Bilimdi urpaq qana bıikke umtyla alady

Keshe Úkimet úıinde Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev baspasóz máslıhatyn ótkizip, bilim salasyndaǵy atqarylyp jatqan ister týraly baıandap berdi. «2016-2019 jyldarǵa arnalǵan bilim berýdiń memlekettik baǵdarlamasynda mektepke deıingi tárbıe men bilim berýge erekshe nazar aýdarylǵan. Maqsaty – tórt jyldyń ishinde 3 jastan 6 jasqa deıingi balalardy 100% mektepke deıingi bilimmen qamtamasyz etý. Osy oraıda birshama jumystar atqarylýda. Mınıstrlik jańa balabaqshalardy ashý maqsatynda, MJÁ-ni damytýmen belsendi túrde aınalysyp jatyr. 2016 jyly 77 myń orynǵa 825 mektepke deıingi mekeme ashyldy. Olardyń ishinde 600-i jeke balabaqsha. Osynyń arqasynda 3 jastan 6 jasqa deıingi balalardy balabaqshamen qamtamasyz etý deńgeıi 2 paıyzǵa ósti jáne 85 paıyzdy qurady. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi osy úrdiske bıznes bastamalardy tartý jumysyn ári qaraı jalǵastyrýdy josparlaıdy. Kezekke turý bizde avtomatty túrde júrgiziledi, alaıda oryndardy bólý bilim berýdiń oblystyq bólimshelerinde qolmen júrgiziledi. Bul belgili bir qıyndyqtardy týyndatyp, azamattar tarapynan kóńil tolmaýshylyqty baıqatady», dedi E. Saǵadıev. Mınıstr 2016 jyly 1-synyptarda biryńǵaı baǵdarlama men biryńǵaı bazalyq oqýlyq engizilgennen keıin muǵalimderdiń belgili bir qıyndyqtarǵa tap bolǵanyn atap ótti. «Búgingi tańda birinshi synyp oqý­shylarynyń 80%-y júgirtip oqı al­sa, al 20%-y árip te tanymaıdy. Sol sebepti synyp túgel barlyq baǵdar­la­many basynan bastap ótýge májbúr», dedi E.Saǵadıev. «Osyǵan baılanysty mektep aldyndaǵy daıyndyqqa da biryńǵaı oqý baǵdarlamasyn engizý qajettiligi týyndady. Osy jańashyldyqty engizgennen keıin balalar 1 synypqa biryńǵaı mektep baǵdarlamasyn meńgerýge birdeı daıyn bolyp keledi dep kútilýde. Nóldik synypty mektepte de, sondaı-aq, balabaqshada da ótýge bolady. Al «Saýat ashý» oqýlyǵyna keler bolsaq, ol eki kitapqa bólinedi: nóldik synypqa «Álippe» jáne birinshi synypqa «Ana tili». Bul 2019 jyldan bastap enedi. Nóldik synypqa balama – qashyqtyqtan oqytý bar. Onyń bazalyq baǵdarlamasy men oqytý kýrsy Otbasy.kz saıtynda salynǵan», dedi mınıstr. «Qazirgi ýaqytta bilesizder, jaǵ­daıymyz jaman emes. 90 paıyz qazaqtyń balalary qazaq tilinde, qazaq mektepterinde oqyp jatyr. UBT-da 80 paıyz balalar qazaq mektepteriniń oqýshylary boldy. Endi basa nazar aýdaratyn máselelerdiń biri – orys mektepterindegi balalardyń qazaq tiline shorqaqtyǵy. 500 myń bala 11 jyl boıy oqysa da qazaqsha sóılemeıdi. Osyǵan baılanysty bizde jańa ádisteme daıyn. Ony tizimge engen 150 mektepke qanatqaqty negizinde engizýdi kózdep otyrmyz. Eger barlyǵy oıdaǵydaı bolsa, 2018-2019 oqý jylynan bastap ony ár mektepke engizemiz», dedi E.Saǵadıev. Sonymen qatar, ol qazaq tilin úı­renýshilerge arnalǵan soile.kz dep atalatyn mobıldi júıeniń kómegi kóp ekenin, ony árbir adam uıaly telefonyna júktep alýǵa múmkindigi baryn atap ótti. Mınıstrdiń toqtalǵan taǵy bir máselesi – oqýshyǵa beriletin úı jumysynyń kólemi. «Bizdiń oqýshylar úı jumysyn oryndaý ýaqyty boıynsha 65 mem­le­kettiń ishinde 4-oryn alyp otyr. Oqytý júıesin durys jolǵa qoıǵan jaǵdaıda úı jumysyn azaıtýǵa bolady, azaıtý kerek. Sebebi, bul ata-analardyń da, muǵalimderdiń de pikiri. Qazirgi ýaqyt­ta osy máselege baılanysty eki top qu­ryldy. Olar úı jumysyn barlyq pán­der boıynsha azaıtý nemese keıbir pán­der boıynsha ǵana berý usynysyn qaras­tyrýda. Bir aıdyń ishinde bul sharýa pysyqtalyp, depýtattardyń qaraýyna usynylyp, bir kelisimge kelemiz», – dedi. Biraz ýaqyt buryn depýtat Bekbolat Tileýhan oqýlyqtaǵy olqylyqtarǵa baı­la­nysty E.Saǵadıevti baspasóz betin­de jekpe-jekke shaqyrǵany belgili. Jýr­na­lısterdiń osyǵan baılanysty qoıǵan suraǵyna Bilim jáne ǵylym mınıstri óz jaýabyn bylaısha berdi: «Meniń oıymsha, bul durys emes. Biz Bekbolat Tileýhandy oqýlyqtarǵa baı­lanysty komıssııaǵa shaqyrdyq. Ol sol komıssııaǵa qatysyp, jumysyn kór­setsin. Men baspasóz betinde jekpe-jekke shyǵýǵa qarsy emespin. Biraq bul Úkimettiń jumysy dep oılamaımyn», – dedi ol. Raýan QAIDAR, «Egemen Qazaqstan»