Saǵyntaevtyń EAEO Úkimetaralyq keńesiniń otyrysyndaǵy baıandamasy

Búgin Bishkekte QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev «keńeıtilgen» quramdaǵy Eýrazııalyq úkimetaralyq keńes otyrysyna qatysty, dep jazady pm.kz. EAEO eki jyldan astam ýaqytta tıimdi ıntegrasııalyq birlestik retinde ornyqty. Degenmen bul jyldar bizdiń elderimiz úshin ońaı bolǵan joq. Syrtqy qozǵaýshy kúshterdiń yqpaly, jahandyq qarjylyq jáne taýar naryqtarynyń turaqsyzdyǵy baıqaldy. Osyǵan oraı, Odaqtyń JIО́ kólemi 0,7%-ǵa tómendedi. Bizdiń ózara saýda aınalymymyz 11%-ǵa tómendedi. Osyndaı kezeńde ózara is-qımyldy nyǵaıtý, elder arasyndaǵy saýdany damytýdyń jańa tıimdi quraldaryn qalyptystyrý boıynsha ortaq kúsh-jigerimizdi shoǵyrlandyrýymyz mańyzdy. Osy qyzmettegi mańyzdy baǵyt - kedergiler men shekteýlerdi joıý bolyp tabylady. Bul jumysty júıeli ári kezeń-kezeńimen júrgizgen jón. Atalǵan baǵytta memleketterdiń sarapshylary men komıssııa edáýir jumystar atqardy. 60-tan astam kedergiler men shekteýlerdiń tizilimi úılestirildi. Aldaǵy ýaqytta olardy joıýǵa baılanysty Jol kartalary ázirlenetin bolady. Bul bizdiń kásiporyndarymyzǵa ortaq naryqtarǵa shyǵý jolyn jeńildetip, sonymen qatar olardyń damýyna qosymsha jaǵdaılar jasaıdy. Odaqta ózara is-qımyldy nyǵaıtýdyń taǵy bir elementi - memleketterimizdiń óndirýshileri men bıznesi úshin eń qolaıly jaǵdaı jasaý máselesi bolyp tabylady. Bul týraly Qyrǵyzstan Prezıdenti A.Atambaev bizdiń Memleket basshylaryna úndeýinde habarlady. EAEO kásipkerleri yqpaldasýdan, ortaq naryqtardy qurýdan eleýli, jaqsy nátıje kútedi. Sol sebepti de biz «oıynnyń ortaq erejeleri» dep atalatyn biryńǵaı retteýdi júzege asyrýǵa ózimiz kelisken salalarda bızneske qajetti sapaly, tıimdi ári aýyrtpalyq túsirmeıtin retteý tájirıbesine qol jetkizýimiz qajet. Osy oraıda, bizdiń elderimizdiń bıznesine keden rásimderin jeńildetý, postkedendik baqylaýǵa ekpin túsirilgen elektrondy maǵlumdaýdy jeńildetý erejelerinen turatyn Kedendik kodekstiń jyldamyraq qabyldanǵany kerek. Biz jaqyn arada barlyq el Kodekske qol qoıyp, jyl sońyna deıin ol kúshine enedi degen senimdemiz. Sonymen qosa, biz kedenik tazartý salasynda týyndaıtyn máseleler keshenin birlesip sheshý jumystaryna nıettimiz. Kedendik qyzmetterdiń baǵalaýy boıynsha, Qytaı taýarlarynyń tranzıtpen Qyrǵyz Respýblıkasynyń aýmaǵyna ótýi kezinde kedendik ákimshiliktendirýdiń jetkiliksiz deńgeıi bolýyna qatysty másele oryn alýy múmkin. Buǵan Qytaıdan avtokólikpen 2016 jyly 9,5 esege tranzıttik tasymaldardyń artýy dálel. Bizdiń kózqarasymyzǵa sáıkes, EAEO-nyń sıfrlyq máseleler tizimin damytý boıynsha bastamalardy qarastyrý kezinde de júıelik tásil bolýy kerek. Bizdiń júıelerdiń bir-birimen túıindesýge múmkindikteri bolýy kerek ekeni sózsiz. Bul ákimshilik kedergilerdi joıýǵa, jańa ekonomıkany damytýǵa bosalqy daıyndama qurýǵa tetikterdi tıimdi iske asyrýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, sıfrlyq máseleler tizimin muqııat qarastyrǵan jón. Osy saladaǵy ulttyq baǵdarlamalardy júzege asyrý jumystaryn oqshaýlaýǵa jol bermeý kerek. Jańa jobalardy iske qosý syrtqy naryqtarǵa qoljetimdiliktiń qolaıly jaǵdaılaryn jasaý jumystarymen tıimdi qamtamasyz etilýi qajet. Osyǵan oraı, EAEO-tyń halyqaralyq kún tártibin iske asyrýǵa basa nazar aýdarylady. Qazirgi tańda birqatar memlekettermen saýda-ekonomıkalyq kelisimderge qol qoıý týraly kelissózder júrgizilýde. QHR, Úndistan, Iran, Serbııa, Izraıl, Mońǵolııa, Sıngapýr sekildi eldermen túrli daıyndyq deńgeıinde yntymaqtastyq máseleleri sheshilýde. Kelissózder júrgizýdiń qarqynyna qaramastan, bizdiń salalar men kásiporyndardyń suranystary qanaǵattandyrylýy kerek. Bul EAEO elderiniń ekonomıkalaryna ınvestısııalar tartý men eksporttyq áleýetti iske asyrýdyń negizi bolmaq. Biz ıntegrasııalyq birlestigimizdiń tabysty bolýy úshin bizdiń ár elimizdiń shıraq ári qaryshty damýy kerek dep esepteımiz. Sol sebepti biz Qyrǵyz Respýblıkasynyń EAEO jaǵdaılaryna beıimdelýine qoldaý kórsetý boıynsha maqsatty quptaımyz. Biz jeltoqsanda Qyrǵyz Respýblıkasyna tıisti kómekti kórsetýge qatysty Kelisim men Hattamaǵa qol qoıdyq. Budan ózge, Qazaqstan arqyly tranzıtpen júk tasymaldaý kezinde sáıkestendirilgen temirjol tarıfin merziminen buryn usyný týraly kelisimge qol qoıdyq. Ol bıylǵy jyldyń qańtar aıynda kúshine endi. Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha, Kelisim normalaryn merziminen buryn qabyldaý qyrǵyz júk jiberýshilerine shamamen 60 mln dollardy únemdeýge múmkindik beredi. Bıylǵy jyldyń 1 qańtarynan bastap, Qazaqstan aýmaǵy boıynsha Qyrǵyzstannan Reseıge ótkizýge ruqsat etilgen taýarlar tizimi 86 qosymsha taýarlar tobyna ulǵaıtyldy. Budan ózge, bıylǵy jyldyń aqpan aıynan bastap, Qazaqstannyń barlyq aýmaǵyna veterınarlyq baqylaýǵa tıisti 46 taýarlar tobyn tasýǵa ruqsat berildi jáne Qazaqstannyń 5 oblysynyń aýmaǵyna tasýǵa ruqsat berilgen taýarlar tizimi 39 topqa deıin ulǵaıtyldy. Osylaısha, Qazaqstanǵa kirgizýge ruqsat berilgen, EAEO kásiporyndarynyń tizilimine saı qyrǵyz kásiporyndarynda shyǵarylǵan qyrǵyz ónimderiniń tizimi 85 taýarlar tobyna deıin ulǵaıtyldy. Biz, sondaı-aq, Qazaqstanǵa óz ónimderin jetkizýge daıyn Qyrǵyzstan kásiporyndarynyń tizimin belgilengen tártipte ulǵaıtýǵa daıynbyz. О́zara qoldaý kórsetý, ymyraǵa kelý, tıimdi sheshimderdi tabý qaǵıdalaryna súıengen bizdiń ózara qarym-qatynasymyz Odaqty nyǵaıtýǵa, onyń tartymdylyǵyn álemdik qoǵamdastyqta arttyrýǵa myqty serpin bolatynyna senimdimin. Nazar aýdarǵandaryńyzǵa rahmet!