«Qazanat» qaýymmen qaıta qaýyshty

Astana qalasyndaǵy QR Ult­tyq akademııalyq kitaphanasynda «Qazanat» kitabynyń tusaýkeseri ótti. Belgili atbegi Keńes Raqyshev pen Sádibek Túgeldiń úshinshi márte basylyp shyqqan bul eń­begi – búginde qazaq atbegileriniń qolynan túspeıtin qymbat qundy ensıklopedııaǵa aınalyp úlger­gen. Qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde jaryq kórgen ensı­klopedııa bes bólimnen turady. «Tabıǵattyń qun jetpes asyly» atty birinshi bólimde álemdegi jylqylardyń shyǵý tegi, tarıhy, taralýy jáne ósip-ónýi jaıly qyzyqty derekter qamtylsa, ek­in­shi bólim «Kóne zaman kúmbiri nemese jylqy jaıyndaǵy qııal-ǵajaıyp ańyzdar men tarıhı jazbalar» – dep atalady. Munda kóshpendi qazaq halqynyń minse kóligi, adal serigi bolǵan jylqy jaıyndaǵy ańyz-áńgimeler jı­naq­talǵan. Tulparlardyń bólek­she tulǵasy men árbir múshesine deıin ǵylymı zertteý jasalǵan kelesi bólim «Jylqynyń bıo­lo­gııalyq ereksheligi» dep atalǵan. Sáıgúlikterdiń túri men óńirlik ereksheligi «Jylqy tuqymy» bó­liminde qamtylsa, eń sońǵy bólim «Qazaqstandaǵy jylqy sharýa­shy­lyǵy jáne at sportyna» arnalǵan. Álemde 200-den astam jyl­qynyń túri bolsa, onyń 20-dan astamy bizdiń elde ósiriledi eken. 1916 jyly 4 mln. 640 myń, tá­­ý­el­sizdik alǵan 1990 jyly 1 mln. 700 myń shamasyndaǵy jyl­qy maly búgingi tańda shamamen 1 mln. 300 myń basqa jetken, onyń 85 pa­ıy­zy jekesheniń úlesine tıesili kó­rinedi. Bir aıta ketetin jáıt, soń­ǵy 20 jyl ishinde Sádibek Túgel­diń basshylyǵymen jáne qaty­sýy­men respýblıka kó­leminde ulttyq sport túrlerinen 2357 jarystar men mádenı is-sharalar ótipti. «Qulager» eskertkishi de osy S.Túgeldiń basta­mashylyǵymen qa­zaq jerinde boı kóterdi. Jylqy sharýashylyǵyn ó­r­kendetý, ony halyq ıgiligine jaratý arqyly jas jetkinshekterdi erlikke, eptilikke baýlýdy maqsat tutyp, qazanat álemine saıahat jasaǵan bul kitap 2006 jyly alǵash ret oqyrmanmen júzdesse, 2008 jyly ekinshi márte basylyp shyqqan bolatyn. Al bul joly taǵylymdy týyndyǵa 2500 jyl­dyq tarıhy bar aıǵyrlardyń sýretimen qosa 323 tyń fotolarmen tolyqtyrylǵan. Sondaı-aq, osy tusaýkeser tu­synda osy kitaptyń atymen ata­latyn «Qazanat» etnografııalyq-folklorlyq ansambli de óner kórsetti. Kesh sońynda «Qazanatpen» qo­sa avtor Sádibek Túgeldiń bas­qa da eńbekteri Ulttyq akademııa­lyq ki­taphanaǵa syıǵa tartylsa, qonaq­tardyń qorjyny da bos qaıtpady. Maıgúl SULTANQYZY, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń 4 kýrs stýdenti.