Ánshini jaý oǵynan qorǵap qalǵan

Nar tulǵaly azamat Qusan Muqanov pen kúmiskómeı ánshi Roza Baǵ­lanovanyń maıdandaǵy jáne beıbit ómirdegi kez­de­sý­leri jaıly estelikti jer­gi­lik­ti ólke­ta­nýshy Saǵıdolla Ikenovten jazyp alǵan edim. – Birde aýdandyq soǵys jáne eńbek ar­dagerleri keńesiniń tóraǵasy Kenjetaı Tashkın meni shaqyryp alyp: «Soǵysta fa­shısterdiń shebine birneshe márte tereń­deı enip, talaı «til» ákelgen Qusan Mu­qa­nov­­tyń erlikteri týraly birde-bir sóz aıt­­paǵanymyz uıat. Esimi jer júzine ta­ny­mal Roza Baǵlanovamen maıdan she­bin­de kez­desýiniń ózi bir hıkaıa emes pe? – dep bas­taǵan edi áńgimesin Saǵıdolla aǵa­myz. 1943 jyl. Lenıngrad ba­ǵy­tyn­da qan­­dy shaıqastyń júrip jatqan kezi. Osyn­­daı qaýip-qaterge qa­ramastan Qa­zaq­­stannan kon­ser­ttik brıgada maıdan da­la­syn aralaýǵa shy­ǵady. Quramynda Roza Baǵ­lanova sııaqty án­shisi bar top 106-shy bar­laýshylar rotasyna aıaldaı­dy. Konsert bas­talyp, sharyqtaý she­gi­ne jetkende jaý jaqtan zeń­birekter gúr­sildep, ysqyrynǵan snarıad­tar jer-dúnıeniń oıranyn shyǵara bastaıdy. R­ota komandıri «Muqanov, Rozany qutqar!» dep aıǵaı salady. Sol-aq eken, arystandaı atyl­ǵan aǵamyz ony alyp denesimen qal­qa­laǵan kúıi kóz ilespes jyldamdyqpen okopqa kúmp beredi. Qazaqtyń qarshadaı qyzy ajaldan aman qalǵanyna kópke deıin senbeıdi. Kon­sert aıaqtalǵan soń aǵasyna jo­lyǵyp, aty-jónin suraıdy. Aq alǵysyn jaý­dyrady. «Qaı jerdensiz?» degen saý­alǵa «Qazaqstannan. Kókshe óńirinenmin» dep jaýap beredi. «Tiri bolsam, sóz joq, taý­yp alamyn» deıdi qımaı qoshtasqan qa­ryn­dasy. Bir kúni «KSRO halyq ártisi Roza Baǵ­la­nova Qyzyltýǵa kele jatyr» degen habar gý ete tústi. Bári ań-tań. Sóıtse, araǵa 30 jyl sa­lyp, Qusan atamyzdy arnaıy izdep kelipti. Qan­daı kishipeıildilik, qarapaıymdylyq de­seń­shi! «Osynda aýzyn arandaı ashqan ajaldan meni qutqaryp qalǵan barlaýshy turady. Ol kisi bolmaǵanda osylaı jer basyp júrer me edim?» dep, oblys basshylaryna aty-jónin atapty. Aýpartkomnyń birinshi hatshysynyń kabınetine omyraýy orden-medaldarǵa toly aǵamyz kirip kelgende, Roza apamyz ornynan atyp turyp, «Áketaıym meniń» dep jylap kórisipti. Qazaqtyń ata saltymen izet kórsetip, ıyǵyna Almatydan ádeıi alyp kelgen zer­li shapandy jaýypty. Aǵamyz Roza Tá­ji­baı­qyzyn úıine shaqyryp, ulan-asyr toı ja­sapty. Ekinshi ret kelgende qasynda ba­lasy Tájen, sondaı-aq, Ǵarıfolla Qur­man­ǵa­lıev, Baıǵalı Dosymjanov sekildi ataqty ár­tister boldy. Batyr barlaýshy men áıgili án­shiniń birge túsken sýreti jergilikti mu­rajaıda saqtaýly. Qusan atamyz «Qyzyl Juldyz», Dańq, Otan soǵysy ordenderimen marapattalǵan. Soǵystan oralǵan soń kóp jyl basqarma tó­raǵasy qyzmetin atqaryp, kózi ju­myl­ǵan­sha eńbekten qol úzbedi. Báıbishesi Sábıra ájeı ekeýinen órbigen ul-qyzdary men ne­mereleri – ártúrli mamandyq ıeleri. Taǵdyrlary maıdan dalasynda toǵysyp, keıin bir-birimen aǵaly-qaryndastaı syıla­syp ótken eki tulǵanyń ómir joly búgingi urpaq úshin ǵıbratty ónege bolary anyq. Kúlásh EGIMBAEVA, aýdandyq ortalyqtandyrylǵan kitaphanalar júıesiniń dırektory Soltústik Qazaqstan oblysy, Ýálıhanov aýdany