Eli Elbasyna senedi

Memleket basshysy erterekte aıtqan bir sózinde: “Eldiń ekono­mıkasy jyl saıyn orta eseppen 7-8 paıyz ósip otyrady. Biz osyn­daı nátıjege jumys jasaımyz”, degen edi. Qudaıǵa shúkir, bergen ýáde oryndaldy. Eldiń jaǵdaıy jyl ótken saıyn jaqsaryp keledi. “Kórmes, túıeni de kórmes”, deıdi qazaq. El ishinde ashtan ólip, kóshten qalǵandaı kúńirenip sóı­leıtinder áli de bar. О́mir ǵoı. Aýzynan aq maı aqtarylyp otyr deıtin alpaýyt elderdiń ózinde tiske basar eshteńe taba almaı, qa­ıyr surap júrgender jetedi. Dú­nıejúzilik ekonomıkalyq ór­leý­de kósh bastap kele jatqan uly Qytaı memleketiniń ózinde tisiniń sýyn soryp otyrǵandar bar. Al óz sózimizdi tııanaqtar dá­lel izdesek, qaptaǵan sıfrǵa súri­ný­diń qajeti joq. Elimizde 1991 jyly esepte jeke kólik 800 myń kóleminde ǵana bolsa, ótken jy­ly 2,5 mıllıonǵa jetken. Iаǵnı, kóliksiz úı az. Buryn jeke má­shıne bir otbasynyń ál-aýqatyn kórsetetin kórsetkish bolsa, qazir kólikti maqtan úshin emes, ýaqy­tyn tıimdi paıdalaný, qozǵalys quraly retinde minedi el. Sozaq aýdanyna issaparmen bar­­ǵanymyzda bir aqsaqal: “Buryn she­teldiń qymbat máshınelerin bas­tyq­tar, baılar ǵana minedi dep oı­laı­tyn edik. Qazir kásipker de, fermer de, maly kóp qoıshy da mine beretin boldy. Toqshylyq degenińiz osy shy­ǵar”, degen. Ras sóz. Qoly qı­myl­daǵannyń aýzy qımyldaıdy. Elbasymyz jumys isteımin degen adamǵa bar jaǵ­daı­dy jasady. Aýylda tursań, jeriń bar. Mal ósi­rem deseń, az paıyz­ben nesıe da­ıyn. Baqshamen shu­ǵyl­danamyn de­seń, sý­lan­dyrý­dan bastap, kóshet, ty­­ńaıt­qysh­tarǵa, janarmaılarǵa de­ıin sýbsıdııa beriledi. Qalaǵa kel­seń, ashy­lyp jatqan kásiporyndar kóp. Mekemeler dánekerleýshi, qu­ry­lys­shy, montajshy, kranshy, tokar, san­tehnık sııaqty tolyp jatqan mamandyqtarǵa zárý. Qo­symsha mamandyq kerek pe, memleket esebinen tegin oqısyń. Kóktem shyǵa Qazaqstanǵa jumys izdep ózbek, tájik, qyrǵyz aǵaıyndar qaptap keledi. Ketpeıdi. Nege keledi? О́z elinde kún kóre almaı qalǵan soń keledi. Qa­zaqstanda solardyń bárine ju­mys tabylyp jatyr. Sondyqtan, jaǵ­daıym nashar, jumys tappaı júr­min degenderge óz basym onsha­lyq­ty sene bermeımin. Elbasy birde: “Shaǵyn jáne orta kásipti ońtústikten úırený kerek”, dedi. Jalpy óńirlik ónimi alǵash ret 1 trln. teńgeden asqan ońtústik bul nátıjege memlekettik qoldaýdyń arqasynda jetti. Qazaqstan azyq-túlik qaýipsiz­di­gin­de kórshi elderge táýeldi bol­maýy kerek. Ásirese, kókónis má­selesinde. Oblys ákimi Asqar Myrzahmetov osy sharýany oń­taı­ly sheship ja­tyr. Eńbek ónim­di­ligin kóterý, azyq-túlik qoryn molaıtý úshin tam­shy­latyp sýarý, jylyjaılar, kókónis qoıma­la­ryn salý, paıdalanýdan shy­ǵyp qal­ǵan sýarmaly jerlerdi qalpy­na keltirý úshin qyrýar ju­mys­tar­dy qolǵa aldy. Memleket basshysy shıkizatqa táýeldi bolmaý úshin ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq baǵdarlama­lar­­dy jú­zege asyrýǵa tapsyrma ber­di. Úkimet tarapynan úlken je­ńil­dikter ja­sal­dy. Qazir bu­ryn­ǵy “Fos­for” zaýy­ty jany­nan “In­dýstrııalyq aı­maq” qu­ryldy. In­vestısııalyq jo­balar­dy taldaý já­ne irikteý ke­ńe­si uıym­dasyp, zaman talabyna jaýap beretin jańa kásiporyndar sho­ǵyrlana bastady. Osyndaı ju­mys­tar Elbasynyń Jarlyǵymen qu­rylǵan “Ońtústik” erkin ekono­mı­kalyq aımaǵynda da júrip jatyr. Oblys alǵash ret bilim sala­syn­da úsh aýysymdy mektep pro­ble­ma­synan qutyldy. О́tken jy­ly bilim berý salasyna 98,6 mlrd. teńge bó­lindi. Munyńyz keı­bir sha­ǵyn mem­leketterdiń jyl­­dyq bıýdjetine barabar. Jyl saıyn mektep, bala­baq­­shalar salynyp, bári to­lyq ke­rek-jaraqtarmen qamtama­syz etilýde. Elbasy ońtústikke úsh jyl buryn kelgen saparynda den­saý­lyq saqtaý salasynyń aldyna tórt iri másele qoıǵan edi. Olar ana men bala ólimin tómendetý. Júrek-qan tamyrlary aýrýlary men jurt arasyn jaılaǵan qurt aýrýynyń aldyn alý bolatyn. Ob­lystyq densaýlyq saqtaý bas­qar­masynyń bastyǵy, medısına ǵylymdarynyń doktory Juma­ǵalı Ismaılov osy ózekti máse­le­lerdi sheshýdiń túıinin tapty. Tórt tapsyrma boıynsha da jú­ıeli jumys júrgizil­gen­dik­ten joǵary kórsetkishterge qol jetti. Bul jumystarǵa oń­tústikke kelgen saparynda TMD-da balamasy joq aýrýhanasy men perzenthana úıin ashý salta­na­tynda Nur­sul­tan Ábishuly Nazarbaev rıza­lyq bildirdi. Shym­kent qalasy da jyl ótken sa­ıyn ajarlanyp keledi. Ǵalamat qurylystar júrip jatyr. Qala ákimi Arman Jetpis­baevtyń ko­mandasy ýaqytpen sanaspaı eń­bek etýde. Jyl saıyn zeınet­aqy, ana men balaǵa kómek kólemi kóbeıip keledi. Qarttar erteńgi kúni úshin alańdamaıdy. Jastar bolashaqqa senedi. Osy sharýalar jeke adam­dardyń iskerligimen ǵana bitetin jumystar emes. Memlekettik qoldaýdyń nátıjesinde jetetin jetistikter. Biz bir oblystaǵy jaqsy jaǵ­daılardy ǵana sóz ettik. Qa­zaq­stan boıynsha alyp jumys­tar júrip jatqanynan habar­darmyz. Bıyl Táýelsizdigimizdiń jıyr­­ma jyldyǵy. Osy jıyrma jyl­da kóptegen memleketterdiń elý-júz jylda zorǵa baǵyndyratyn asý­larynan óttik. Bul bizdiń baǵa ǵa­na emes, sheteldik sarapshy­lar­dyń da baǵalaýy. Qazaqstannyń keleshegi kemel. Osyǵan ońaı jettik desek, qatty qateleser edik. Elbasymyzdyń syndardy saıa­saty, kóregendigi, halqy úshin ot pen sýǵa túsýge taısal­maıtyn qa­sıeti, parasaty jetkizdi. Sondyq­tan da Qazaqstan halqy Kóshbas­shysyna senedi. Únemi qasynda bo­la­dy. Janynan tabylady. Ýálıhan SÚLEIMENOV, Shymkent qalalyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy. Shymkent.