Adam óltirýdi jáne barlyq rezonanstyq qylmystardy ashý jáne tergeý barysy mınıstrliktiń baqylaýynda turady, qylmystyq jáne izdestirý isteri zerdelenedi, tıisti tapsyrmalar beriledi, qajet bolǵanda ortalyq apparattyń tájirbıeli qyzmetkerleri óńirlerge issaparǵa jiberiledi. Odan basqa, ótkiziletin is-sharalardy úılestirýdiń tıimdiligin arttyrý úshin mınıstrlik «Bótenniń múlkin urlaýǵa qarsy is-qımyl boıynsha 2015-2017 jyldarǵa arnalǵan vedomstvolyq baǵdarlama (IIM-niń 2015 jylǵy 28 aqpandaǵy №16 buıryǵymen bekitilgen) qabyldady. Qylmystyq jazalaýdy qatańdatýmen ǵana mal urlaý problemasyn sheshý múmkin emes, osy qylmystyq qubylystyń aldyn alýdyń pármendi júıesin qurý úshin mal baǵýdy ortalyqtandyryp uıymdastyrý, ony tolyq esepke alý, sondaı-aq, mal sharýashylyǵy nysandaryn tehnıkalyq nyǵaıtý boıynsha praktıkalyq sharalar keshenin qabyldaý qajet. Ýchaskelik polısııa ınspektorlary osy baǵytta naqty jumys atqarýda, olar aǵymdaǵy jyly halyqpen 9 myńnan asa jıyn ótkizdi, onda azamattarǵa jáne fermerlik sharýashylyqtar basshylaryna óziniń múlkin saqtaý boıynsha sharalar qabyldaý qajettiligi týraly aqparat aıtyldy. Janýarlardy ustaý jáne baǵý máse­lelerin quqyqtyq retteý tetikteriniń, sondaı-aq, osyndaı talaptardy oryndaý úshin jaýapkershiliktiń bolmaýy mal urlaýdy kásip etken adamdarǵa qolaıly jaǵdaı jasaıdy. Sondyqtan, mal urlaý problemasyn tek polısııa kúshimen jáne qoldanystaǵy zańnamany ózgertpeı sheshý, ókinishke qaraı, múmkin emes. Bizdiń oıymyzsha, aýyldyq okrýg­terdiń ákimderin bul proseske belsendi tartý úshin «Qazaqstan Respýblı­ka­syn­daǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin ózi basqarý týraly» Zańǵa túze­tý­­ler engizip, qalalar men eldi meken­der­diń aýmaqtaryn abattandyrý qaǵı­da­l­aryn bekitý boıynsha quzyretine uqsas ob­lys­tyq máslıhattarǵa janýarlardy ustaý jáne baǵý qaǵıdalaryn bekitý quqy­­ǵyn berý qajet. Sonymen qatar, osy qaǵıdalardy saqtamaǵany úshin ákim­shi­lik jaýapkershilikti belgileý kerek». Odan ári jaýapta Uzynaǵashta bolǵan qandy oqıǵalardy tergeý bo­ıynsha kúdiktiler anyqtalyp, ustalǵany jáne qylmystyq is júrgizilip jatqany aıtylypty.