El prezıdentiniń zań deńgeıinde bekitilgen ókilettikterin qaıta bólý týraly

Qazaqstannyń 2050 jylǵa qaraı dúnıe júziniń eń damyǵan 30 memleketiniń qataryna kirý jónindegi Memleket basshysy belgilegen bıik maqsattarǵa jetý tek ulttyq quqyq júıesine jáne qoǵamnyń basqa da mańyzdy ınstıtýttaryna ǵana emes, memlekettik qu­rylysqa da, bıliktiń teńdestirilgen tar­maq­tary arqyly basqarýdyń zamanaýı ny­sanynyń bolýy máselelerinde damyǵan el­de­r­men tepe-teńdikti saqtaýǵa da joǵary ta­laptar qoıady. 1995 jylǵy 30 tamyzda respýblıkalyq re­ferendýmda qabyldanǵan Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń qoldanystaǵy Konstıtýsııasy de­mokratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleý­mettik memleket qurý maqsatyn, onyń ju­mys isteýiniń negizgi qaǵıdattaryn or­nyq­t­yrdy, onyń eń qymbat qazynasy adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bos­tan­dyqtary. О́tken kezeń ishinde eli­miz ne­gizgi áleýmettik-ekonomıkalyq já­ne saıa­sı reformalardy oıdaǵydaı júr­giz­di, ha­lyq­ara­lyq qoǵamdastyqtyń tolyq qu­qyq­ty mú­she­sine aınaldy. Memleket basshysy óziniń úndeýinde «Bú­ginde álem kóz aldymyzda ózgerip ja­tyr. Qoǵamdyq prosesterdiń jedeldigi men kúrdeliligi Qazaqstanda da údep kele­di. Bolashaq tarıh bizdiń aldymyzǵa sóz­siz qoıatyn jahandyq jáne óńirlik qyr kór­setýlerge qalaı den qoıý kerektigin biz bú­gin­nen bastap oılaýǵa tıispiz», dep atap ótti. Áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaılar ózgerdi. Bul ózgerister álemdik ekonomıkada, sol sııaqty otandyq ekonomıkada baıqalýda. Mysaly, táýelsizdik jyldary ishinde Qazaqstan­nyń dollarlyq mándegi ishki jalpy ónimi - 20 ese, ortasha jalaqy 17 ese ósti. Áleýmettik salaǵa shyǵystar ishki jal­py ónimniń 6 %-nan 10%-ǵa deıin artty. Qazaqstan­dyq­tardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 72 jas­qa deıin uzardy. 100 mıllıon sharshy metrden astam turǵyn úı berildi. Qazaqstan 2007 jyldan bastap ındeks­te­letin DEF Ǵalamdyq básekege qabilettilik reı­tıngin­de biz óz jaǵdaıymyzdy 61-pozı­sııa­d­an (2007 jyly) 53-pozısııaǵa deıin (2016 jylǵa qaraı) jaqsartyp aldyq. Doinq Business reıtınginde Qazaqstan 2007 jyl­dan bastap óz jaǵdaıyn 59-pozısııadan 35-pozısııaǵa deıin jaqsartty. Munyń ózi bizdiń jańa ekonomıkalyq jaǵdaıda ómir súrip jatqanymyzdy dáleldeıdi. Mundaı jaǵdaıda, Úkimettiń al­dyn­da aǵymdaǵy máselelerdi jedel she­shý mindeti tur. Úkimette bul úshin qa­jetti derbestik jáne elde ózgerip jatqan áleý­met­tik-ekonomıkalyq jaǵdaıǵa den qoıý múm­kin­digi bolýǵa tıis. Osyǵan baılanysty «Nur Otan» par­tııa­synyń HVI sezinde Memleket basshysy bel­gilep bergen 5 reforma qoǵamnyń barlyq qo­ǵamdyq ınstıtýttaryn qurylymdyq ja­ǵy­nan jańǵyrtýdy tereńdetip, sol arqyly al­da turǵan maqsatqa jaqyndaı túsýge ba­ǵyttalǵan. Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qar­sańynda Elbasy elimiz ben halqymyz úshin ómirlik mańyzy bar memlekettilikti odan ári damytý – Parlamentti kúsheıtip, Úki­mettiń eseptiligi men derbestigin keńeıtý ke­zeńin belgiledi. Memleket basshysynyń ókimimen qu­ryl­ǵan Memlekettik bılik tarmaqtary ara­syn­daǵy ókilettikterdi qaıta bólý máseleleri jó­nin­degi jumys toby jumysynyń nátıjeleri boıynsha N.Á.Nazarbaev 2017 jylǵy 25 qań­tarda Qazaqstan halqyna arnaıy úndeý jasady, onda memlekettik bılik tarmaqtary arasyndaǵy ókilettikterdi qaıta bólýdiń negizgi baǵyttaryn aıqyndap berdi. Birinshiden, bul Konstıtýsııada bel­gi­lengen ókilettikterdi qaıta bólý máselesi. Usynylyp otyrǵan túzetýler resmı BAQ-ta bu­ryn jarııalanǵan jáne olarmen barlyǵy ta­nysa alady jáne óz usynystaryn bere ala­dy. Ekinshiden, bul Respýblıka Prezıdentiniń zańda belgilengen áleýmettik-ekonomıkalyq prosesterdi retteý boıynsha jáne Respýblıka Prezıdentiniń Memleket basshysy retindegi konstıtýsııalyq mártebesin qozǵamaıtyn óki­lettikterin tómengi deńgeıge berý máse­le­leri. Respýblıka Prezıdenti Úkimetke tıisti zań jobasyn ázirleýdi jáne Parlamenttiń aǵym­daǵy sessııasynyń sońyna deıin ony qabyldaý úshin Parlamenttiń basym jos­pa­ry­na engizýdi tapsyrdy. Ádilet mınıstrligi qazirgi ýaqytta múddeli memlekettik organdarmen birlesip osyn­daı zań jobasyn ázirleýde. Búginde Memleket basshysy retin­de­gi mártebesin aıqyndaıtyn jáne Kon­stı­týsııada kózdelgen Respýblıka Pre­zı­dentiniń ókilettikterimen qatar, ádette, at­qa­rý­shy bılik tarmaǵyna tán memlekettik basqarý salasyna jatatyn zańnamaly túrde belgilengen kóptegen uıymdastyrýshylyq-quqyqtyq jáne basqarýshylyq ókilettikter bar. Osyǵan baılanysty el Prezıdentiniń bir­qa­tar basqarýshylyq ókilettikteri memleket pen qoǵamǵa qaýip tóndirmeı basqarýdyń tómen turǵan deńgeıine berilýi jáne Úkimet pen ózge de atqarýshy organdardyń arasynda qaıta bólinýi múmkin. Nátıjesinde, jumys toby Memleket bas­shysynyń Úkimet pen keıbir atqarýshy organdarǵa berilýi múmkin ókilettikteriniń qaıta bólinýi boıynsha 40 shaqty usynys ázirledi. Mysaly, Úkimettiń quzyretine berilýi múm­kin ekonomıka, bıýdjettik josparlaý jáne kásipkerlik qyzmet salasyndaǵy Mem­le­ket basshysynyń uıymdastyrýshylyq-qu­qyqtyq ókilettikterin qaıta bólýge ba­ǵyttalǵan túzetýlerdiń tutas kesheni ázir­lendi. Bul: memlekettik-jekeshelik áriptestik maq­sattary úshin berilýge jatpaıtyn obekti­lerdiń tizbesin qalyptastyrý; olardy yntalandyrý maqsatynda eko­no­mıkanyń basym sektorlaryn aıqyndaý; kásipkerlik qyzmetti júzege asyratyn já­ne qaıyrymdylyqty damytýǵa eleýli úles qosqan bıznes sýbektileri úshin qur­met­ti ataqtar taǵaıyndaý tártibin bekitý; Respýblıkalyq bıýdjet komıssııasyn qurý (RBK); RBK erejesi men quramyn bekitý; memlekettik josparlaý júıesin jáne keıbir basqa da júıelerin aıqyndaý jónindegi fýnksııalar. Bul Úkimetke ózine júktelgen fýnksııa­lar­dy tıimdi túrde júzege asyrýǵa jáne sol arqyly onyń jaýapkershiligin arttyra oty­ryp, ulttyq ekonomıka sektoryn tikeleı retteýge múmkindik beredi. Uıymdastyrýshylyq-ókimdik sıpatqa ıe jekelegen ókilettikter bar. Mysaly, memlekettik kásiporyndar qurý; taýarlardy, jumystardy, kórsetiletin qyzmetterdi satyp alý memlekettik satyp alý rásimderinen tys júrgiziletin tulǵany aıqyndaý; merekelik kúnder tizbesin jáne mem­le­ket­tik organ týraly úlgi erejeni bekitý já­ne t.b. Memleket basshysynyń birqatar óki­let­tikteri, jumys tobynyń pikiri boıynsha, Pre­zı­dent Ákimshiliginiń kelisimimen Úkimettiń qu­zyretine berilýi múmkin. Bul Memleket bas­shysynyń eldiń syrtqy jáne ishki saıa­satynda, ulttyq qaýipsizdigi men qorǵanys qabilettiliginde negizgi basymdyqtardy aı­qyn­daý boıynsha fýnksııasyn saqtaýmen baı­lanysty. Jumys toby osyndaılardyń qa­taryna: - memlekettik organdarǵa, sheteldik mekeme­lerge jáne ózge de uıymdarǵa laýa­zym­dy adamdardy issaparǵa jiberý tártibin aı­qyndaýdy; - memlekettik qyzmetshilerdi daıarlaý, qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý tártibin bekitýdi; - memlekettik qyzmetshilerge bonýstar tóleý, materıaldyq kómek kórsetý tártibi men sharttaryn aıqyndaýdy; - «B» korpýsyndaǵy ákimshilik mem­le­kettik qyzmetshilerdiń laýazymdyq aılyq­aqyla­ryna ústeme belgileýdi; - memlekettik qyzmetshilerdiń jumys óti­lin esepteý tártibin aıqyndaýdy; - Qazaqstannyń áýe keńistigin buzýshy áýe kemelerine qarý men jaýyngerlik tehnıkany qoldaný qaǵıdalaryn bekitýdi; - qorǵalatyn memlekettik obektilerdiń tizbesin aıqyndaýdy; - jeke kásipkerlik sýbektilerin tekserýdi bel­gili bir merzimge toqtata turýdy; - sybaılas jemqorlyq táýekelderin syr­t­- ­qy taldaý tártibin aıqyndaýdy jatqyzady. Jumys toby músheleriniń mynadaı: - arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardy qu­rý jáne joıý (AEA), AEA shekarasyn já­ne qoldanys merzimin aıqyndaý, AEA qyzmetiniń túrlerin, AEA týraly ere­je­ni, AEA jumys isteýiniń nysanaly ındı­ka­tor­la­ryn jáne olarǵa qol jetkize al­maýdyń eń tó­men deńgeılerin bekitý; - memlekettik josparlaý salasyndaǵy quqyqtyq aktilerdiń túrlerin jáne olardy ázirleý tártibin aıqyndaý; - «Innovasııalyq tehnologııalar parki» ınno­vasııalyq klasteriniń Qamqorshylyq keńesin qurý, ol týraly ereje men onyń quramyn bekitý; - astananyń sáýlet keńesin qurý, onyń der­bes quramy men erejesin bekitý; - sýdıalarǵa kýálikter berý tártibin aıqyndaý; - arnaıy valıýtalyq rejimdi engizý; - respýblıkalyq bıýdjet jobasyn ázir­leý tártibin, respýblıkalyq bıýdjettiń at­qa­rylýy týraly jyldyq esepti jasaý jáne usyný tártibin bekitý; - strategııalyq jospardy iske asyrý týra­ly esepti jasaý jáne usyný tártibin bekitý sııaq­ty arnaıy jáne salalyq fýnksııalardy Úki­met pen jekelegen ortalyq memlekettik organdar deńgeıine jatqyzý maqsatqa laıyq ekendigi týraly pikirleri birdeı bolǵanyn atap ótý kerek. Fýnksııalardy osylaı aýqymdy túr­de qaıta qaraý tutastaı Úkimettiń já­ne onyń músheleriniń jeke alǵandaǵy jaýap­ker­shi­ligin arttyrý máselesin basty nazarǵa alý­ǵa sebepshi bolady. Osylaısha Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Úkimeti jumys isteıtin jańa naq­ty ahýal týyndaıdy. Bul Memleket basshysy N.Á. Nazarbaev­tyń arnaıy úndeýinde aıqyndalǵan báseke­ge qabiletti ulttyq ekonomıkany qalyp­tas­ty­rý­da jáne damytýda memlekettik saıasattyń qısyndy jalǵasy bolyp tabylady.