Jańǵyrý jańarǵan Konstıtýsııadan bastaldy

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev el damýynyń eń negizgi tire­gi Ata Zańymyzǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlardy maquldap, tıis­ti zańǵa qol qoıdy. Osylaısha, táý­el­sizdik tarıhynyń 25 jyldyq asa ma­ńyzdy belesinen abyroımen ótken Qazaq eli damýdyń kelesi kezeńine zaman talabyna saı jańǵyrǵan jańa Kon­stıtýsııamen qadam basty. Jurtshylyq nazaryna Elbasynyń ózi usynǵan konstıtýsııalyq reformalar jobasy bir aı boıyna jalpyulttyq tal­qyǵa túskeni málim. Bul oraıdaǵy talqylaýǵa «Egemen Qazaqstan» gazeti arqyly el jurtshylyǵy – zııaly qaýym ókilderi, halqymyzǵa belgili zańgerler men sarapshylar ǵa­na emes, alys-jaqyn shet elderdiń mem­leket jáne qoǵam qaıratkerleri, ha­lyq­aralyq sarapshylar da belsene qatysty. Olardyń barlyǵy derlik óz pikirleri men paıymdaýlarynda Qazaqstan Prezıdentiniń dál qazirgi ke­zeń­de usynyp otyrǵan konstıtýsııalyq óz­g­eristerin joǵary baǵalap, bul qadam Qazaq elimen birge tutastaı Eýrazııa óńirindegi demokratııalyq úderisterge tyń serpin beretinin alǵa tartty. Jańarǵan Konstıtýsııanyń mán-mańyzyn, ondaǵy árbir baptyń keleshekte atqarar qyzmetin zań salasynyń bilgirleri, saıasattanýshylar men sarapshylar, memleket tarıhyn zerdeleıtin zertteýshiler áli aıta jatar. Biz osy baǵanda tek eki máselege nazar aýdarǵandy jón kórdik. Birinshiden, bul ózgerister bılik tarmaqtarynyń arasyndaǵy ókilettikter men quzyrettiliktiń ara-salmaǵyn teńge­re tústi. Iаǵnı, osy ýaqytqa deıin Prezıdent­tiń qolyna shoǵyrlanyp kelgen bir­sha­ma quzyret Úkimet pen Parlamentke be­rildi. Mysaly, endigi ýaqytta Úkimet qura­myn jasaqtaýǵa Parlament tikeleı yq­pal etetin bolsa, Úkimet ózi ázirlegen mem­lekettik baǵdarlamalardyń júzege asyrylýyna ózi jaýap beredi, sondaı-aq, buryn Prezıdenttiń quzyrynda bolyp kelgen keıbir máselelerdi ózi sheshetin boldy. Bul ózgerister tutas­taı bılik tarmaqtarynyń ıkemdi ári sapa­ly jumysyna áser etedi. Sheshim qabyldaý úderisterin jyldamdatady. Sarapshylardyń basym kópshiligi osy tusqa kóbirek toqtalyp jatty. Biraq bizdińshe, bul ózgerister bıliktiń úsh tarmaǵynyń araqatynasyndaǵy ózara teńgerimdi qamtamasyz etip, saıası turaqtylyqty nyǵaıtady. Eldiń alda­ǵy ýaqytta da bereke-birligin saqtap, al­ǵan baǵdarynan taımaı, ornyqty ári tu­raq­ty damýyn jalǵastyrýy úshin eń mańyzdysy da osy dep oılaımyz. Ekinshiden, Elbasynyń eren eńbegin aıshyqtaýǵa qatysty kóptegen usynystar osy joly da aıtyldy. Elordaǵa atyn berýden bastap, Astana halyqaralyq áýejaıyn N.Á.Nazarbaev atymen ataý syndy biraz jyl buryn jasalǵan usynystar qaıta kóterildi. Rasynda da, Qazaqstannyń qalyp­tasyp, damýyndaǵy Tuńǵysh Prezıdent­tiń eńbegi orasan. Oǵan taıaý keleshe­k­te áli talaı kóz jetkizetin bolamyz. Elbasy áli derbes memlekettik ınstı­týt­tary qalyptasa qoımaǵan eldiń mem­lekettiligin nyǵaıtyp, qıyn-qys­taý kúnderden, taǵdyrly sátterden aman-esen alyp shyqty. Shırek ǵasyr ishin­de ketkenimiz keldi, ortamyz toldy. Tatýlyq pen birliktiń, berekeli eńbek­tiń nátıjesinde baq-dáýletimiz artty. О́rke­nıet­ter órisinde kósh bastaǵan alyp mem­le­ketterdiń murageri bolǵan Uly Dala eli jahandyq úderisterge qaıta aralas­ty. Araǵaıyndyqqa da, tórelik aıtar tó­be­bı­likke de túse alatyn eńsesi bıik el re­tinde tanyldy. Táýelsizdiktiń bastaýynda tizginin ustaǵan erine Elbasym dep ere bilgen elimizdiń óz Kóshbasshysyn aıryqsha qadir tutatyny da sondyqtan. Bul – bizge ǵana emes, ózge jurttarǵa da tán tarıhı zańdylyq bolsa kerek. Qaı halyq ta óz tarıhynyń uly dáýirin bastap bergen perzentterinen yqylas-meıirin aıamaıdy eken. AQSh-tyń táýelsizdigin jarııa­lap qana qoımaı, onyń qýatty memleket retinde qalyptasýyna negiz qalaǵan Dj.Vashıngtondy amerıkalyqtar qalaı qurmettese, Besinshi respýblıkasyn qu­ryp, Fransııanyń serpindi damýyna jol ashqan Sharl de Goldi – fransýzdar, Germanııany biriktirip, myqty ımperııaǵa aınaldyrǵan Bısmarkty nemister dál solaı áli kúnge deıin ulyqtaıdy. Týysqan Túrkııa memleketin qurǵan, túrik balasynyń eńsesin tiktep, elin qaı­ta jańǵyrtqan Mustafa Kemal Ata­túrik te solaı. Endeshe, san ǵasyrlar boıy baba­la­rymyzdyń ańsary bolǵan Táýel­siz­dik týyn jelbiretip, jasampaz mem­le­ket qurǵan, Alashtyń asqaq armanyn jú­ze­ge asyryp, Qazaq elin tórt­kúl dú­nıe­­ge tanytqan, eńsesin tiktep, eldik­tiń bıik belesine shyǵarǵan Elbasyn eli­­niń aıryqsha qurmet tutýy da zań­dy­lyq. Elbasy úshin de qabyrǵaly hal­­qy­nyń rııasyz yqylas-meıirinen ar­­tyq, odan bıik eshteńe joq. Muny Nursultan Ábishulynyń ózi de san ret aıt­­qan. Sondyqtan da bolar, zańdy qa­byld­­aý barysynda Prezıdent esimin ulyqtaýǵa baılanysty kóptegen usynys qabyldanbady, biraq Konstıtýsııada bekitilgen Elbasynyń mártebesi eshqashan ózgertilmeıtini naqtylandy. Aıbyn ShAǴALAQ, «Egemen Qazaqstan»