700 mlrd. AQSh dollary jymqyrylǵan

Egıpettiń bılik basyndaǵylar osy eldiń burynǵy prezıdenti Hosnı Múba­rak­qa úlken mólsherdegi qarajatty jymqyrdy degen aıyp taǵyp otyr. Búginde prokýratýra ókilderi osy bir sybaılas jemqorlyqqa qatysty  eks-prezıdent jáne onyń eki ulynan jaýap alýda.     Kaırdaǵy Amerıka elshiligi ózderi­niń Egıpet bıligimen qarjynyń qaıda ketkenine qatysty yntymaqtastyq ornatýǵa ázir ekendikterin jetkizgen. Sebebi, «joǵalǵan» qarjynyń basym bóligi Amerıkadan, sońǵy 30 jyl ishinde túrli deńgeıdegi sheteldik kómek túrinde kelgen eken. Eske sala keteıik, Múbarak ótken aptanyń sońynda halyq aldyna shyǵyp, málimdeme jasaǵan bolatyn. Bul málimdeme quqyq qorǵaý organdary ókilderi men ereýilshilder arasyndaǵy qaqtyǵysqa alyp kelgen edi. «Svoboda» radıosynyń  habarlaýy boıynsha,  82 jastaǵy Hosnı Múbaraktyń aldyn ala jazylǵan aýdıoúndeýindegi daýys yrǵaǵy bılik basynda turǵan adamnyń daýysyndaı susty estilgen. PÁRENJI KIIýShILER EREÝILGE ShYQTY Keshe, 11 sáýir kúni Fransııada jańa zań óz kúshine endi. Ol zań boıynsha bul elde áıel azamatshalarǵa kóshege, onyń ishinde qoǵamdyq oryndarǵa – dúkenderge, parkterge, murajaılarǵa párenji nemese nıkab kıip shyǵýǵa tyıym salynǵan. Eger, bet-júzdi tutastaı búrkemeleıtin párenji, nıkab kıip kóshege shyqsa, ol adam zań júzinde jazalanyp, oǵan 150 evro kóleminde aıyppul salynady. Alaıda,  ótken senbi kúni Parıjdegi Ult alańynda jańadan qabyldanǵan bul zańǵa ózderiniń qarsylyqtaryn bildirgen 100-ge tarta azamatsha ereýilge shyqty. Zań organ­darynyń ókilderi 61 adamdy qamaýǵa aldy, olardyń 19-y áıel. Bul jerde atap óterligi, Fransııa parlamentiniń (senat) palatasy atalǵan zańnyń qabyldanýy jóninde byltyrǵy jyldyń 15 qyrkúıeginde másele kótergen bolatyn. Konstıtýsııalyq keńes bul zań jobasyn maquldaǵan. Bılikten bas tartýyn talap etýde Parsy shyǵanaǵyndaǵy Arab elderi Iemenniń prezıdentin óz ornynan ketýge shaqyrdy. Nátıjesinde Alı Abdalla Saleh óz bıligin orynbasaryna tapsyryp, oppozısııaǵa jańa úkimetti jasaqtaýǵa tapsyrma berýi tıis. Sondaı jaǵdaıda ǵana ol ózine jáne óziniń otbasyna qaýipsizdik kepildemesin ala almaq. Munyń aldynda  Katar ámiri Iemen prezıdentine bılikten ketý jóninde aqyl-keńes bergen. Alaıda, Saleh óziniń bılikten bas tartpaıtynyn, sondyqtan onyń aqyl-keńesine júginbeıtinin aıtqan. Búginde Iemendegi bılikke jastardyń jappaı qarsylyq bildirýi bıylǵy jyldyń aqpan aıynan beri jalǵasyp keledi.  Eldegi jaǵdaı naýryzdyń 18 kúni tipti ýshyǵyp ketken. Oǵan prezıdenttiń tótenshe jaǵdaı rejimin engizip, al úkimettiń ereýilge shyqqandarǵa oq atqandary sebep bolǵan. Búgingi kúnge deıin eldegi qaqtyǵystardyń saldarynan ondaǵan adam kóz jumǵan. Qaza tapqandar sany óse túsýde Japonııadaǵy alapat jer silkinisi men onyń artyn ala oryn alǵan joıqyn sýnamıdiń saldary­nan keıingi bir aıdaǵy jaǵdaı boıynsha 14 myń adam iz-túzsiz joǵalyp ketken. Bul jóninde Kyodo agenttigi málimdedi. Atalǵan eldiń zań júıesine sáıkes, qaıda júrgendigi jáne taǵdyr-talaıy belgisiz adam 3 aıǵa deıin iz-túzsiz joǵalǵandardyń sanatynda bolady. Sońǵy málimetterge qaraǵanda, Japonııanyń soltústik-shyǵysyndaǵy 151 myńǵa tarta turǵyn óz baspanalarynan aıyrylǵan. Al alapat sýnamı men joıqyn jer silkinisiniń qurbandary 13 myń adamdy qurap otyr. 12 óńirdiń  ımportyna tyıym saldy Japonııamen kórshiles elder «Fýkýsıma-1» aımaǵyn­daǵy teńiz sýynyń lastanýyna qatty alańdaýshy­lyq­taryn bildirip otyr. Máselen, Qytaı Tokıo basshylyǵynan óńirdegi jaǵdaı jóninde tolyqtaı esep berýin talap etti. Kytaı tarapynyń aqparaty boıynsha, Japonııadan kelgen ushaqtar men teńiz kemeleriniń onshaqtysynan joǵary kór­setkishti radıasııa belgileri anyq­talǵan. Osyǵan baılanysty QHR Japonııanyń 12 óńirinen  keıbir azyq-túlik ónimderiniń ımporttalýyna tyıym salǵan. Al Tokıo tarapy óz kezeginde  «Fýkýsıma-1» AES mańaıyn­daǵy apatty jaǵdaıǵa qaramas­tan, Japonııada óndirilgen ónim túrlerinde eshqandaı radıoaktıvti elementterdiń joq ekenin aıtýda.  Búginde asa qaýip­ti apatty jaǵdaıda turǵan atom stansasy mańaıyndaǵy teńiz sýyndaǵy radıasııa mólsheri kún sanap kóterilýde. Máselen, 9 sáýir kúni TERSO kompanııa-operatorynyń málimdemesi boıynsha,  «Fýkýsıma-1» AES-tiń soltústigindegi teńiz sýynyń 131-ıodymen lastanýy 110 megabekkerelge jetken. Bul jol beriletin shekten 2800 ese artyq. Qaqtyǵystyń shegi kórinbeıdi Lıvııanyń kóshbasshysy, polkovnık Mýammar Kaddafı Afrı­ka­lyq odaq delegasııasynyń bitimgershilik jónindegi jobasy­men kelisetinin aıtty. Bul jó­ninde lıvııalyq lıdermen kelis­sóz júrgizgen, lıvııalyq qaq­ty­ǵysqa qatysty aradaǵy deldal – Ońtústik Afrıka Respýb­lı­ka­sy­nyń prezıdenti Djeıkob Zýma málimdedi. Dıplomattar lıvııalyq daǵdarysty osylaısha beıbit jolmen sheshýge umtylys tanytyp jatqanymen, Kaddafı armııasy men oppozısııany jaqtaýshy kótirilisshiler arasyndaǵy qaqtyǵys tolastamaýda.  Bul jóninde «Vestı» arnasy málimdedi. Asqan qatygezdikke qurylǵan úlken qaqtyǵys  strategııalyq turǵydaǵy mańyzdy qala – Adjdabııa qalasynda oryn alýda. Adjdabııa – Bengazıdiń ońtústiginen nebári 140 km. shaqyrymdyq qashyqtyqta jatyr. Keshe túnde kóterilisshiler óz  ustanymdaryn nyǵaıtýǵa múmkindik aldy. Olarǵa NATO avıasııasy kómekke kelgen.   Joıǵysh ushaqtar Kaddafıdiń 25-ke jýyq tankisin kúl-talqan etken. Internet materıaldary negizinde ázirlendi.