Kollajdy jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Halyqaralyq zertteýler kórsetkendeı, stýdentterdiń eń kóp qoldanatyn JI-quraly − ChatGPT sııaqty generatıvti jasandy ıntellekt. Álemdik saýalnamalar boıynsha stýdentterdiń shamamen 86-92%-y oqý jumystarynda JI-di qoldanady, bul óte joǵary kórsetkish. Mysaly, Ulybrıtanııada júrgizilgen esepte 92% stýdent JI-di keıbir oqý tapsyrmalary úshin paıdalanǵan dep habarlandy, al bul kórsetkish bir jylda 66%-dan 92%-ǵa deıin óskeni aıtyldy.
JI-di stýdentter ártúrli maqsatta qoldanady. Eń basty qoldaný baǵyttary − aqparat izdeý, ıdeıalardy jınaqtaý jáne mazmundy túsindirý. Bir derek boıynsha, stýdentterdiń 54%-y JI-di zertteý jáne jańany úırený úshin, 33%-y aqparatty qysqasha túsindirý úshin, al 28%-y jazba jumystaryn jaqsartý úshin qoldanady.
Jasandy ıntellektini oqý prosesinde qoldanýdyń negizgi sebepteri:
ýaqytty únemdeý jáne tapsyrmany jyldam oryndaý,
oqý materıalynyń maǵynasyn túsiný
joba nemese tapsyrmanyń alǵashqy nusqasyn jasaýǵa kómektesý.
Osyǵan qaramastan, keıbir zertteýler stýdentterdiń esh ózgertpeı JI bergen jaýabyn óz jumysy retinde tapsyratynyn kórsetedi. Bul akademııalyq adaldyq suraqtaryn týdyrady. Mysaly, bir derek boıynsha stýdentterdiń shamamen 19%-y JI-den alynǵan kontentti óńdemeı tapsyrmalarynda paıdalanady.
Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly qandaı jobalar júzege asady?
Jasandy ıntellektiniń qoldanysy jaǵymdy áser de týǵyzady. Keıbir zertteýler kórsetkendeı, JI-di oqý prosesine engizgen stýdentter oqý nátıjelerin jaqsartýda aıtarlyqtaı nátıje kórsetken, keıbir jaǵdaılarda test nátıjeleri dástúrli ádiske qaraǵanda joǵary ekenin baıqaǵan. Degenmen mundaı nátıjelerde stýdenttiń JI-men tıimdi jumys isteý daǵdysy, jaýapkershilik pen synı oılaý qabileti mańyzdy ról atqarady.
Bul úrdiske qatysty qarsy pikirler de bar. Keıbir elderde ýnıversıtetter JI-di jaýaptardy ilgeriletetin qural retinde qarastyryp, akademııalyq adaldyqty saqtaý úshin emtıhandardy ózgertý nemese baqylaýda ustaý qajettigin aıtyp otyr. Máselen, Avstralııa ýnıversıtetteriniń keıbiri stýdentterdiń 80-90%-y JI-di tapsyrmalardy oryndaýda qoldanady dep esepteıdi, bul jaǵdaı bilim sapasyna qaýip tóndiredi degen pikirlerge ákelgen.
Osy sebepti bilim berý júıesinde jasandy ıntellektini qoldaný máselesi eki jaqty: ol oqý úderisin jeńildetip, aqparatqa qoljetimdilikti arttyrady, biraq keıde stýdentterdiń shyǵarmashylyq qabiletterin damytýdy shektep, daıyn jaýapqa táýeldilikti kúsheıte alady.Sondyqtan kóp oqý oryndary JI kómekshi qural retinde paıdalaný erejelerin engizip, akademııalyq adaldyqty saqtaýǵa baǵyttalǵan saıasattar ázirlep jatyr. Qoryta kelgende, jasandy ıntellekt stýdentterge kómekshi qural retinde úlken potensıal usynady, ol aqparatty tez izdeýge, túsinýge jáne uıymdastyrýǵa kómektesedi. Degenmen onyń dál daıyn jaýap kózine aınalýy stýdenttiń óz bilimi men daǵdylaryn damytý qaǵıdatyn álsiretpeýi tıis. Sol sebepti jasandy ıntellektini jaýapkershilikpen jáne synı oılaý qabiletin damytý maqsatynda qoldaný búgingi stýdentterdiń oqý tájirıbesiniń ajyramas bóligine aınalyp otyr.
Alýa MURATHANQYZY,
EUÝ stýdenti
