Ult Kóshbasshysy N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti qyzmetine kirisý saltanatyndaǵy sózi
Qymbatty otandastar!
Mártebeli meımandar!
Hanymdar men myrzalar!
Búgin eldiń aqjoltaı senimin, abyroıly amanatyn arqalaǵan men úshin erekshe tebireniske toly aıryqsha aıshyqty kún. Qazaqstan halqy Prezıdent saılaýy arqyly búginin baıyptaıtyn, bolashaǵyn bekemdeıtin tarıhı tańdaý jasady. Sondyqtan, maǵan taǵdyryn tabystap, aq kıizge qaıtadan kótergen, el tizginin senip ustatqan ardaqty halqyma aqjarma alǵysymdy aıtamyn. Bizdiń jarqyn jeńisimiz kóshimizdiń túzý, kókjıegimizdiń shýaqty, baǵytymyzdyń durys ekenin taǵy bir aıǵaqtaı tústi. Eldiń tilegimen ótken, taǵylymy tarıhymyzǵa engen saılaýdyń nátıjesi – tókken ter, etken eńbektiń baǵasy dep bilemin. Táýelsizdik jyldarynda men halqymnyń baqytty ómiri, baıandy bolashaǵy úshin bar qajyr-qaıratymmen eńbek etip kelemin. Taǵdyry tutas, tilegi uqsas Qazaqstan halqy osy kezeńde ǵasyrlyq máni bar ǵalamat tabystarǵa qol jetkizip otyr. Biz Altaı men Atyraý, Arqa men Alataý arasyndaǵy ulan-ǵaıyr dalada birligi bekem, ulysy uıysqan, qýatty memleket qurdyq. Qubylǵan zamanda qubylasynan jańylmaǵan Qazaqstan damýdyń ózindik dańǵyl jolyna tústi. Az ýaqytta aıbyny asqan alash jurty áleýeti asqan, dáýleti tasqan, irgesi berik, bedeli zor aıdyndy elge aınaldy. Batys pen Shyǵysty jalǵaǵan elimiz órkenıetter úndestiginiń jeruıyq besigi sanaldy. Esildiń boıyndaǵy eńseli elordamyz Eýrazııadaǵy baısaldy turaqtylyqtyń altyn arqaýyna balandy. Izgilik nuryn shashqan Astana rýhy kúlli álemge beıbitshilik pen kelisimniń kıeli kiltin usyndy. Bıyl el táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn atap ótetin Qazaqstan osylaısha jasampaz jańa dáýirge qadam basty. Osynyń bári bizdiń urpaqtyń mańdaıyna jazylǵan, peshenesine buıyrǵan aıryqsha baq ekenin sezinýimiz kerek. Degenmen, aldymyzda almaǵaıyp zaman bar, ulan asý, beles bar. Endeshe, biz boldyq dep bosańsymaımyz, toldyq dep tasymaımyz. Turaqtylyq pen tatýlyqqa negizdelgen sarabdal jolymyzdy tabandy túrde jalǵastyra beremiz.Qurmetti qazaqstandyqtar!
Qurmetti meniń otandastarym!
Sizder meni Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti etip saılap, taǵy da asa joǵary senim kórsettińizder. Men úshin Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵynda Memleket basshylyǵyna búkil halyqtyń atynan saılanyp, ǵajaıyp kópultty Otanymnyń Kóshbasshysy mıssııasyn jalǵastyrý úlken abyroı. Men barlyq qazaqstandyqtarǵa ótken saılaýda shynaıy qoldaý kórsetkenderi úshin aq júrekten shyqqan rızashylyǵymdy bildiremin. Bul – búginde týǵan Qazaqstanymyz qol jetkizgen osyndaı tabysty memleket qurý jolyndaǵy bizdiń ortaq eńbegimizge berilgen eń úzdik baǵa. Men elimizdiń búkil álemdegi bizdiń barlyq aq nıetti dostarymyzǵa shyn júrekten rızamyn. О́zderińiz biletindeı, men qazirdiń ózinde Reseı, Qytaı, TMD men Eýroodaq, basqa da kóptegen elder basshylarynan kóptegen quttyqtaýlar aldym jáne bul quttyqtaýlar túsýin jalǵastyrýda. Men olardy rızashylyqpen qabyldaýdamyn, óıtkeni, olarda qazaqstandyqtardyń tańdaýyna ǵana emes, sondaı-aq bizdiń strategııalyq baǵytymyzǵa da shynaıy qoldaýlar bar. Elimizdiń barlyq túkpirlerindegi qazaqstandyqtardan da myńdaǵan quttyqtaýlar túsip jatyr. Men barlyq otandastaryma osy quttyqtaýlarda aıtylǵan jyly sózderi men izgi tilekteri úshin rızamyn. Men de barlyǵyna sony, maǵan tilegen izgilik pen baqytty tileımin. Búginde Qazaqstan búkil álemge halyq birligi men memlekettik bıliktiń qýatyn kórsetip otyr. О́tken saılaý, sarapshylardyń esepteýinshe, uıymdastyrylýy men demokratııalylyǵy jaǵynan qazirgi Qazaqstan tarıhyndaǵy ǵana emes, sondaı-aq, búkil Ortalyq Azııadaǵy eń ozyǵy boldy. Turaqtylyq pen órkendeý baǵytyna daýys bere otyryp, ár qazaqstandyq óziniń bolashaǵy úshin, óz otbasynyń bolashaǵy úshin, eli úshin, Otany úshin daýys berdi!Qurmetti qazaqstandyqtar!
Búginde men 1991 jyldyń jeltoqsanynda alǵashqy búkilhalyqtyq saılaýdan keıin halyqqa adaldyǵym týraly ant berip, joǵary prezıdenttik bıliktiń regalııasyn qabyldaǵanymdy esime alamyn. Sol kezde bizdiń aldymyzda múldem basqa mindetter turdy. Biz ydyraǵan sýperderjavanyń qırandylarynda qalǵan edik. Bizdi, birinshi kezekte, halyqty qaıtsek tamaqtandyramyz degen máseleler tolǵandyrdy. О́ndiristiń quldyraýyn, ınflıasııany qalaı toqtatý kerek? Adamdarǵa eńbekaqy men zeınetaqyny ýaqtyly tóleý úshin aqshany qaıdan tabý kerek? О́z jerimizdi qaýip-qaterler men synaqtarǵa toly kúrdeli álemde qalaı saqtaımyz? Bizde ne ózimizdiń valıýtamyz, ne strategııalyq qorlarymyz, ne ózimizdiń jalańash qalǵan shekaralarymyzdy qorǵaıtyn áskerimiz bolǵan joq.
Búginde osynyń barlyǵy budan bar-joǵy 20 jyl buryn ǵana bolǵanyn elestetý qıyn. Sol jyldary men úshin kún tártibinde ekonomıka jáne tek qana ekonomıka turdy.
Adamdardyń qanaǵat tutar qarapaıym ómir deńgeıin qamtamasyz etý úshin qarjy tabý basty másele boldy.
Ashyǵyn aıtqanda, sol tusta áńgime kádimgi jan saqtaý týraly boldy.
Keńes Odaǵynyń qıraýy údemeli tyǵyryq pen túńilýshilikke alyp keldi.
Oǵan tek ál-aýqatty joǵarylatýdy, demek – ekonomıkalyq ósim men osy maqsat tóńireginde tutasýdy ǵana qarsy qoıýǵa bolatyn edi.
Naq halyq senimi, Otanymyzdyń bolashaǵyna degen halyqtyń tereń senimi bizge barlyq qıyndyqtarǵa qarsy júrýge kúsh berdi.
Sóıtip, biz ekonomıkalyq kollapsty eńserip, jahandyq qazirgi álemge ıntegrasııalanǵan tıimdi ekonomıka qurdyq.
Biz qýatty áleýmettik baǵdarlanǵan daǵdarysqa qarsy sharalarymyzdyń arqasynda endi ǵana bolyp ótken asa aýyr jahandyq daǵdarystan keıingi álemdik qarjy jáne ekonomıkalyq daǵdarys qaterlerine qarsy tura bildik.
Jáne bul kóptegen memleketter ózderiniń áleýmettik mindettemelerin toqtatqan nemese qysqartqan kezeńde boldy.
Biz údemeli ındýstrııalyq jáne ınnovasııalyq damýǵa basymdyq berdik.
Búkil Qazaqstan boıynsha jańa óndirister jáne jańa jumys oryndary quryldy.
Búginde biz álemdegi barynsha damyǵan básekege qabiletti 50 eldiń qataryna kirý jónindegi belgilengen maqsatqa senimdi túrde qadam basyp kelemiz.
Birqatar kórsetkishter boıynsha biz qazirdiń ózinde álem elderiniń alǵashqy elýligine endik.
Máselen, halyqaralyq rezervter deńgeıi boıynsha.
Ulttyq qormen birge, olar 69 mıllıard AQSh dollaryna jetti.
Biz kásipkerlik tabyna qoldaý kórsetip, ony ekonomıkany damytýdyń naqty jáne tıimdi qatysýshysyna aınaldyrdyq.
Biz 2020 jylǵa qaraı shaǵyn jáne orta bıznes úlesi el IJО́-siniń kem degende 40 paıyzyn quraıtyn bolady dep esepteımiz.
Búginde bizde básekege qabilettiliktiń, kásipkerliktiń jáne eńbek ónimdiliginiń ósimi úshin barlyq alǵysharttar bar.
Biz «halyqtyq kapıtalızm» negizin qurý jolynda ilgeri basyp kelemiz.
Bul úderistiń birinshi kezeńi «halyqtyq IRO» bolady.
Olar aktıvterdi joǵary sapaly jekeshelendirý úderisiniń bastaýyna jol salady.
Bul orta taptyń perspektıvalaryn jaqsartyp, onyń eldi odan ári damytýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn joǵarylatady.
Biz jańa tikeleı jáne portfeldi sheteldik ınvestısııalardy tartý úshin ashyq ekonomıka saıasatyn damytýdamyz.
Biz sheteldik jáne jergilikti ınvestorlarǵa ındýstrııalandyrýǵa qatysý úshin teńdeı jaǵdaı jasaý nıetindemiz.
Búginde biz daǵdarystan keıingi ekonomıkalyq ósimniń 7 paıyzyn qamtamasyz etip, áleýmettik damý men qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn joǵarylatýǵa sheshimdi betburys jasadyq.
Biz bilim berýdi qazaqstandyqtardyń básekege qabilettiliginiń basty faktory retinde damytýdamyz.
Bizde qaǵıdatty jańa úlgidegi mektepter jelisi – Intellektýaldyq mektepter qurylýda.
Biz Astanada Halyqaralyq ýnıversıtet – álemdegi jetekshi ǵylymı-bilim berý ortalyqtarynyń professorlary jumys isteıtin tamasha ǵylym ortalyǵyn ashtyq.
Biz densaýlyq saqtaý júıesin HHI ǵasyrdaǵy halyqaralyq standarttarǵa beıimdeı otyryp jetildirýdemiz.
О́tken jyldyń qorytyndylary boıynsha jan basyna shaqqandaǵy IJО́ deńgeıi 9 myń AQSh dollaryna jetti.
Biz qorshaǵan ortany qorǵaýǵa erekshe nazar aýdaryp kelemiz.
Eldiń kindiginde Eýrazııanyń injý-marjanyna aınalǵan jańa elorda salyndy.
Astana ulttyq rýhymyzdyń tereńine boılap, keńdigine qulash urdy.
Barlyq qazaqstandyqtar úshin ol jańarýdyń, halyqtyń óz kúshine seniminiń, alǵan asýlarymyz úshin maqtanyshymyzdyń sımvolyna aınaldy.
Men elimizdi qashanda qazirgi zamanǵy jáne qýatty memleket, aldyńǵy qatarly derjavalardyń teńdeı áriptesi kórdim.
Sondyqtan biz ashyq ekonomıkaly jáne demokratııaly saıası júıedegi Qazaqstandy qurýdamyz.
Bizdiń reformalardyń yrǵaqtylyǵy demokratııa júzdegen jyldar boıy jetilgen kez kelgen damyǵan memleketterge qaraǵanda anaǵurlym joǵary.
Biz qoǵamdy odan ári demokratııalandyrý jumystaryn jalǵastyratyn bolamyz.
Biz Parlamenttiń ókilettigi men Úkimettiń jaýapkershiligin ulǵaıtý, saılaý úderisin jetildirý jóninen neǵurlym ońtaıly sheshimder tabýǵa tıispiz.
Bılikti ortalyqsyzdandyrý jáne ókilettikterdi óńirlerge berý jóninen bezbendelgen sheshimder tabý qajet.
Bizdiń saıası mádenıetti damytýymyz kerek.
О́tken prezıdent saılaýynda alǵash ret «qara pıar» bolǵan joq.
Ol qatań shıelenistersiz, tynysh jaǵdaıda ótti.
Ol barlyq aldaǵy saılaý naýqandary úshin úlgi bolýǵa tıis.
Tek sondaı jaǵdaıda ǵana bizde shynaıy demokratııa men yqpaldy kóppartııalylyq damıtyn bolady.
Biz jaýapkershilikti jáne erkin BAQ-tar júıesin damytatyn bolamyz.
Meniń mindetim – barshanyń zań aldyndaǵy tepe-teńdigin qamtamasyz etý.
Men sot júıesiniń tıimdiligin odan ári qamtamasyz etý jóninen jańa qadamdarǵa barmaq oıdamyn.
Bizdiń ortaq mindetimiz – sybaılas jemqorlyqqa qarsy bitimsiz kúresti jalǵastyrý.
Biz sybaılas jemqorlyqty joıý jónindegi sharalardy tek qylmystyq qýdalaý arqyly ǵana emes, sonymen birge zańdardaǵy quqyqtyq sańylaýlardy joıý arqyly da kúsheıtetin bolamyz.
Biz jeke jáne zańdy tulǵalardyń quqyqtary men menshigin tıisinshe qorǵaýdy qamtamasyz etemiz.
Osy jáne ózge de reformalar taıaý onjyldyqta Qazaqstannyń ekonomıkadaǵy da, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýdaǵy da senimdi tabystardy qamtamasyz etedi.
Búginde Qazaqstan álemdik qoǵamdastyqtyń jaýapty qatysýshysyna aınaldy.
Biz Semeı synaq polıgonyn japtyq, ıadrolyq qarýdan batyl túrde bas tarttyq.
Biz búginde jahandyq antııadrolyq qozǵalystyń alǵashqy qatarynda kelemiz.
Biz ózimizdiń kórshilerimizben, odaqtastarymyzben jáne áriptesterimizben AО́SShK, ShYU, UQShU sııaqty óńirlik qaýipsizdik pen qyzmettestiktiń jańa tetikterin qurdyq.
О́tken jyly Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy men EQYU-nyń Astanadaǵy Sammıti tabysty ótti.
Álemde osyndaı qysqa merzimde osynsha tabystarǵa qol jetkizgen basqa el joq!
Men bizdiń Táýelsizdigimizdiń eleń-alańynda osydan 20 jyl buryn alǵa qoıǵan maqsattar men mindetter oryndaldy jáne asyra oryndaldy dep maqtanyshpen aıta alamyn.
Men jańa Ulttyń jáne álem halyqtarynyń otbasyna laıyqty engen bizdiń Qazaqstan sııaqty uly eldiń Kóshbasshysy bolýdyń asa zor qurmetiniń maǵan tıgeni úshin taǵdyryma rızamyn!
Qymbatty dostar!
20 jylda biz eldi ózgerttik, qazaqstandyqtardyń ómirin jaqsarttyq. Biraq álem bir orynda turyp qalǵan joq. Elder men halyqtardyń aldynda jańa, burynǵydan da góri kúrdeli synaqtar boı kóterip otyr. Tórt taǵdyrsheshti uǵym HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan tabysynyń kilti bolyp tabylady. Olar JAŃǴYRÝ, HALYQTYŃ ÁL-AÝQATY, INNOVASIIаLAR, INTEGRASIIа. Meniń saılaýaldy baǵdarlamamnyń maǵynasy men eldi 2020 jylǵa deıin damytýdyń Strategııalyq josparynyń máni de dál osynda. Jańǵyrý – meniń memlekettik saıasatymnyń basty ózegi. Halyqtyń ál-aýqaty – el damýynyń negizgi sharty. Innovasııalar men ǵylymı jańalyqtar HHI ǵasyrda Bolashaqqa degen sekiristi aıqyndaıtyn bolady. Qazaqstan batyl ınnovasııalar ómirge joldama alyp, ǵylymı zerthanalar men qazirgi zamanǵy óndiristerde tán men qanǵa ıe bolatyn elge aınalýy tıis. Ol úshin bizdiń búginnen-aq «júz absolıýtti ınnovasııalardy» izdeýge kirisýimiz qajet. Úkimettiń, barlyq mınıstrlikter men vedomstvolardyń, óńirlerdiń aldyna osyndaı mindet qoıyldy. Biz olardan neǵurlym perspektıvaly on jobany iriktep alyp, olardy taıaýdaǵy on jylda júzege asyrýǵa nazar aýdaratyn bolamyz. Osynyń bári Qazaqstannyń qýatty alǵa jyljýy úshin tirek bolýǵa tıis. Bul eldiń damýyn aıqyndaıtyn ulttyq ınnovasııalyq tapty qalyptastyrýdyń kilti. Úshinshi onjyldyqtyń basyna taman biz Qazaqstannyń álemdegi ındýstrııalyq damyǵan elderdiń qataryna qosylýy úshin barlyq jaǵdaılardy jasaıtyn bolamyz. Osy arqyly biz tarıhı «Qazaqstan-2030» Strategııasyn saltanatty túrde aıaqtaımyz. Biz odan arǵy onjyldyqtarǵa, bizdiń balalarymyz ben nemerelerimiz oryndaıtyndaı jáne bizdiń olar úshin osyndaı qýatty bazany qurǵanymyzdy eske túsiretindeı, burynǵydan da góri asqaq josparlardy ázirleýge kirisemiz. Integrasııa men búkil álemge ashyqtyq – bizdiń sanaly tańdaýymyz. Reseımen jáne Belarýspen birlesip, biz Keden odaǵyn damytamyz, taıaý jyldarda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qalyptastyrý úshin jumys isteımiz. Biz Qytaı Halyq Respýblıkasymen ózara tıimdi qyzmettestikti keńeıtýge nıettimiz. Qazaqstan Amerıka Qurama Shtattarymen jáne Eýropa Odaǵy elderimen strategııalyq áriptestikti nyǵaıtýdy kózdeıdi. Biz ózimizdiń ortalyqazııalyq kórshilerimizben jáne túrki elderimen neǵurlym tyǵyz ózara yntymaqtastyqta bolamyz. Qazaqstannyń bıylǵy Islam Konferensııasy Uıymyna tóraǵalyǵy aıasynda biz musylman álemimen yqpaldastyqty keńeıte túspek nıettemiz. Ortalyq Azııadaǵy qaýipsizdik júıesiniń tıimdiligin arttyrý Qazaqstannyń EQYU, AО́SShK, ShYU jáne UQShU qyzmetine belsendi qatysýymen, sondaı-aq NATO-men áriptestikti keńeıtýmen baılanysty.Qymbatty dostar!
Men Qazaqstan ultynyń turaqtylyq pen órkendeý jolyn tabysty jalǵastyratynyna senemin. Bizdiń bolashaq jeńisterimizdiń ulttyń ary men ojdanyn qurap, elimizdiń qýatyn arttyratynyna senimim mol. Búginde Qazaqstan óz aldyna joǵary maqsattar qoıyp, olarǵa qol jetkizýge qabiletti, órshildigi kúshti maqsatker el. Biz ony dáleldedik. Biz ony taǵy da dáleldeımiz. Men Qazaqstan halqyna senemin, elime senemin!Qurmetti halaıyq, qadirmendi qonaqtar!
Yqylas bildirgen ardaqty áleýmet!
Halqymyzda «Kóp tilegi – kıeli, jurttyń sózi – ýáli» degen dana sóz bar. Men jańa ǵana Qazaqstan Prezıdenti retinde ata-babalarymyzdan qalǵan aq kıizdiń ústinde turyp, saltanatty túrde ant berdim. Meniń aınymas antym – amanatqa adaldyqtyń, senimge serttiń belgisi! Aqjúrek jurtymnyń qaltqysyz senimi qashanda maǵan orasan zor jaýapkershilik júgin mindetteıdi. Men úshin el úmitin aqtaǵannan, jurt senimin saqtaǵannan asqan baqyt joq. Meniń saılaýdaǵy búgingi jeńisim – halqymnyń yntymaq-birliginiń máýeli jemisi. Halqymnyń qoldaýy maǵan sarqylmas kúsh-jiger beredi. Bizdiń baǵdarymyz – aıqyn, endeshe, bolashaǵymyz – jarqyn! Biz kemel keleshegimizdiń berik irgesin birge qalaımyz! Barshańyz bilesizder, biz táýelsizdik jyldarynda bar ıgilikti isti jarqyn bolashaq úshin jasaýdamyz. Sondyqtan, saılaýda bolashaǵymyz – jastardyń belsendi túrde maǵan daýys bergeni meni erekshe tebirentedi. Taıaýda men Narǵyz Imanǵazy degen astanalyq búldirshin aqyn qyzdyń jyr joldaryn tyńdadym. Onda bylaı dep jazylǵan: Táýelsizdik, atyń qandaı kıeli! Seni qorǵaý – ár qazaqtyń paryzy, Ár qazaqtyń sen dep soǵar júregi! Táýelsizdik – qandaı ǵajap bul uǵym! Osyndaı táýelsizdiktiń qadirin jete sezinetin otanshyl, memleketshil jastardyń ósip kele jatqany meni qýanyshqa bóleıdi. Bizdiń tamyryn tereńge tartqan máńgilik uly muratymyz bar: Ol – táýelsizdikti kózdiń qarashyǵyndaı saqtap, eldigimizdi tuǵyrly, memleketimizdi ǵumyrly etý! Elimdi tórtkúl dúnıede terezesi teń eńseli jurtqa, abyroıy asqan aıbyndy elge aınaldyrý – meniń ómirlik órshil muratym. Sondyqtan, men kúsh-qýatym barda, tájirıbem barda tilegi bir eldiń tiregi bolyp qyzmet ete berýge qashanda daıynmyn. Árbir qazaqstandyqtarǵa, ár otbasyǵa, árqaısylaryńyzǵa shyn júregimmen qurmet, aq nıetimmen zor densaýlyq tileımin. El-jurtymyz aman bolsyn, ár januıada baqyt pen bereke ornyqsyn. Barshańyzǵa zor rahmetimdi aıtamyn! Maǵan kórsetilgen qanat bitiretin osyndaı senim úshin qazaqstandyqtarǵa zor adamı alǵysymdy aıtqym keledi. Árıne, men kúsh-jigerimdi aıamaı jumys isteıtin bolamyn. Men barshańyzǵa myqty densaýlyq, barlyq ıgilikterdi, tynyshtyq, otbasyndaǵy sáttilikti, dostyqty, bizdiń kópultty elimizde bitim men turaqtylyq tileımin. Jaqsylyqtar mol bolsyn, qymbatty otandastar!
