«Meniń álemime» saıahat

Keńistikti ınternet arqyly ıgerý qandaı ǵajap deseńizshi. Meni izdeseńiz – «óz álemimnen» ta­basyz. Internettegi meniń «óz álemim» qy­zyqty, sý jańa, kóńil kóteretin ja­ńalyqtarǵa, túrli-tústi sýretterge, vıdeojazbalarǵa toly. Jumy­syma kelgen bette shuǵyl sharýalarymdy tezirek bitirip, óz álemime tezdetip kirýge asy­ǵam. Onda meni qandaı qyzyq­tar kútip turǵanyn elestetip kór­se­ńiz ǵoı. Onyń ishinde qandaıy joq deısiz? Ne izdeseńiz bári ta­by­lady. Tek izdeı bilý kerek. Inter­net ómirimizge engen tustan bastap men bul pálekettiń tilin meńgerip alǵanym sonsha, kerek nársemdi kó­zim­di jumyp oty­ryp taýyp alam. Tabylǵan soń, onyń problemasy she­shildi deı be­ri­ńiz, jata-jastana kórmesem de, tuqshıyp otyryp, kompıý­ter­diń ekranyna úńilem ǵoı. Keı kezderde kıno da kórgim keledi. So­syn esh qymsynbastan kıno da kó­re berem, qyzmettester kom­pıý­terim­niń janyna jaqyndap, bir­deńe suraı bastasa, kınony «qa­ıy­ryp» qoıa salý onsha qıyn emes. Onyń ústine zymyrap bara jatqan ýaqyt men kıno kórmesem de aıaldaıtyn túri joq sııaqty. Zamannyń da, qoǵamnyń da ty­nyshtyǵy men sııaqty jaıbasar, jalqaý, qaǵazben jumys istegendi dáre­je kórip, onyń aýyrlyǵyna anda-sanda shaǵynyp qoıyp, is júzin­de «óz áleminde» ómir súre­tin­derge óte yńǵaıly bolyp tur. Men ju­mys isteıtin mekemede bas­shylardy qospa­ǵan­da taǵy da jıyrma shaqty qyz-jigit bar. Biz bir-birimizdi unat­paımyz. «Ne úshin?» degendi oılap bas qaty­ryp, olarǵa jýysýǵa, áńgi­mesin tyń­dap, oı bólisýge eshqashan yn­tyqqan emespin. Olar da maǵan jýy­maıdy. Jalpy, bizdiń mekemede bir-birimen «do-os» bolyp júr­gen adam kórmeısiz. Bir-eki qur­by qol­tyqtasyp alsa, ol án­sheıin kóz aldaý ekenine kúmánińiz bolmasyn. О́ıtkeni, olar bylaı shyǵa bere-aq bir-biriniń sybaǵa­syn beredi. Talaı ret kýá bolǵam. Sosyn eshkimge senbeımin. Ási­re­se bizdiń mekemedegilerge. Bir túsinbeıtinim – olar óz­ara qyrǵı-qabaq bolǵanymen, aı­qaı­­lasyp, bet jyrtysyp, tipti ketiserdeı sóz aı­typ ta jatpaıdy. Kimniń-kim­di jaq­tyr­maıtyny da túsi­nik­­siz. Bir qara­ǵanda, jumysta neshe túr­li «korporatıvkalar» uıym­­das­ty­rylyp, bı bılenip, án aı­ty­lyp, oǵan qosa talaı áde­mi tilekter óz ıelerin taýyp ja­tady. Jınalyp tústik ishetin de kezderimiz az emes. Biraq, bir-birimizdi unatpaımyz. Bul sezim ishki túısik arqyly árqaısysymyzǵa beriledi. Keı­bireýimizdiń oqýdy bitirgenimizge onshaqty jyl endi bol­ǵa­nymen, ún­sizdik qýatyndaǵy mol tyl­sym aı­qyn áser etip, bir-biri­miz­ge jýy­maı­tynymyz tań qalar­lyq, árıne. Dese de men osy ún­siz­dik­ten qorqam. Osy únsizdiktiń qu­shaǵyndaǵy adam bol­my­synyń ál­siz­diginen taısalam. Ál­siz adam neshe túrli sumdyqqa barady emes pe... Áıtse de, álginde aıt­qan­daı, únsiz­dik­ti buzǵan áli eshkim joq. Onyń sebebi – ınternette me deımin. О́ıt­keni, bá­ri­miz osy kompıýterge shuq­shıyp otyramyz. Syrt­tan qa­ra­ǵan adam jumys istep, basy qatyp otyr dep oılaıdy. Olaı emes. Árkim «óz áleminde» otyrady. Odan ja­lyq­paımyz da. Jumystaǵy bir-birimen jýyspaıtyn adamdardyń ınternette dosy kóp. Máselen, meniń de óz ba­syma jetetin dostarym ın­ter­nettiń ishine kirip ketken... Keıbireýlerimen bir mektepte oqysam, keıbiri ýnıversıtettegi joldastar, bi­reý­lerin tipti tanymaımyn! Áı­teýir «dostyq nıet» jibergen soń qabyl almaýǵa dátim barmaı, dos bolamyn. «О́z álemim­niń» taǵy bir jaqsylyǵy – bul dostarmen emin-erkin sóıle­sý­ge, sher tar­qatýǵa múmkindiktiń mol­dyǵy. «M.agent» arqyly alystaǵy dos­tar­dyń bárin janyńa kóshirip alýǵa bolady. Birge sháı iship otyr­ǵandaı áńgimeni jiberemiz sosyn. Bárin aıta ber. Bárin jaza ber. «M.agentte» sa­ǵan eshkimniń shekteý qoıýǵa qaqysy joq. Bireýlerdi shegine jetkize jamandap, álemdegi eń tamasha adam óziń bop otyratyn kezderdi aıt­saıshy! Sosyn agenttiń taǵy bir nashar jeri bar – eshkimniń ózi de, ómiri de saǵan qupııa emes! Kim týraly bilgiń kelse, «onyń álemin» ashyp qara. Keıbir maqtanshaqtar óz ómir­leriniń ár sátinen habar beretin sýretterin, unatatyn qyzdaryn, jigitterin, ne áıel, bala-shaǵasyna deıin «óz álemine» kirgizip qoıady. Isteıtin isin, oılaıtyn oıyna deıin sonda jazady. Olar túgili ózim de sondaı­myn. Basyma taıaq bop tıetin sózder­di eskermeı, hat jazǵyshtaı be­rem. Dostarym da quralaqan qal­dyrmaı­dy, árıne. Keıde budan da jalyǵyp, marǵaý ǵana jaýap hat ja­zyp otyra­tyn kezder bolady, áıtse de oǵan bola eshkim menen osy kúnge deıin syrt aınalǵan emes. Bul adamdar menimen qashan­ǵa deıin dos bo­latynyn bilmeımin. Bul adamdardyń ómirde bar ekenine keıde kúmán­danýdy da shy­ǵaryppyn. Onyń ishinde jigitterge ókpelimin. Basym bos ekeni «meniń álemimde» badyraıyp jazýly tur emes pe? Nege jaqy­nyraq tanys­pas­qa? Kó­rik­siz de emespin, bilimim de jo­ǵary. Ara-tura ınternet arqy­ly ta­bysyp jatqan­dardy da estip jatamyz... Internettegi eski dos­tarym da bir qaýym el. Mektepte, ýnıversıtette dos bolǵan qyz-jigitterdiń mun­da eresek tartqan beınelerin kóremin. Shetinen aqyl­dy, py­sy­­qaı. Áńgimelesýge be­ıim turady. «M.agent» arqyly saǵattap sóı­les­keni­mizben, ómirde júzbe-júz jo­lyq­saq, bári basqasha bolaty­ny­na ımanym kámil. О́ıtkeni, kórmegeli kóp jyldar ót­ken. Bir-birimizdi qan­sha jerden ja­qyn tartsaq ta, ótkel bermes ózenniń bir jaǵa­laýynda olar, ekinshisinde men turǵandaı sezinemin. «Meniń álemim» qyzyqqa, jańa­lyqqa toly bolǵanymen, onyń bári kóz aldaý, ýaqyt óltirý ekenin mo­ıyndaıtyn da kezim bar. Aty belgili kisilerdiń ózi osynda saǵattap otyr­ǵanda, men sııaqtylar qyzyqty basqa qaıdan tapsyn degen oıdyń áserimen otyra beremiz de. Áıtpe­se, keıde ózimniń de osy ómirde tirlik keship júrgenime kúmánmen qa­raı­myn. Úı men jumystyń ara­sy­na qatynaıtyn qyzyl tústi 22-shi avtobýs ta, ondaǵy beıtanys keıipkerlerim de, jalǵyz bólmeli pá­te­rim men tar kabınettiń bury­shyn­daǵy ornym da, anda-sanda biraz sil­kilep alatyn bastyǵym da vır­týal­dy álemniń obektilerindeı. «О́mir osy» dep saýsaqpen shuqyp kór­setse de báribir senbeıtindeı kúı­ge jetippin. Muńsyz-qamsyz ba­la­lyqtan tez ótip, jastyqtyń aýy­lyn­da az ǵana at aıaldatyp, osy bir súlesoq tirlikke tabandap qalǵan­daı­myn. Men de, maǵan qatysty adam, zat ataýly da sonshalyqty súle­soq. Sóıleskende jaı ǵana ym­men túsi­ni­s­ý, tapsyrma berse bas shulǵý, qos­taǵanymdy bildirip bas ızeı salý, mine, tiri ekenimdi osy­dan bilemin. Eshkimdi saǵynbaımyn, izdemeımin. Úmi­tim de álsiz. Alys­taǵy ata-anam men baýyrlaryma keýdemde tek aıaýshy­lyq sezimi qa­lyp­ty. Sonda men ne úshin ómir súre­min degen oı keýdemdi ezbeıdi deısiz be? Biraq, onyń jaýabyn báribir tappastaı salǵyrt ári súlesoqpyn. Men úshin bir ǵana jubanysh bar – ol ınternet, ondaǵy «meniń álemim»...