Oral óńirinde turǵyndardy tasqyn sýdan qutqarý jáne oǵan tosqaýyl qoıý jumystary óz nátıjelerin bere bastady. Sý ortasynda qalǵan Alǵabas, Qaraǵaı jáne Besoba aýyldaryndaǵy kúrdeli jaǵdaı qalypqa túsip keledi. О́ńirdegi shaǵyn ózender óz arnasymen aǵýda. Endi bir qaýip bolsa Jaıyqtan bolýy múmkin. Sý tasqynynyń ekinshi tolqyny Jaıyq ózeni arqyly kelmesine kim kepil?
Dál búgingi kúni batysqazaqstandyqtar osyndaı oı men kúdikten, tipti úreıge boı aldyrý seziminen de quralaqan emestigin jasyryp qala almaımyz. Oral qalasynyń bir top turǵyny keshe tańerteń Jaıyqtyń jaǵasyndaǵy jaǵdaıdy baqylap júrgen Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Baqtyqoja Izmuhambetovke de osy qaýipterin jetkizipti. «Siz buǵan ne deısiz?»- dep qadala, qıyla surapty. Oblys basshysy olarǵa bulaısha qaýip etýge ázirge eshqandaı negiz joq dep jaýap qaıtarǵan.
Sondaı-aq búgingi materıalymyzdy gazetke ázirleý barysynda atalmysh saýaldy Batys Qazaqstan gıdrometeorologııa ortalyǵynyń dırektory Qarakóz Eleýovaǵa qoıǵanbyz. Onyń jaýaby tómendegideı.
– Aldaǵy kúnderi Aqjaıyq aımaǵynda aýanyń temperatýrasy tómendep, jaýyn jaýady. Keı jerlerde qatty jel turady dep kútilýde. Bul qubylys árıne, óńirdegi ylǵal mólsheriniń kóbeıýine áser etedi. Al Jaıyq ózeniniń deńgeıi taǵy da ósedi eken degen qaýeset shyndyqqa sáıkes kelmeıdi. Men bul másele jóninde reseılik áriptesterimmen kún saıyn sóılesip, baılanys ustap otyrmyn. Olar meni sáýirdiń aıaǵy men mamyr aıynyń ortasyna deıin Irıklın sý qoımasyn toltyrý josparlanyp otyrǵany jóninde naqty derekterdi alǵa tartty. Bul óte úlken qoıma. Munyń ózi bizdiń óńirge tasqyn sýdyń ekinshi tolqyny soǵýy múmkindigin múldem tómendetedi. Tipti joqqa shyǵarady.
Laıym da solaı bolǵaı. BAQ tasqyn sýdyń Oral óńirine adam aıtsa sengisiz orasan zor shyǵyn keltirgenin kórsetip, jazyp jatyr. Aqıqaty da osy. Degenmen, tasqyn óńir ekologııasyn saýyqtyryp, sý tapshylyǵyn joıýǵa paıdasyn tıgizetinin de umytpaıyq. Sońǵy jyldary Jaıyq pen Shaǵan ózenderiniń arnasy múldem tartylyp, bul faktor tabıǵı tepe-teńdiktiń buzylýyna áser ete bastady. Sondyqtan, bıylǵy mol sýdy el ıgiligine utymdy paıdalana bilýdiń bereri mol. Tasqynmen kúndiz-túni arpalysyp jatqan batysqazaqstandyqtar máseleniń bul jaǵyn da umyt qaldyrmaǵanyn aıta ketken jón.
Aqjaıyq jurtshylyǵyna búginde barsha qazaqstandyqtar óz kómekterin bere bastady. Keshe «Egemen Qazaqstannyń» tilshiler qosynyna Jańaqala aýdanynyń qurmetti azamaty Tólegen Merǵalıev habarlasyp, gazette jarııalanǵan shyǵysqazaqstandyq aqyn Dýlat Shiderovtiń batysqazaqstandyqtarǵa arnaǵan jyr joldaryn oqyǵanda kóńili bosap qoıa bergenin aıtty. Uly Otan soǵysy kezinde Pıterde úı qabyrǵalaryna japsyrylǵan Jambyldyń «Lenıngradtyq órenim» atty arnaýy ony qorǵaýshylarǵa qandaı kúsh-jiger bergeni buǵan deıingi jazbalardan belgili. Dýlattyń óleńiniń áseri óz basym úshin sodan kem soqqan joq. «Biz sizdermen birgemiz», deı otyryp, ol bizge úlken dem berdi. Baǵa jetpes moraldyq qoldaý kórsetti. Sol úshin Dýlatqa da, osy arnaý óleńdi jarııalaǵan «Egemenge» de rızashylyǵymyz sheksiz. Osylaı dep ishki oıyn aqtaryp salǵan Tókeń osy tileginiń «Egemenniń» betinde kórinis tabýyn ótindi.
Sonymen búgingi kúni Batys Qazaqstan oblysynda buryn-sońdy bolyp kórmegen joıqyn alapat tasqynnyń beti qaıta bastady dep oı túıe alamyz. Osy arqyly batysqazaqstandyqtar tasqyn sý zardaptarymen kúrestiń ekinshi kezeńine aıaq basty deýge bolady. Bul búlingen, sý astynda qalǵan ınfraqurylymdardy qalpyna keltirý jumystary. Birinshi kezekte kólik joldaryn jóndeý qolǵa alynyp otyr. Árıne, tasqynnan alar ashy sabaq áli alda dep bilemiz. Áıtse de onyń basty bir sabaǵyn dál qazir aıta ketýdiń de artyqshylyǵy joq. Ol Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Vladımır Bojko atap kórsetkendeı – aýmaqtardy damytý baǵdarlamalaryn bekitken kezde ınjenerlik-saqtyq qurylystaryn qosa jobalaý bolmaq.
Temir QUSAIYN.
Batys Qazaqstan oblysy.
____________________________
Sýrette: tasqynnyń salǵan álegi.
Sýretterdi túsirgen Aleksandr KÝPRIN.
