Shubattyń shıpasy bıopreparat arqyly arta tústi

Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetinde medısına salasyndaǵy ǵylymı-zertteý jumystaryn ınnovasııalaý maqsatynda ǵylymı jobalar ázirlep, óndiriske endirip otyratyn ǵylymı-zertteý ınstıtýty ashylǵan. Olar Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń 2015-2017 jyldarǵa arnalǵan ǵylymı jobalar grantyn jeńip alǵan edi. Qazir osynyń esebinen «Shubattyń negizinde dárilik syǵyndylarmen úılesken jańa qyshqyldy sút bıopreparatyn alýdyń tehnologııasyn zerttep, óńdeý» atty ǵylymı jumys júzege asyp otyr. Halyq medısınacynda em­dik qa­sıeti bar sút ónimderi­niń qa­­tarynda túıe súti de bar. Ins­­tı­týt bazasynda óndiri­lip jat­qan shubat ónimderi ne­­gizinen pasterlenip alynýda. Bul súttiń quramyndaǵy bıo­lo­gııalyq qundy zattar men dá­rý­­menderdi tabıǵı qalpynda saq­tap, mańyzyn joǵaltpaýǵa múm­kindik beredi. Tórt túliktiń ishinde bıe súti­nen basqasynyń bári de pisirý­di qa­jet etedi. Pispegen sút ónim­de­ri basqa aýrýlardyń taralýyna negiz bolady. Túıe aýrý bol­sa, odan alynatyn shubatty tu­tyný qaýipti. Osy sebepti ǵa­lymdar ınfeksııa týǵyzatyn mık­roorganızmderdiń joıylýyn qatań qadaǵalaýǵa alǵan, sonymen qatar jańa ónimniń saqtalý merzimi de uzartylǵan. Túıe sútiniń aqýyzynda emdik antıoksıdantty, ımmýndy ret­teý­shi qasıetterge ıe ımmýnoglobýlın men laktoferrınniń bar bolýy, mine, osyndaı bıopreparat shyǵarýǵa negiz bolyp otyr. Dálel retinde aıtar bolsaq, ýnı­versıtet klınıkasynda qant dıabetimen tirkelgen bir­qatar naýqastarǵa osy jo­ba sheńberinde daıyndalyp jatqan qyshqyldy sút óni­min bıoqospa túrinde qol­danǵanda, naýqastardyń aǵ­za­syndaǵy qant mólsheri tó­mendep, emdelýshilerdiń ımmý­n­d­yq júıeleriniń qyzmeti jo­ǵarylaǵandyǵy baıqaldy. Preparattyń basqa aǵzalarǵa keri áseri bolǵan joq. Atalǵan kór­setkishter tájirıbelik zert­teý jumystarynyń oń nátı­je­le­rimen dáleldendi. Bul túıe súti­niń tıimdiligimen qatar, adam aǵ­zasyn aýrýǵa shaldyqtyratyn bakterııa men vırýstardan, túrli asqynýlardan qorǵap, keri áserin tıgizbeıtin, qant dıabetiniń aldyn alýǵa jáne qant dıabetimen aýyratyn naý­qas­tardy emdeý maqsatynda qol­danýǵa bolatynyn dáleldep ber­di. Bıopreparat shubattyń em­dik qasıetin arttyryp, qant deńgeıin tómendetý qasıetine ıe. Búgingi tańda Túrkistanda­ǵy me­dısınalyq ǵylymı-zert­teý ıns­tıtýty S.Asfendııarov atyn­daǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetimen, Qazaq taǵamtaný akademııasymen, Oń­tústik Qazaqstan memlekettik far­masevtıkalyq akademııasymen birlesip ǵylymı-zert­teý jumystaryn júrgizip otyr. Joba zertteýleriniń ná­tı­je­sinde ǵylymı semınarlar uı­ym­­dastyrylyp, talqylanǵan má­­seleler jaıyndaǵy máli­met­ter Túrkııanyń, basqa da shet memleketterdiń ǵylymı ba­­sylymdaryna usynyldy. Búginde «Shubat negizinde ázir­len­gen «Inýllakt-Fıto» emdik-pro­fılaktıkalyq bıoıogýrty» atty ónertabystyq ja­ńa­lyq pa­tent alý úshin Ult­tyq zııa­t­kerlik menshik ınstıtýtyna ji­­berildi. Ǵalymdardyń endigi maq­saty – satylymǵa deıingi shu­bat­tyń negizinde dárilik sy­ǵyn­dylarmen úılesken qant dı­a­betine qarsy qyshqyldy sút bıo­preparatyn alýdyń teh­nologııa­syn zerttep, óń­dep, bıoónim retinde jappaı shyǵarýdy qolǵa alý. Ol úshin Túrkistanda túıe sha­rýa­shy­­lyǵyn keńinen da­my­týǵa barynsha múm­kin­dik beretin zama­naýı qon­dyr­ǵylarmen jáne apparattar­men jabdyqtalǵan vıvarıı qajet. Bekjigit SERDÁLI TÚRKISTAN