Jyr aqqýynyń júrek lúpili

Belgili  aqyn, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Marfýǵa Aıthojına Ulttyq óner akademııasynyń órenderimen kezdesti. Qazaqtyń ótken ǵasyrdaǵy qıly taǵdyry Marfýǵa aqyn­nyń soqpaqsyz bastalǵan soq­tyq­paly ómir jolyna da óz bederin az salmaǵandaı. «Arǵy bet, bergi bet» degen sózdiń maǵy­na­sy ol úshin tym tereńde jatyr. Bir ýys topyraq ata jurttan bu­ıyrýyn armandaǵan, aqyry sol tilegine jetken ákesi Ǵalı keledi kóz aldymyzǵa. Sonaý ala­shap­qyn, dúrbeleń úrkindide ata­sy Aıthoja ıtjekkenge aıda­lyp, ákesi halyq jaýy atanyp, túrmege qamalǵanda kóp baladan qalǵany qazaqtyń búgingi aı­mań­daı aqyny Marfýǵa eken. Sonaý Máskeýden tartyp, Almaty, Altaı, Atyraýǵa deıin atasynyń atyn shyǵarǵan da sol qyzy. Biz biletin Marfýǵa aqyn poe­zııa qudiretin adamdyq asyl sezimmen astastyra qabyl­daı­dy. О́mirdegi jaqsylyq, mahabbat, izgilik ataýlynyń negizi osy aıaýly sezimde jatyr dep túsi­nedi. Onyń «Jyr aqqýy» dep atalyp júrgeni de sodan bolar. Sonymen birge osynaý názik jan­dy aqynnyń taǵy bir tartym­dy­lyǵy azamattyq tuǵyr-tııana­ǵy­nyń beriktiginde bolsa kerek. El men jer taǵdyry, Otany men tý­ǵan halqy oraıyndaǵy aınymas ulyq ustanymy aqynnyń azamat júreginiń bulqynysyn tanytýdan jazǵan emes. Jartyǵasyrlyq shy­ǵarmashylyq joly, 40-qa jýyq jyr kitaby, kóptegen án-ro­mans­tary osynyń aıǵaǵy. Mine, osyndaı áıgili aqyndy T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ult­tyq óner akademııasynyń rektory Arystanbek Muhamedıuly sahna tórinde aq tilegin aqtara, gúl shoqtaryn usynyp, ıyǵyna iltıpat qamzolyn japty. Budan soń tizgindi qolǵa alǵan belgili ánshi Dálel Ýásh kezdesýdi jelpindire júrgizip, qaýymǵa qýanyshty mezetterdi kóptep syılady. «Eı, syrly saz, Móldiregen Marfýǵa! Sendeı qyzǵa syılyq az, О́mir kerek tartýǵa» dep keletin aqıyq aqyn Tólegen Aıber­genovtiń jahut jyryna jazylǵan Darıǵa Jańabaevanyń ádemi áni «Marfýǵa» qonaqkádesi retinde tartyldy. Budan soń kezdesý ba­ry­synda aqynnyń óleńderin О́ner akademııasynyń ónerpaz óren­deri ádemi kórinistermen ór­nek­teı oqydy. Aqyn sózine ja­zyl­ǵan ánder oryndaldy. Daryn jan-jaqty bolady ǵoı. Marfýǵa aqynnyń sazgerlik talanty da tanymal. Osy arada onyń óleńin de, áýenin de óz júreginen tý­dyr­ǵan «Islamabad aspany», «Sar­bazdar» atty ánderin stýdentter náshine keltire shyr­qady. Marfýǵa óleńderinen qu­ralǵan «Aqyn monologyn»  tol­qymaı tyńdaý múmkin emesteı kórindi. Qazaq ensıklopedııasynyń bas redaktory, aqyn Baýyrjan Jaqyp: «Týǵan eldiń kógindeı eljiregen, Týǵan jerdiń kó­lin­deı móldiregen. Endi birde aı­nalyp aqsha bultqa, Aq oramal sııaqty jelbiregen, Júregimdi terbeıdi sol bir óleń... Náziktik pen sulýlyq úlgisindeı, Máńgi jas jan kórmedim bul kisideı. Bir qarasań, Baıannyń júregin­deı, Bir qarasań, Saranyń siń­lisindeı» dep osy arada shabyt­tana oqyǵan jyr joldary Mar­fýǵa aqynnyń beınesin shynaıy kestelegenine súısinip otyrdyq. Taǵy bir aqyn inisi, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary Ǵalym Jaılybaı Mar­fýǵa Ǵalıqyzynyń qazaq óleńindegi ózindik orny jaıly salıqaly oılaryn ortaǵa salsa, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­­ratkeri Bolat Ábdilmanov oqýyn­daǵy «Alataýdyń aq bata­sy» das­tanynyń fragmentteri qulaq quryshyn qandyrdy. Kezdesýdi aqyn sózine jazylǵan mońǵol kompozıtory Faızolla­nyń «Týǵan jerin ańsamaıtyn jan bar ma» áni saǵynyshty sezimder tolqynymen ádemi túıindedi. О́ner ordasynda azamat jú­rek­ti jyr aqqýyn ardaqtaǵan osyn­daı ónegeli jıyn ótti. Qorǵanbek AMANJOL, Sýretterdi túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.