Kámshat apaıdyń eńbek jolyna jastaıynan qanyq edi. Qostanaı oblysynyń Borovskıı aýdanyndaǵy «Harkovskıı» keńsharynda mehanızator bolyp eńbek etken Kámshat Dónenbaevanyń esimi Qazaqstandy bylaı qoıǵanda odaqqa málim bolǵan zamanynda.
О́negeli ómir jolyn qyz burymyndaı etip órgen ádemi de áserli áńgimeniń bir tusynda habardy júrgizip otyrǵan jýrnalıst jigit tosyn saýal qoıǵan:
– Apaı, keshegi keńes zamanynda etken eńbegińizge oraı syı-qurmetke bólendińiz. Abyroıyńyz asqaqtady, mártebeńiz bıiktedi. Jalpaq jurt shyn kóńilimen yqylas tanytyp, qurmet-qoshemetine bóledi. Armanyńyz da joq shyǵar. Biraq, mynaý jaryq dúnıede armansyz adam bolmaıdy ǵoı, sizdiń kókiregińizde shirkin-aı deıtin bir arman bar ma?
Osy bir sátte tereń oıdyń qushaǵyna shomylǵan Kámshat apaı esh oılanbastan «bar» degen. Jaýabyn jyldam bergenine qaraǵanda bálkim, sol bir arman kókirekte sarytap saǵynyshtyń túıini bolyp jyldar boıy júrdi me eken kim bilsin. Álde myna qyzyldy-jasyldy dúnıeniń ózindik lázzaty men kózin qýantyp, kóńilin arbaıtyn dúnıe-múlik boldy ma eken. Bálkim, keıingi kezde boı túzep jatqan, sáni men saltanaty birinen-biri asqan eki-úsh qabatty záýlim saraı ma?
Joq, búkil ǵumyryn mańdaıdan terin sorǵalatyp júrip tanap basynda ótkergen apanyń áziz júregin áldılegen saǵynyshty arman, qol jetkizbeıtin bıigi basqa eken. «Men qaıtadan baıaǵyda ózim tizgindegen temir tulparǵa taǵy bir otyrsam ba deımin». Osy sózdi estigende sazger Qumarbektiń tula boıy tilmen aıtyp jetkizgisiz, ózgeshe óńdi sezimge tunyp ketken. Qudaı-aý, tanap basyndaǵy shań-tozańǵa malynǵan, beıneti belden keletin, zilmaýyr salmaǵy áıel túgil aptal azamattyń qabyrǵasyn qaıystyryp jiberetin jumysqa da qumartady eken-aý. Áýel basta bul jýrnalıst saýalynan keıin ózinshe oı topshylap úlgergen. Al, apaıdyń jaýaby basqasha bolyp shyqty. Sonda ǵana shyn nıetimen eńbek etken, keıin sol eńbekten qol úzgen soń baıaǵy beınetke toly eńbekti ańsaıtyn adam bolatyndyǵyna qatty tańyrqaǵan. Osy bir sát kóńil pernesin jarqyn oılarmen jarqyratyp jiberdi.
Án týdy. Kóz aldyna ushy-qıyry joq shalqar dala elestedi. Án de sol shalqar dalanyń shetsiz-sheksiz jalpaq jonyna jaıylyp bara jatqandaı, samal jel qalaı esse, án de solaı esedi.
Án nobaıy jan dúnıesin shymyrlatyp, kókiregin kernegen sansyz áýen birtutas bolyp quıylyp shyqqan soń, ózi at qoıyp, aıdar taqqan «Qazaqtyń Kámshaty» ánine sóz izdegen. Aldymen erterekte shyǵarmashylyq baılanysta júrgen bes-alty aqynǵa qolqa salǵan. Arada qanshama ýaqyt ótti. Biriniń qoly tımedi, biri áýendi tyńdap kórgenimen, qolynan kelmeıtinin aıtyp aqtaldy. Osylaısha tolǵanýmen ótken talaı túnderdiń shymyldyǵy sypyryldy. Áıteýir, «Qazaqtyń Kámshatyn» Qoıshybek Kárbaev jazyp shyqty. Qoıshybektiń mamandyǵy poezııadan birshama alys. Ol ishki ister salasynyń qyzmetkeri. Ádette, sala qyzmetkerleriniń qyzmet ereksheligine saı rýhanı álemnen sál-pál alys jatyr dep oılaýy da múmkin ǵoı eldiń. Biraq, án sózi de oılaǵan jerden shyqty. Dúnıede sózi men áni tarazynyń basyn teń basqan shyǵarma dúnıege kelgen sáttegi qýanyshtan artyq ne bar eken shirkin. Qoıshybektiń qalamynan týǵan óleń bas-aıaǵy jup-jumyr, sáýle shashqan dúnıe eken. Ásirese, qaıyrmasy.
Qyrda tyń ıgerip,
Juldyzdy kúıge enip,
Sol bir kezder ǵajap kún!
Arý asyl zatty,
Názik Kámshat atty,
Bir qyzy bar qazaqtyń.
Bul ándi qazir Shahmet Qusaıynov atyndaǵy qazaq mýzykalyq-drama teatrynyń ánshisi Rashıda Ǵalymova oryndap júr.
Ánniń týýyna, jazylýyna oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshysy Sáýle Bóribaeva da kóp kómektesken eken. Ol da aqyl-keńesin aıtqan. Qoldaýyn da kóp kórsetti. Dál osy taqyrypta oblystyq memlekettik tildi oqytý ortalyǵynyń dırektory Qarataı Tólekeev te ánge sóz jazǵan. Bul ánniń taqyryby «Kámshat apa» dep atalady. Izgilik ıirimderine toly, adal eńbekti aıshyqtaıtyn, eńbek adamynyń mártebesin tasytatyn syrbaz án dúnıege keldi.
Egiz ıirimdi, bir maqsatty kózdeıtin, bir taqyrypty qaýzaıtyn qos ánniń shyǵý tarıhynan syzbaqtap, syr aıta kele, aldymen, qandaı qurmet kórsetsek te artyqtyǵy bolmaıtyn Alashtyń ardaqty qyzy Kámshat apamyzdyń sońǵy kezde kóp aıtyla bermeıtin esimin taǵy bir el esine salyp, kompozıtor Qumarbek Qalqataevtyń jańa tabysy jaıynda qýana habarlaǵymyz keldi án súıetin, ónerdi ulyqtaıtyn jamaǵatqa.
Baıqal BAIÁDILOV
KО́KShETAÝ
