Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy №139

Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy 2011 jylǵy 15 aqpan                    №139             Astana, Úkimet Úıi Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný salasyndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaý qaǵıdasyn bekitý týraly «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańynyń 16-babynyń 45) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi: 1. Qosa berilip otyrǵan Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný salasyndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaý qaǵıdasy bekitilsin. 2. «Jer qoınaýyn paıdalaný, qorǵaý salasyndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zııandy esepteý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2006 jylǵy 22 tamyzdaǵy № 796 qaýlysynyń (Qazaqstan Respýblıkasynyń PÚAJ-y, 2006 j., № 31, 338-qujat) kúshi joıyldy dep tanylsyn. 3. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri   K.MÁSIMOV. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2011 jylǵy 15 aqpandaǵy № 139 qaýlysymen bekitilgen Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný salasyndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaý qaǵıdasy 1. Jalpy erejeler 1. Osy Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný salasyndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaý qaǵıdasy (budan ári – Qaǵıda) «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańyna sáıkes ázirlengen jáne jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi operasııalardy júrgizý kezinde jer qoınaýyn utymdy paıdalaný salasyndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaý tártibin anyqtaıdy. 2. Osy Qaǵıda menshik nysanyna qaramastan, barlyq jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa qoldanylady. 3. Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný sala­syndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaý jer qoı­naýyn zertteý men paıdalaný jónindegi ýákiletti organnyń jer qoınaýyn zertteýge jáne paı­dalanýǵa memlekettik baqylaý júrgizýi bary­synda zalaldy anyqtaý faktisi boıynsha júzege asyrylady. Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný sala­syndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin jer qoınaýyn zertteý men paıdalaný jónindegi ýákiletti organ jer qoınaýyn paıdalanýshymen birlesip aıqyn­daıdy. 4. Zalaldyń mólsherin aıqyndaýǵa baıla­nys­ty týyndaıtyn daýlardy Qazaqstan Res­pýblıkasynyń zańnamasynda aıqyndalatyn tártippen sot sheshedi. 2. Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný salasyndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaý 5. Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný sala­syndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsheri tehnıkalyq-ekonomı­kalyq eseptemelerge negizdelgen, ekonomıkalyq negizdi, bolmaı qoımaıtyn jáne qabyldanǵan ádistermen jáne alǵashqy qorlardy ıgerý jáne olardy bastapqy óńdeý júıelerimen tehnolo­gııalyq baılanysty shyǵyndardan deńgeıi asyp túsetin paıdaly qazbalar qorlaryn ıgerý jáne óńdeý kezindegi naqty ysyraptyń kólemi negizge alynyp aıqyndalady jáne jer qoınaýyn paıdalanýshynyń esepti kezeńde ónimdi satýdyń ortasha baǵasy boıynsha qundyq mánde aıqyndalady. 6. Jer qoınaýyn paıdalanýshy esepti kezeńde ónimdi satpaǵan jaǵdaıda, ónimniń quny mundaı satý oryn alǵan ótken kezeńdegi satýdyń ortasha baǵasy negizge alynyp aıqyndalady. Baǵanyń resmı belgilenimi bar paıdaly qazbalar boıynsha osy belgilenimderge sáıkes esepti kezeńdegi olardyń ortasha quny qoldanylady. 7. Zalaldyń mólsheri osy Qaǵıdaǵa qosym­shaǵa saı mysaldarǵa sáıkes aıqyndalady. 8. Deńgeıi tehnıkalyq-ekonomıkalyq eseptemelerge negizdelgen, ekonomıkalyq negizdi, bolmaı qoımaıtyn jáne qabyldanǵan ádistermen jáne qorlardy ıgerý jáne bastapqy óńdeý júıelerimen tehnologııalyq baılanysty ysy­rap­tan paıdaly qazbalardy ıgerý jáne bastapqy óńdeý kezindegi naqty ysyraptyń asyp túsýi (budan ári – normatıvten tys ysyraptar) mynadaı kólemderden bolady: paıdaly qazbalardyń balanstyq qorlarynyń paıdaly qazbanyń balanstyq qorlary durys eseptelgen jáne olardy jer qoınaýynan óndirý tolyqtyǵyn bastapqy esepke alý múmkin bola­tyn bir tektes taý-ken-geologııalyq jaǵdaı­larmen bir júıede ıgeriletin jer qoınaýynyń árbir bóligi boıynsha belgilengen normatıvtik ysyraptardan tys ysyraptar, sondaı-aq kez kelgen negizsiz ysyraptar; balanstyq, sondaı-aq jer qoınaýyn utymdy paıdalanýdy eskere otyryp, paıdaly qazbalar­dyń ken oryndaryn ekonomıkalyq rentabeldi ıgerýdi kózdeıtin jobalaý qujattaryn buzýdyń jáne osy buzýlardan týyndaǵan avarııalardyń nátıjesinde paıda bolǵan paıdaly qazbalardyń balanstyq qorlaryn selektıvti alýǵa jáne qoımaǵa jınaýǵa kózdelgen shyǵyndar; alańy men qýaty boıynsha tolyq almaýdyń, qattardy, (ken shoǵyrlaryn) óńdeý men jaqyn­das­tyrý­dyń, qorlardy esepten ýaqtyly shyǵar­maýdyń, taý-ken ázirlemelerin ýaqytynan buryn jabýdyń saldarynan jer qoınaýynda qaldy­rylǵan qorlar; ıgerý (óndirý) boıynsha talaptardy buzý salda­rynan týyndaǵan jer qoınaýynda sýlaný­dyń, janýdyń saldarynan týyndaǵan paıdaly qazbalardyń balanstyq qorlarynyń nemese óndirilgen paıdaly qazbalardyń ysyraptary; paıdaly komponentteri neǵurlym baı ken oryndarynyń ońaı qol, jetkiziletin ýchaskelerinde óndirýdiń saldarynan rentabeldi óńdeý múmkin emes bolatyn paıdaly qazbalardyń balanstyq qorlarynyń ysyraptary; kásipshilikte óndirý, jınaý, tasymaldaý jáne daıyndaý kezinde munaıdyń, tabıǵı jáne ilespe munaı gazynyń, gaz kondensatynyń kelisilgen ysyraptar normalarynan tys ysyraptar; ıgerý (óndirý) jónindegi talaptardy buzý saldarynan týyndaǵan ken oryndaryn ıgerýdiń jobalaý qujattarynda nemese tehnologııalyq shemalarda kózdelgen tehnologııalyq rejımin saqtamaýdyń, sondaı-aq munaı men gazdyń qubyr syrtyndaǵy jáne qubyr arasyndaǵy keńistik arqyly joǵary jatqan beldeýlerge qataralyq aǵylýynyń saldarynan munaıdyń, tabıǵı gazdyń, basqa paıdaly qazbalar men komponent­terdiń bekitilgen alynatyn qorlarynyń ysyraptary; ilespe munaı gazyn, gaz kondensatyn alýdyń jáne kádege jaratýdyń bekitilgen normatıvterin saqtamaý saldarynan olardyń ysyraptary; ken oryndaryn ýákiletti organdardyń ruqsa­tynsyz ónerkásiptik ıgerý kezinde jaǵylatyn tabıǵı jáne ilespe munaı gazy; jaǵýǵa ruqsat etilgen kóleminen tys jaǵyl­ǵan tabıǵı jáne ilespe munaı gazy; jobalyq kórsetkishtermen salystyrǵanda qaıta óńdeletin shıkizat sapasynyń ózgeristeri men aýytqýlaryna jáne qaıta óńdeýdiń tehno­logııalyq tártibiniń buzylýyna baılanysty mıneraldyq shıkizatty, aralyq ónimderdi (jar­tylaı fabrıkattardy), baıytý qaldyq­taryn, shógindilerdi, qojdardy bekitilgen normatıvterden tys bastapqy qaıta óńdeý kezinde qatty paıdaly qazbalardyń jáne olardyń quramyn­daǵy paıdaly komponentterdiń ysyrap­tary. 9. Munaı-gaz jáne gaz kondensaty ken oryndaryn paıdalaný kezinde munaıdyń, kondensat pen gazdyń, onyń ishinde ilespe (erigen) gazdyń normatıvten tys qattyq ysyraptary qorlardy eseptegen kezde qabyldanǵan alý koeffısıentinen aýyt­qý­larmen anyqtalady. 10. Gazdy jaǵý kezindegi normatıvten tys ysyraptar qorlardy eseptegen kezde qabyl­danǵan komponentterdiń quramy negizinde paı­daly qazbalardyń memlekettik balansynda turǵan gazdyń komponenttik quramy boıynsha anyqtalady. 11. Esepke alýdyń jeke aspaptary bolmaǵan kezde jobalyq shyǵyndardy esepteý óndiriletin paıdaly qazbada erigen gazdyń quramy boıynsha júrgiziledi. 12. Paıdaly komponentterdiń mıneraldyq shıkizatty bastapqy qaıta óńdeý úderisinde jol berilgen normatıvten tys ysyraptarynyń san­dyq máni kenniń tıisti tıpi (sorty) úshin belgilengen alý kólemi men onyń taýarlyq ónimge naqty qol jetkizilgen alynýy arasyndaǵy aıyrma boıynsha anyqtalady. 13. Bastapqy qaıta óńdeý kezinde qatty paıdaly qazbalardyń paıdaly komponentteriniń jáne olardyń jartylaı ónimderiniń normatıvten tys ysyraptary óndiristik obektiniń tehnıkalyq baqylaý bóliminiń jáne tekseriletin kezeńde onyń taýarlyq balansyn taldaýdyń derekteri boıynsha anyqtalady. Jer qoınaýyn utymdy paıdalaný salasyndaǵy talaptardy buzý saldarynan keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaý qaǵı­dasyna qosymsha Paıdaly qazbalardyń normatıvten tys ysyraby úshin zalaldyń mólsherin aıqyndaý mysaldary 1-mysal. Jer qoınaýyn paıdalanýshy qorǵasyn-my­rysh ken ornyn ıgeredi. Esepti kezeńde 61224 tonna konsentrat satty: normatıvtik ysyrap 1215 tonna bolǵan kezde myryshtyń naqty ysyraby 2024 tonnany qurady Esepti kezeńde jer qoınaýyn paıdalaný­shynyń (London metaldar jáne munaı bırjasynyń) myrysh konsentratyn satýy kezindegi ortasha baǵa 228,03 AQSh dollaryn qurady, (2024 - 1215) h 228,03 = 184476,3 AQSh dollary. 184476,3 h zalal anyqtalǵan sátte Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki belgilegen Qazaq­stan Respýblıkasy ulttyq valıýtasynyń sheteldik valıýtaǵa shaqqandaǵy resmı baǵamy = zalal somasy. 2-mysal. Jer qoınaýyn paıdalanýshy esepti kezeńde 2658000 tonna munaı óndirdi. Osy kezeńde munaıdyń naqty ysyraby 4442 tonna munaıdy, onyń ishinde bekitilgen normatıvtik ysyrap 1081 tonna munaıdy qurady. Esepti kezeńde jer qoınaýyn paıdalanýshynyń (London metaldar jáne munaı bırjasynyń) munaıdy satýy kezindegi ortasha baǵa 50,49 AQSh dollaryn kurady, (4442 - 1081) h 50,49 = 169696,89 AQSh dollary. 169696,89 h zalal anyqtalǵan sátte Qazaq­stan Respýblıkasy Ulttyq Banki belgilegen Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq valıý­tasynyń sheteldik valıýtaǵa shaqqandaǵy resmı baǵamy = zalal somasy. 3-mysal. Jer qoınaýyn paıdalanýshy esepti kezeńde 215000 tonna mys satty: osy kezeńdegi mystyń naqty ysyraby 13600 tonna mystyń normatıvtik ysyraby 8600 tonna Esepti kezeńde jer qoınaýyn paıda­laný­shynyń (London metaldar jáne munaı bırjasynyń) mysty satýy kezindegi ortasha baǵa bir tonna úshin 1495,6 AQSh dollaryn qurady, (13600 - 8600) h 1495,6 = 7478000 AQSh dollary. 7478000 h zalal anyqtalǵan sátte Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki belgilegen Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq valıýtasynyń sheteldik valıýtaǵa shaqqandaǵy resmı baǵamy = zalal somasy. 4-mysal. Jer qoınaýyn paıdalanýshy esepti kezeńde ken ornyn ónerkásiptik ıgerýdi júzege asyrǵan kezde 300 mln. m kólemde ilespe óndiriletin munaı gazyn jaqty. Bul rette, gazda Paıdaly qazbalar qorlarynyń memlekettik balansynda esepte turǵan komponentteriniń ónerkásiptik quramy bar. Qazaqstan Respýblıkasynyń Qor­lar jónindegi memlekettik komıssııasy bekitken derekterge sáıkes áleýetti quram­dastardyń mánderi negizinde komponentter men qurǵaq gazdyń (metannyń) kólemin anyq­taımyz. Áleýetti jıyntyq quramy 1000 m gazǵa 500 kg bolǵan kezde komponentterdiń (etan, propan, býtan) shyǵyny 150000 tonnany quraıdy. Quramy 50 % bolǵan kezde kurǵaq gazdyń (metannyń) ysyraby 150 mln. m3 quraıdy. Esepti kezeńde jer qoınaýyn paıda­laný­shynyń (London metaldar jáne munaı bırja­synyń) qurǵaq gazdy satýy kezindegi ortasha baǵa 1000 m3 úshin 80 AQSh dollaryn, al suıytylǵan gazdyń (etan, propan, býtan) 1 tonnasy úshin 350 AQSh dollaryn qurady. Zalal somasy: qurǵaq gaz úshin: 150000000 m3 h 80: 1000 = 12000000 AQSh dollary; komponentter úshin: 150000 t h 350 = 52500000 AQSh dollary; barlyǵy: 64500000 AQSh dollary. 64500000 h zalal anyqtalǵan sátte Qazaqstan Respýblıkasy Ultyq Banki belgilegen Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq valıýtasynyń sheteldik valıýtaǵa shaqqandaǵy resmı baǵamy = zalal somasy. Eskertpe: basqa komponentter boıynsha zalal mólsherin esepteý kezinde kórsetilgen mysaldardy paıdalaný kerek.