Kitap – jan azyǵy

Men uzaq jyldan beri orta mektepte, keıingi kezde gım­na­zııa­da qazaq tili men ádebıeti pán­derinen sabaq berip kelemin. Osyǵan baılanysty buǵan deıin jınaqtalǵan keıbir is-táji­rıbemdi «Tálim» beti arqyly árip­­tes­­terimmen bóliskim keledi. Osy kezeń aralyǵynda ár sabaqqa jan-jaqty ári tyńǵylyqty ázir­lik­termen kelýdi aınymas ádetime aınal­dyrdym. Eshýaqyt­ta enjar­lyq pen selqostyq tanyt­paýǵa tyrys­tym. Balalar men jet­kin­shek­terdiń jan dúnıe­si óte názik ári sezimtal kele­di. Sabaqty sal­ǵyrt berip tur­ǵanyń­dy birden baı­qap qoıady. Son­dyqtan mektep­tegi kez kelgen pánniń muǵalimi oqýshylar aldyn­da ózin tek sabaq berýshi ǵana emes, eń birinshiden, ula­ǵatty ustazy, aqylshysy, ana­sy, tipti dos-qur­bysy men syr­la­sy retinde tany­ta alsa – bul oqý­shy­nyń da, oqytý­shynyń da jarty baqyty deýge bolady. Balamen birge qýanyp, bala­men birge serpile alsańyz, tálim berý men qabyldaý ara­syn­daǵy baı­lanystar da soǵur­lym tere­ń­deı túsetinine óz táji­rı­­­bem ar­qyly da dálelder kel­tire ala­myn. Ustazdyq jolǵa úl­ken sú­ıis­penshilikpen qaraı bilý­diń qajettiligi de osyn­da dep esepteımin. Osy usta­nym meni sabaǵyma qashanda syn tur­ǵysy­nan qaraı bilý daǵ­dy­syn or­nyq­tyrdy. Bul ara­da oqý­shy­nyń bo­ıynda oılaý teh­nologııasy men tetigin qalyp­tas­tyrýdyń berer paıdasy mol. Mundaı jaǵ­daıda jas jetkin­shek­terdiń ózine degen senimi arta túsedi. Ári olar óz múmkindiginiń shekteýli emes, mol ekenine kózin jetkize alady. Eń bastysy, jat­tan­dy­lyq­­tan boıyn aýlaq sala bilý qa­sıeti qalyptasady. Kez kel­gen ustazdyń basty paryzy – oqý­shy­ǵa sapaly bilim berý jáne sana­ly tárbıe tarmaqtaryn sińi­rý. Bilik­tilik daǵdylaryn meń­gertý. Alaıda, munyń ózi jetki­lik­siz. Buǵan qosa, olardyń óz betin­she izdenýlerine jáne shyǵar­ma­shy­lyqpen jumys isteýge daǵ­dy­lanýy­na qol jetkize alǵan mu­ǵa­­lim­­niń mereıi qashanda ústem. Bul ádister men tásilder, ási­rese, gýmanıtarlyq sıpattaǵy pán muǵa­lim­derine asa qajet. Bul oraı­­da shákirtterime qazaq áde­bıe­­ti­­niń ókilderi ǵana emes, sony­­men birge, shet el ádebıeti klas­sık­­ter­i­­niń týyndylaryn oqýǵa ke­ńes berip júrmin. Onyń paı­da­sy mol. Mundaı jaǵ­daı­da oqý­shy­lar­­dyń oı-órisi keńe­ıip, ómir­ge kóz­qarasy men usta­ny­my aı­qyn­­dala túsedi. Qazir ınter­net, kompıýter zamany. О́mir tala­by osyn­daı, áıtse de, óskeleń ur­paq­­tyń ın­ter­net­ten qabyl­daǵan de­rek­­­teri men materıaldary kórkem áde­­bıet­­tiń beretin rýhanı lázzaty men áse­­rine tatymaıdy degen oıda­myn. Qazirgi kezde órkenıetti, damyǵan elderdiń ózinde kitap oqý daǵdysyn qaıtadan tereńdetý men jańǵyrtýǵa baǵyt alýy tekten-tek bolmasa kerek. «Kitap – jan azyǵy» degen qaǵıda qaı dáýirde de mańyzyn joımaıdy. Kitap­tar – qosymsha bilim berý­diń taptyrmas kózi. Budan ar­tyq qosymsha ádistemelik qural taby­la qoıýy da ekitalaı. Son­daı-aq, sabaq kezinde kórkem shy­ǵar­many oqýshylarmen birige oty­ryp, talqylaýdyń da berer taǵy­lymy mol. Bul ádebıet páni saba­ǵyndaǵy basty tásildiń biri bolýy tıis. Osy turǵyda Qanıpa Bitibaevanyń ataýly zerthanasyna usynylǵan is-tájirıbem respýblıkalyq deńgeıde oń baǵalanǵan bolatyn. Búgingi óskeleń ýaqyt talaby ustazdarǵa damyta oqytýmen birge syn turǵysynan oılaý, model­dik jáne deńgeılep sara­lap oqytý talaptaryn qoıyp otyr. Qazirgi kezde osy ozyq ádis­temelerdi tájirıbe júzinde qalaı qoldaný kerektigi jóninde aımaqtyq jáne respýblıkalyq semınarlarda áriptesterimmen oı-pikir almasqan edim. «Bilimdiden ne paıda, bilgenin kópke aıtpasa, úıretkennen ne paıda, qarymtasy qaıtpasa» degen­deı, «Egemende» turaqty túr­de shyǵa bastaǵan «Tálim» beti ar­qyly tájirıbe almasyp tursaq, mundaı ıgi istiń qaı-qaısymyzǵa da bereri kóp dep bilemin. Qurmanaı JAKEShEVA, Aqtóbe qalasyndaǵy №21 mektep-gımnazııanyń qazaq tili men ádebıeti pánderiniń muǵalimi Aqtóbe oblysy