Memlekettik baǵdarlama aıasynda ashylǵan jobalardyń «jyry» kóp
Qazynadan qyrýar qarjy qaralyp, ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyna engizilgen jobalardyń o basta jumysy da, jarnamasy da jaqsy edi. «Qazaqstanda jasalǵan», «Atyraýda shyǵarylǵan» dep jarysa jazǵanbyz. Alaıda, qýanysh uzaqqa barmady. Otandyq ónimge degen suranys azaıdy, básekege qabiletti bola almaı qaldyq, ishki naryqta da asa tartymdy emespiz.
Mysaly, atalǵan memlekettik baǵdarlamany júzege asyrýdyń alǵashqy jyldarynda munaıly aımaqta iske qosylǵan jobalar – «Kaztýrboremont» servıstik ortalyǵy týrbına jabdyqtaryn jóndese, «Brando» zaýyty shprıs pen quıylmaly quraldar shyǵardy. Áli de bar, biraq qarqyn baıaǵydaı emes. Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Dıas Jánibekovtiń aıtýynsha, «Kaztýrboremonttyń» jumysynyń jóndi bolmaýyna suranys azdyǵy sebep. Sondyqtan, kásiporyn áýelgi qyzmet kórsetý baǵytyn ózgertip, qazir metall qurastyrylym óndirisine kóshipti. Al jylyna 250 mln dana bir rettik qoldanylatyn medısınalyq ıne shyǵarady degen «Brandoǵa» ne boldy? «Samuryq-Qazyna Farmasııa» seriktestigi tarapynan týyndaǵan ónimdi satyp alýǵa baılanysty máseleler «Brandonyń» bolashaǵyna balta shapty ma? Áıteýir, qazir Atyraýda shyǵarylatyn shprısterdiń deni shekara asyp, Reseıge jóneltilip jatyr. Jergilikti naryqta suranys bolmaǵanǵa uqsaıdy. Esesine, reseılikterdiń qyzyǵýshylyǵy joǵary, tipti baǵasy da edáýir qymbat.
Qaryzǵa batqan kásiporyndar qatarynda Inder aýdanyndaǵy qurǵaq qurylys qospalaryn shyǵaratyn zaýyt ta bar. Bankke bereshegi tórt mlrd teńgeden astam «Bıas Tek» zaýytynda qazir jumys júrip jatqan joq. Nesıe ótelmegen. Jobalyq qýaty jylyna 125 myń tonna gıps, 150 myń tonna qurǵaq qurylys qospalaryn óndirýge jetedi dep eseptelgen kompanııa osylaısha orta jolda toqyrap qaldy. «Jyl sońyna deıin jumys qaıta jandanady, – deıdi salalyq basqarma basshysy Dıas Jánibekov. – Investor tabyldy. Jańa jabdyqtar alynyp, eskilerin tehnıkalyq jóndeýden ótkizip jatyrmyz». Solaı bolsa ıgi. Áıtpese, bir ǵana Inder aýdanynyń ózinde «Bıas Tekten» bólek «Tuz», natrıı gıpohlorıd zaýyttarynyń da jaǵdaılary aıanyshty halde. Dender tuzdy kólin ıgerip, tehnıkalyq jáne as tuzyn óndiredi degen mekemeniń burynǵy ınvestory óz qarjysyn durys eseptemeı kelipti, sonyń kesirinen «Tuz» ashyq satýǵa qoıyldy. Jańa ınvestor jobany bıyldan qaldyrmaı bastaýǵa ýáde etken.
Tapsyrystyń azdyǵy optıkalyq-talshyqty kabel óndirý zaýytyn da aınalyp ótpedi. «Zaýyt qazir 30 paıyzǵa ǵana jumys istep tur», – deıdi «PKF «Kontınent Ko LTD» JShS bas dırektorynyń orynbasary Marat Qalymov. Optıkalyq-talshyqty kabeldiń 12 túrin shyǵaratyn nysan negizinen «Qazaqtelekom» mekemesinen tapsyrys qabyldaıdy. Basqadaı suranys bildirýshi joqqa taıaý. Elimizdegi osy salaǵa mamandanǵan ekinshi kásiporyn ishki naryqtan laıyqty oryn tappady, endi Reseıdegi baıqaýlarǵa qatysýǵa yntaly. Bul da «Sýǵa ketken tal qarmaıdynyń» kebi bolmasyna kim kepil?
Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyna qajetti zattar daıyndaıtyn polıetılen qubyrlar zaýytynyń ashylǵanyna bıyl tórt jyl bolady. Biraq, elimiz boıynsha tek Atyraýda ǵana shyǵarylatyn ónimge taǵy da sol qyzyǵýshylyq kem. Muny zaýyttyń o basta josparlaǵan mejege áli kúnge deıin jete almaı kele jatqanynan-aq ańǵarýǵa bolady. Jergilikti jurt sapaly otandyq taýardan buryn bazar sórelerinde qaptap turǵan Qytaıdyń arzan dúnıesin alýǵa qumar. Memlekettik satyp alý júıesiniń zańdylyqtary da zaýyt jumysyna qolbaılaý sııaqty. Taýar baǵasynyń arzan bolýyna basymdyq beriletindikten, kommýnaldyq kásiporyndar zańnan attap kete almaıdy. «Shevron Munaıgaz Ink» kompanııasy bas dırektorynyń orynbasary Omar Ábdıev ónimderiniń sapasy joǵary bolǵanymen, naryqqa ilese almaı otyrǵandaryn aıtady. «Tájirıbe kórsetkendeı, tender uıymdastyrýshylar negizge alatyn tómen baǵa bıýdjetti tıimdi ıgerýge kepil emes. Sapasyz nárseni alý úlken táýekeldi qajet etedi, apat bolǵan jaǵdaıda jóndeý jumystaryna eki ese shyǵyndalýyńyz múmkin», degen ol qazir elimizdegi polıetılen qubyrlar jasaýǵa ákelinetin shıkizattyń 70 paıyzy tıisti standartqa saı emes ekenin jasyrmady. Alaıda, sol talapqa saı emesterdiń dáýreni júrip tur...
«Tender jyry» iri kásiporyndardyń da, shaǵyn jáne orta bıznes ıeleriniń de «bas aýrýyna» aınalǵan. Onyń salqyny tósek jabdyqtary men keńse taýarlaryn daıyndaıtyn «Qazaq zaǵıptar qoǵamy Atyraý oqý-óndiristik kásipornyna» da tıip otyr. Múmkindigi shekteýli otyz adam jumyspen qamtylǵan seriktestiktiń jabdyqtaryn jańǵyrtpaǵanyna biraz ýaqyt ótti. Aqsha joq, joq deýge de bolmaıtyn shyǵar, az. JShS basshysy Bolat Qusaıynov tenderge jıi qatysqanymen, baǵany tym tómendetip jiberetin kásipkerlerdiń «arqasynda» tabysqa qol jetkize almaı otyrǵandaryn aıtady.
Oblys ákiminiń birinshi orynbasary Ǵumar Dúısembaevtyń aıtýynsha, údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasyna aımaqta 54 joba engizilgen. Birinshi besjyldyqta 28 joba júzege asyryldy, eki myńnan astam adam jumyspen qamtyldy. Ekinshi besjyldyqta 26 joba ashylyp, 3500 adam jumysqa ornalasty. Árıne, memlekettik baǵdarlama sheńberindegi jobalardyń bári birdeı júzege aspaı jatyr dep aıta almaımyz. Mysaly, «Jigermunaıservıs», «Polımer Prodakshn» seriktestikteriniń ónimderi ishki jáne syrtqy naryqta joǵary suranysqa ıe. Al joǵaryda atalǵan óndiris oshaqtarynyń tóńireginde ázirge úmitten kúdik basym bolyp tur.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
Qazynadan qyrýar qarjy qaralyp, ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyna engizilgen jobalardyń o basta jumysy da, jarnamasy da jaqsy edi. «Qazaqstanda jasalǵan», «Atyraýda shyǵarylǵan» dep jarysa jazǵanbyz. Alaıda, qýanysh uzaqqa barmady. Otandyq ónimge degen suranys azaıdy, básekege qabiletti bola almaı qaldyq, ishki naryqta da asa tartymdy emespiz.
Mysaly, atalǵan memlekettik baǵdarlamany júzege asyrýdyń alǵashqy jyldarynda munaıly aımaqta iske qosylǵan jobalar – «Kaztýrboremont» servıstik ortalyǵy týrbına jabdyqtaryn jóndese, «Brando» zaýyty shprıs pen quıylmaly quraldar shyǵardy. Áli de bar, biraq qarqyn baıaǵydaı emes. Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Dıas Jánibekovtiń aıtýynsha, «Kaztýrboremonttyń» jumysynyń jóndi bolmaýyna suranys azdyǵy sebep. Sondyqtan, kásiporyn áýelgi qyzmet kórsetý baǵytyn ózgertip, qazir metall qurastyrylym óndirisine kóshipti. Al jylyna 250 mln dana bir rettik qoldanylatyn medısınalyq ıne shyǵarady degen «Brandoǵa» ne boldy? «Samuryq-Qazyna Farmasııa» seriktestigi tarapynan týyndaǵan ónimdi satyp alýǵa baılanysty máseleler «Brandonyń» bolashaǵyna balta shapty ma? Áıteýir, qazir Atyraýda shyǵarylatyn shprısterdiń deni shekara asyp, Reseıge jóneltilip jatyr. Jergilikti naryqta suranys bolmaǵanǵa uqsaıdy. Esesine, reseılikterdiń qyzyǵýshylyǵy joǵary, tipti baǵasy da edáýir qymbat.
Qaryzǵa batqan kásiporyndar qatarynda Inder aýdanyndaǵy qurǵaq qurylys qospalaryn shyǵaratyn zaýyt ta bar. Bankke bereshegi tórt mlrd teńgeden astam «Bıas Tek» zaýytynda qazir jumys júrip jatqan joq. Nesıe ótelmegen. Jobalyq qýaty jylyna 125 myń tonna gıps, 150 myń tonna qurǵaq qurylys qospalaryn óndirýge jetedi dep eseptelgen kompanııa osylaısha orta jolda toqyrap qaldy. «Jyl sońyna deıin jumys qaıta jandanady, – deıdi salalyq basqarma basshysy Dıas Jánibekov. – Investor tabyldy. Jańa jabdyqtar alynyp, eskilerin tehnıkalyq jóndeýden ótkizip jatyrmyz». Solaı bolsa ıgi. Áıtpese, bir ǵana Inder aýdanynyń ózinde «Bıas Tekten» bólek «Tuz», natrıı gıpohlorıd zaýyttarynyń da jaǵdaılary aıanyshty halde. Dender tuzdy kólin ıgerip, tehnıkalyq jáne as tuzyn óndiredi degen mekemeniń burynǵy ınvestory óz qarjysyn durys eseptemeı kelipti, sonyń kesirinen «Tuz» ashyq satýǵa qoıyldy. Jańa ınvestor jobany bıyldan qaldyrmaı bastaýǵa ýáde etken.
Tapsyrystyń azdyǵy optıkalyq-talshyqty kabel óndirý zaýytyn da aınalyp ótpedi. «Zaýyt qazir 30 paıyzǵa ǵana jumys istep tur», – deıdi «PKF «Kontınent Ko LTD» JShS bas dırektorynyń orynbasary Marat Qalymov. Optıkalyq-talshyqty kabeldiń 12 túrin shyǵaratyn nysan negizinen «Qazaqtelekom» mekemesinen tapsyrys qabyldaıdy. Basqadaı suranys bildirýshi joqqa taıaý. Elimizdegi osy salaǵa mamandanǵan ekinshi kásiporyn ishki naryqtan laıyqty oryn tappady, endi Reseıdegi baıqaýlarǵa qatysýǵa yntaly. Bul da «Sýǵa ketken tal qarmaıdynyń» kebi bolmasyna kim kepil?
Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyna qajetti zattar daıyndaıtyn polıetılen qubyrlar zaýytynyń ashylǵanyna bıyl tórt jyl bolady. Biraq, elimiz boıynsha tek Atyraýda ǵana shyǵarylatyn ónimge taǵy da sol qyzyǵýshylyq kem. Muny zaýyttyń o basta josparlaǵan mejege áli kúnge deıin jete almaı kele jatqanynan-aq ańǵarýǵa bolady. Jergilikti jurt sapaly otandyq taýardan buryn bazar sórelerinde qaptap turǵan Qytaıdyń arzan dúnıesin alýǵa qumar. Memlekettik satyp alý júıesiniń zańdylyqtary da zaýyt jumysyna qolbaılaý sııaqty. Taýar baǵasynyń arzan bolýyna basymdyq beriletindikten, kommýnaldyq kásiporyndar zańnan attap kete almaıdy. «Shevron Munaıgaz Ink» kompanııasy bas dırektorynyń orynbasary Omar Ábdıev ónimderiniń sapasy joǵary bolǵanymen, naryqqa ilese almaı otyrǵandaryn aıtady. «Tájirıbe kórsetkendeı, tender uıymdastyrýshylar negizge alatyn tómen baǵa bıýdjetti tıimdi ıgerýge kepil emes. Sapasyz nárseni alý úlken táýekeldi qajet etedi, apat bolǵan jaǵdaıda jóndeý jumystaryna eki ese shyǵyndalýyńyz múmkin», degen ol qazir elimizdegi polıetılen qubyrlar jasaýǵa ákelinetin shıkizattyń 70 paıyzy tıisti standartqa saı emes ekenin jasyrmady. Alaıda, sol talapqa saı emesterdiń dáýreni júrip tur...
«Tender jyry» iri kásiporyndardyń da, shaǵyn jáne orta bıznes ıeleriniń de «bas aýrýyna» aınalǵan. Onyń salqyny tósek jabdyqtary men keńse taýarlaryn daıyndaıtyn «Qazaq zaǵıptar qoǵamy Atyraý oqý-óndiristik kásipornyna» da tıip otyr. Múmkindigi shekteýli otyz adam jumyspen qamtylǵan seriktestiktiń jabdyqtaryn jańǵyrtpaǵanyna biraz ýaqyt ótti. Aqsha joq, joq deýge de bolmaıtyn shyǵar, az. JShS basshysy Bolat Qusaıynov tenderge jıi qatysqanymen, baǵany tym tómendetip jiberetin kásipkerlerdiń «arqasynda» tabysqa qol jetkize almaı otyrǵandaryn aıtady.
Oblys ákiminiń birinshi orynbasary Ǵumar Dúısembaevtyń aıtýynsha, údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasyna aımaqta 54 joba engizilgen. Birinshi besjyldyqta 28 joba júzege asyryldy, eki myńnan astam adam jumyspen qamtyldy. Ekinshi besjyldyqta 26 joba ashylyp, 3500 adam jumysqa ornalasty. Árıne, memlekettik baǵdarlama sheńberindegi jobalardyń bári birdeı júzege aspaı jatyr dep aıta almaımyz. Mysaly, «Jigermunaıservıs», «Polımer Prodakshn» seriktestikteriniń ónimderi ishki jáne syrtqy naryqta joǵary suranysqa ıe. Al joǵaryda atalǵan óndiris oshaqtarynyń tóńireginde ázirge úmitten kúdik basym bolyp tur.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
