Oıý-órnekke túkirgeni bar...

Birde «Dáýir» baspasyna bardym. Men izdegen adam kelmepti. Biraz kútýge týra keldi. Sodan keıin syrtqa shyǵyp, Abaı men Gagarın kósheleriniń qıylysyndaǵy oryndyqqa jaıǵastym. Kún shaıdaı ashyq. Almatynyń aspany jarqyrap tur. Kenet... Iá, kenet kútpegen kóriniske tap boldym. Ashý ma, álde uıat pa – bir sezim qumyrsqa shaqqandaı tula boıymdy dýyldatty. Sebebi, dál qasymda syrtyna qazaqtyń oıýy salynǵan qoqys jáshigi tur. Qazaqtyń oıýy jáne kóshedegi qoqyssalǵysh. Tań qalatyn paradoks! Úılespeıdi. Tigisin qansha jatqyzsań da mıǵa qonbaıdy. Kıe­li órnektiń mynandaı kıesiz jerde turǵany ońǵan qylyq emes. Oıýlar – tórimizdegi, órimiz­degi qasıetti órnek. Ulttyq qun­dy­lyq. Sol arqyly jastarymyz ótkendi tanıdy, namysyn janıdy. Ony babalarymyz bekerge qoldanbaǵan. Qymbat zattaryn altyn jiptermen zerlegen. Oıý – halyqtyń qasterli qoltańbasy. Qazaq mádenıetine úlken úles qosqan О́zbekáli Jánibekov aǵamyz «Sherter», «Adyrna» sekildi ulttyq-folklorlyq án-bı ansamblderin qurdy. «Jo­­laı­ryqta», «Qazaq kıimi», «Qa­zaq­tyń ulttyq qolóneri» degen ki­taptardy jazdy. Sonyń bá­rinde oıýlarǵa erekshe kóńil bólgen. Onyń ádemilik qupııa­laryn túsindirgen. Elimizdiń kóginde kók týymyz jelbirep tur. Onda kóldeńinen sozylǵan oıý-órnekteri bar. Ata­nyń shekpeninde, ájeniń kamzo­lynda júr. Ataqty boksshy Genadıı Golovkın sharshy alańǵa oıýlanǵan shekpen kıip shyǵady. Qanat Islam da sol dástúrdi qaıtalap júr. Bálkim, oıýdyń kıesi olardy qoldap júrgen shyǵar? Áıgili qolónershi Dárkembaı Shoqparuly «Oıý – ónerdiń kóne, ári kúrdeli túri» deıtin. О́nertanýshy ǵalym Tóleýtaı Básenovtiń tolǵanystarynda da tereń syr jatyr. Ol oıýlarǵa qatysty zertteýlerdiń keıbirine synshyl kózqaraspen qarap, oıyn bylaısha tujyrymdaıdy: «...zert­teýshiler halyq oıý-órne­giniń jumbaq tilin jete túsine, shynaıy syryna úńile almady. Olar óz oılaryn halqymyzdyń óner kiltin ashatyn týma tilde emes, býrjýazııalyq jat tilde, ózge halyqqa degen astamshylyq kózqaraspen saralady», deıdi. Qoqys salatyn jáshikke qa­zaq­tyń oıýyn salý kimge kerek?! Olaı etý ónerge de, ónegege de jatpaıdy. Bulaı istesek, jas urpaqqa qandaı ulttyq tárbıe bermekpiz?! Áldekimderdiń dabyrlaǵan daýystary meniń oıymdy bólip jiberdi. О́zara áńgimelesken, qaýqyldasqan bir top jas máz-meıram bolyp bara jatyr. Olar­dyń biri jańaǵy oıýly qoqys jáshigine bosap qalǵan teme­kiniń qorabyn tastady. Ekin­shisi bótelkeni toǵytty. Úshinshisi shyrt túkirdi de óte shyqty... Bolat Májıt, jýrnalıst Almaty oblysy