Qazaqstan – úlgi alýǵa laıyq el

Keshe «Dıplomat» qonaqúıiniń «Báı­terek» zalynda Qazaqstan Res­pýb­lıka­synyń kezekten tys prezıdenttik saıla­ýyna TMD elderinen qa­tysqan baı­qaýshylar jýr­nalısterge arnap baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Máslıhatqa TMD atynan qa­tysqan baıqaýshylardyń barly­ǵy­nyń pikiri bir izden shyqty. Saılaýaldy úgit-nasıhat kezinde elektrondy jáne merzimdi BAQ-tarda barlyq úmitkerler úshin birdeı jaǵdaılar jasalǵany, kó­shelerge ilingen bılbordtar men plakattarda da teńdeı oryn berilgenin jáne keshegi ótken saılaý kezinde esh­qandaı zań buzylý­shy­lyq oryn al­maǵanyn basa aıtty. Qazaqstan halyq­aralyq norma­lar­ǵa sáıkes,  álem­dik stan­dart­tar­ǵa jaýap beretin saılaý ót­kizdi, biz azamattyq paryz­daryn óteýge qulshynystaryn kór­setken barsha qazaqstandyqtardy qut­tyq­taı­myz, dep bastady óz má­lim­demelerin olar. TMD baıqaýshylary atynan ortaq oıymyzdy qaǵazǵa túsirdik, ol jaqyn kúnderde ózderińizge málim bolady, degen reseılik Sergeı Lebedev daýys berý kezinde keıbir tehnıkalyq kem­shilik­ter­diń baıqal­ǵanyn, alaıda olar­­dyń ózi sol ýa­qytynda-aq sheshilip otyrǵanyn aıtty. Belarýs elinen kelgen baı­qaý­shy Nıkolaı Lozovık: «Bizdiń elimizde saılaý naýqany bastalysymen saıası shıelenis aldymyzdan shyǵyp oty­rady. Bul tek bizdiń elimizde ǵana bolatyn jaǵdaı emes. Saılaý al­dynda saıası partııalar ózderiniń bılikke qarsylyqtaryn aıtyp, nara­zylyq­taryn bildirip jatady. Aza­mat­tardyń ózi jeke bastarynyń problemalaryn osyndaı kezde ońtaı­ly paıdalanyp aıtyp qalady. Keıbir elderde saı­laýdy syndarlyq maqsat­qa emes, qaıta sol eldiń konstı­týsııasyna sáıkes­peıtin amaldardy qoldaný arqyly bılikke qol jetkizýge umtylyp, bılikti qulatýǵa deıin barady. Al Qazaq­standa biz qaıta saılaý naýqanynda qoǵamnyń birige túskenin kórdik. Bizdiń respýblıkadan baıqaýshy retinde 16 adam qaty­nasty, maǵan olardyń barlyǵy saılaýda zań buzylma­ǵan­dyǵyn jetkizdi. Biz saılaý óte joǵary deńgeıde ótti dep baǵalaımyz», dedi. Sergeı Lebedev: «Kóp rette bizderdi, ıaǵnı TMD baıqaýshylaryn eý­ropalyqtar synap ta qalady. Alaı­da, eýropalyqtar ortaq bir tilde uǵyny­satyn bizderdiń bir-biri­mizge jaqyn dilimiz bar ekenin túsine bermeıdi. Máselen, keshe bir sondaı baıqaýshy erli-zaıyptylardyń kabı­naǵa birge kirgenin kórip, tobymen daýys berý oryn aldy dep jatyr. Al TMD elderindegi erli-zaıypty­lar­dyń  arasyn­daǵy qarym-qatynas árıne batys­ta­ǵydan ózgeshe. Taǵy bir mysal. Belgııa­da azamattardy mindetti túrde daýys berýge májbúr­leıtin zań bar. Eger eki ret kelmese, ákimshilik jaza, al úshinshi ret kelmese, qylmystyq jaza qoldaný qarasty­rylǵan. Al Qazaq­stan­daǵy adam­dar­dyń daýys berýge kezekke turýy olarda múldem bol­maıtyn jaǵdaı. Sondyqtan demokratııa degenimiz, bireýden bireýge kó­shirip ala qoıatyn nárse emes. Saılaý qazaqstan­dyq­tardyń búgingi jetken jetistikterin baǵalaıtynyn, ony ári qaraı Nursultan Nazarbaevtyń bas­shyly­ǵy­men jalǵastyra beretindigin kórsetti. Kezegimen sóz alǵan TMD baıqaýshylary  qazaqstandyqtar úlgi alý­ǵa ábden laıyqty dep tarasty. Anar TО́LEÝHANQYZY.