PARLAMENT

«Egemen Qazaqstannyń» arnaýly beti

Baýyrjan atamyzdy da bıikteteıik,

Sabyr atamyzdyń da dańqyn asyraıyq

Kelesi jyldyń 25 qańtarynda qazaq elinde dúnıe esigin ashyp, ózbek naǵashysynyń qolynda ósken, keshegi surapyl soǵys qaharmandarynyń biri, qazaqtan shyqqan tuńǵysh general Sabyr Raqymovtyń týǵanyna 110 jyl tolady. Amangeldi MOMYShEV, Májilis depýtaty. Osyǵan deıin О́zbekstanda ulttyq batyr retinde dáriptelip kelgen general Sabyr Raqy­mov­tyń Tashkenttegi eskertkishi sy­rylyp, О́zbekstannyń barlyq jerinde ataýlary alyp tasta­lýyna baılanysty buqaralyq aqparat quraldarynda ulty­myzdy alańdatqan máselege oraı batyrymyzdyń atyn asqaq­ta­typ, elimizde eskertkishi qoıy­lýy talap etilip jatyr. О́zbektiń zııaly qaýymy syn­ǵa alyp, batyrdyń anasy ózbek qyzy, bizge bóten emes degen soń, eskertkish Tashkent qalasyndaǵy Ǵafýr Ǵýlamov atyndaǵy saıa-baq­qa qaıta qoıyldy. Bizdińshe bulaı istemegen jón edi. Al bolar is bolǵan soń endi batyry­myzdyń rýhyn ózimizde asqaq­ta­typ, týyn jelbiretý úshin naqty sharalardy qolǵa alýymyz kerek. Biz el arasyna jik salý úshin emes, dostyq baılanysty ny­ǵaıta túsýge yntaly ekenimizdi kim-kim de túsinedi dep oı-laımyn. Sabyr Raqymovtyń esimin ardaqtaýdy endi Qazaqstan jan-jaqty qolǵa alǵany jón. О́zbek aǵaıyndarymyzdyń ózi bas tartyp jatsa, endi olar esh­qandaı qarsylyq tanytpaıtyny jáne túsinistikpen qaraıtyny anyq. Kezinde Baýyrjan Momysh­uly Sabyr Raqymovtyń artynda qalǵan súıgen jary Quralaı Natýllaevany (Sabyrova) Tashkentten Almatyǵa birneshe ret kóshirip ákelgen eken, ózaǵańdar qaıyra alyp ketip otyrǵan. Qu­ralaı apaı bul týrasynda da, eri­niń ulty qujatta «kezdeısoq» «ózbek» bolyp jazylyp ketkenin de, batyrdyń sońǵy armany resmı túrde qazaq bolyp ólý bolǵanyn da, osy jolda óziniń kórgen talaı teperishin de baıandap ketken. Batyr ózimen birge maıdanda bolǵan jubaıy Quralaıǵa «Me­niń armanym – qazaq bolyp ólý» dep únemi aıtyp júredi eken. Sol batyrdyń amanatyn oryn­daý maqsatynda qazaq ekenin dáleldeý úshin Quralaı apaı 50 jyl boıy sandalyp, barmaǵan jeri, baspaǵan taýy qalmaǵan.  1946 jyly kirmegen esigim qal­maǵan soń, aqyry ábden kúıin­dim de, radıokomıtetke baryp, Sabyrdy da, ózimdi de «qazaq­pyz» dep jarııalap jiberdim. «Sabyr – Sýan rýynyń balasy Mámbetbek datqanyń nemeresi» degen sózimdi estip, О́zbek­stan­nyń qaýipsizdik uıymynyń qyz­met­kerleri kelip, meni bir túnde júk mashınasymen alyp ketti», – dep Quralaı apa kezinde aıt­qan edi. Sabyrdy qaıta qazaq etý úshin jarty ǵasyr boıy ary-beri shapqylap, aqyrynda jo­ǵar­ǵy áskerı ýchılısheniń mura­ǵat bóliminen Sabyr Omaruly «qazaq» dep jazylǵan qujatyn tapqan. Sonymen birge, Sabyr­dyń týǵan jeri Qazyǵurttaǵy mu­raǵat qorynda «qazaq» dep anyq jazylǵan týý týraly kýá­ligi saqtalypty. Qaǵynan jerigen qulandaı О́zbekstan úkimeti áıgili batyr­dan syrt aınalyp jatqanda, bu­rynǵydaı halyqtar dostyǵyna syzat túsedi deýdiń endi reti qal­ǵan joq. Biz ózbektiń uly jazýshylary, shyǵystyń klassık fılosoftary Fırdaýsı, Nızamı, Naýaı, Hafız, Saǵdı, Aını esimderin ár ýaqytta qadyr tutamyz. Al qalalarymyzdaǵy Namanǵan, Tashkent, О́zbek, Án­dijan kósheleri ne maǵyna beredi. Solardy óz batyrlarymyz ben qoǵam qaıratkerleriniń esim­derine ózgertýimiz kerek. О́z baýyrymyzǵa shyndap tartsaq, erdiń de, eldiń de mereıin asqaq­tatar is bolmaq. Ázirge Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy Shym­kent respýblıkalyq áskerı mek­tep-ınternaty (burynǵy Sývorov mektebi) men  Shymkent qa­la­syndaǵy kóshe aty ǵana berilgenin eskersek, budan bylaı da Raqymovtyń atyn asqaqtatý isi barlyq óńirde jalǵasyn taba berýi kerek dep bilemiz. Aldaǵy jyly 25 qańtarda týǵanyna 110 jyl tolatyn Sa­byr Raqymovtyń músheltoıyna baılanysty Úkimet memlekettik komıssııa quryp, tez arada iske kirisýi qajet. Osy oraıda batyr esiminiń óshpeýi, qandas­tary­myz­dyń júreginde saqtalýy úshin naqty sharalar: esimin qas­terleý, birneshe baǵyttaǵy kitaptar shyǵarý, derekti fılm túsirý, mektep oqýlyqtaryna engizý jáne t.b. júzege asyrylýy tıis. Eldi meken, aýdan ataýyn berse de artyqtyq etpeıdi. Jo­ǵa­ry oqý oryndaryna, áskerı akademııa, áskerı bólimderdiń ataýyn berip, olarda batyrdyń eren erlikteri nasıhattalýy tıis. Sabyr Raqymovtyń týǵan jeri Qazyǵurt taýyna eńseli eskertkishin turǵyzyp, elshilik arqyly Tashkent muraǵatyndaǵy Raqymovtyń jádigerlerin tolyq qaıtaryp alý qajet-aq. Qazaq­standa qoǵamdyq qor quryp qa-rajat aýdarý úshin arnaıy esep-shot ashý kerek. Baýyrjan Momyshulyndaı týǵan halqy úshin qaıtalanbas tulǵanyń qatarynda qazaqtyń taǵy bir alyby ıyq tirestirip tursa, qandaı ǵanıbet! «Taýlar­dy da bıikteteıik, dalany da asqaqtataıyq» deıtin Oljas aqyn­daı aıtar bolsaq, Baýyr­jan atamyzdy da bıikteteıik, Sabyr atamyzdyń da dańqyn asyraıyq!

Fotokúndelik

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.