Aspannan nur jaýdyryp, Áz-Naýryz keldi elime!

Almatydan Talǵat SÚIINBAI:

Kóktemgi kúnniń qyzýy kó­te­ril­gen sátte, Alataýdan esken jyly lep alyp shahardy birden mere­ke qushaǵyna aldy. Almatynyń «Astana» dep atalatyn bas alańy­na qaraqurym jurt jınaldy. Án shyrqalyp, aınalaǵa taraǵan Naý­ryz Dámi­niń hosh ıisi tanaýdy qýsy­ryp jiberdi. Qara qazannan burq-burq qaınaǵan naýryz kóje men býy burqyraǵan tátti palaýdyń, baýyr­saqtyń ıisin-aı, shirkin!..

Árıne, ádettegideı tórge sáni­­men qoıylǵan baspaldaqty oryn­­dyqtarǵa Qazaqstannyń eń tań­daýly jaqsylary men jaı­sańdary – Almaty qala­sy­nyń qurmetti azamattary, halyq qalaý­lylary, mádenıet jáne óner qaı­rat­kerleri jaılasyp otyrdy. Olardyń arasynda Qazaq­stannyń Eńbek Eri – áıgili ustaz Aıagúl Mıra­zovany, halyq ártisteri Asanáli Áshimov pen Bı­bigúl Tólege­novany, Sábıt Orazbaev pen Nurǵalı Núsip­janovty, kórnekti jazý­shy­lar Nurlan Orazalın men Sma­ǵul Elýbaıdy jáne basqa da qala­nyń eń tanymal azamat­tary­nyń júzin kórer edińiz.

Jınalǵandar aldynda me­rekelik kóńil kúıde sóz sóılegen qala ákimi Baýyrjan Baıbek Naý­ryz ben Naýryz aralyǵynda Al­maty qalasy eńbekkerleriniń qol jetkizgen tabystaryna baǵa bere toq­talyp, barsha halyqty Ulys­tyń Uly kúni – Naýryz mereke­si­men quttyqtady. 

Kúni keshe ǵana álemdik HHVIII stýdentter Ýnıver­sıa­dasyn oıda­ǵydaı ótkizgen alyp qalanyń halqy búgin taǵy da merkedegideı jasanyp, qala kóshelerine shyqqany týraly erekshe aıtýǵa tıistimiz. Kún men tún teńesken Ulystyń Uly kúni dál osy sátte keshegi sportshylar mekenine aınalǵan Atletter qalashyǵy men 12 myń kórermen syıatyn «Almaty-Arena» muz aıdyny kesheniniń aldy da halyqqa lyq toldy. Almatynyń barlyq ózge aýdandaryndaǵy sekildi Alataý aýdanynyń turǵyndary alańdy án men jyrǵa bólep, gúlge toltyrdy. Balalar asyq atyp, balýandar beldesti. Eki konserttik baǵdarlamamen «Máńgilik el» án festıvali bastaldy...

Keshkisin Almaty aspanyn ot shashý beıne samaladaı jarqyratyp jiberdi.

Aqtaýdan Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY:

Aqtaý qalasyndaǵy Naýryz meıramy shahardyń teńiz jaq jaǵalaýynda uıymdastyryldy. Jańbyrdan keıin qońyr salqyndaǵan ádemi aýa raıynda merekege jıylǵan kópshilik buqaralyq serýenge qatysty.

Qaz-qatar tigilgen 25 kıiz úıdiń barlyǵyna merekege qatysýshy qonaqtarǵa arnap as ázirlenip, dastarqan jaıyldy. Kıiz úıler qalashyǵy mańynda bir mezgilde gir tasyn kóterý, armrestlıng, arqan tartý, asyq atý, qazaqsha kúres sekildi sporttyq jarystar ótti. Mańǵystaý oblysyndaǵy etnomádenı birlestikterdiń ókilderi ulttyq taǵamdardan jármeńke ótkizip, mereke qonaqtaryna baýyrsaq pen shubat usyndy. Meıramǵa kelgen barlyq qonaqtar úshin arnaıy 2000 lıtr shubat, 5 tonna baýyrsaq, 7 tonna palaý men 3 myń lıtr naýryz kóje daıyndaldy. Basty sahnada óńir ártisteri «Qýanysh syılap elime, kúlimde Naýryz kúlimde!» atty teatrlandyrylǵan qoıylym qoıdy.

− Búginde Qazaqstandy tatýlyq pen kelisimniń besigi dep aıtady. «Bir el, bir taǵdyr, bir maqsaty» bar halyqtyń birligi men berekesinen asqan eshnárse joq. Biz, búgingi urpaq, ulttyq muralarymyzdy saqtaı otyryp, ata-babalarymyzdyń dástúrlerin qurmettep, ony odan ári damytýymyz qajet. Naýryz bizdiń birligimizdiń, tózimdiligimizdiń, ımandylyq pen qaıyrymdylyǵymyzdyń belgisine aınaldy. Meıirimdilik, jaqynyna qol ushyn berý qashanda bizdiń halqymyzdyń basty qundylyǵy men dástúri boldy. Osyǵan oraı, 20 naýryz ben 20 sáýir aralyǵynda áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasylarǵa, kóp balaly analarǵa, barlyq qamqorlyqqa muqtaj adamdarǵa kómek kórsetý maqsatynda oblys boıynsha qaıyrymdylyq aksııasy jarııalandy. Árbir ujym, oblysymyzdyń ár turǵyny jaqsy istiń basynan tabylyp, uly iske óz úlesin qosatynyna senimdimin, − dedi Mańǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov.

«Hosh keldiń, Áz-Naýryz!» merekelik sharasy aıasynda elimizdiń Memlekettik rámizderiniń 25 jyldyǵyna oraı 18 jasqa tolǵan oblystyń 25 turǵynyna jeke kýálik tabystaldy.

Naýryz merekesiniń kórkin Aqtaýdaǵy Abaı atyndaǵy mádenıet saraıynyń balalar shyǵarmashylyq ujymy men M.О́skinbaev atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq fılarmonııasynyń ónerpazdary áserli konsertpen jalǵap áketti.

Aqtóbeden Temir QUSAIYN:

«Sáýir bolmaı – táýir bolmaıdy» degen halyqtyq qaǵıdanyń durystyǵy bıylǵy Naýryz merekesi kezinde Aqtóbe aımaǵynda anyq baıqaldy. Bul óńirde qys boıy jaýǵan qalyń qardyń kóbesi de áli kúnge deıin sógilmeı jatyr. «Qystyń basy biri erte, bireýi jaı» dep Abaı atamyz aıtqandaı, ulan-baıtaq elimizdiń ár qıyrynda kóktemniń de biri erte, bireýi jaı bolyp kelýi tabıǵı qubylys ekeni talassyz. Naýryz toıy keńinen atalyp ótken keshegi kúni de respýblıkamyzdyń batys bóligindegi Aqtóbe óńirinde kún kózi shyǵyp turǵanymen, tabıǵat-ananyń erte kóktemge tán yzǵary kádimgideı sezildi. Soǵan qaramastan oblys orta­lyǵyndaǵy Tuńǵysh Prezıdent atyndaǵy or­talyq saıabaqqa qaraı aǵylǵan myńdaǵan aqtóbelikterdiń jaıdary júzderi olardyń keshigip jatqan kóktemniń sal­qynyna eleń etpegenderin anyq ańǵart­qandaı edi.

О́ńir turǵyndaryn Naýryz merekesimen quttyqtap sóz sóılegen Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev kúlli túrki áleminiń ulyq merekesi – Naýryz Qazaqstan halqynyń ózara yntymaǵyn, birligi men tatý-tátti tirligin tereńdete túsýge qyzmet etip kele jatqany jóninde ádemi oı sabaqtady. Sonymen birge, óńir basshysy Naýryz merekesin oblys jurtshylyǵy ulan-asyr tabystarmen, ekonomıkalyq jáne mádenı, rýhanı turǵydaǵy mol jetistiktermen qarsy alyp otyrǵandaryn jetkizdi. Munyń báriniń bastaýy – jyl basy Áz-Naýryzben birge kelgen yrys pen yntymaq, el-jurttyń aýyz birligi. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıasatynyń nátıjesi dep túıindedi óz sózin Berdibek Máshbekuly.

Naýryz merekesi qarsańynda oblys­ta birqatar óndiristik jáne mádenı-turmystyq nysandar paıdalanýǵa berilgeni óz aldyna bir bólek áńgime. Eń bastysy, óńirde bári de adamdar úshin, olardyń sapaly da jaıly ómirge qol jetkizýi úshin jasalyp otyr. Aqtóbe óńirinde ótkizilgen Naýryz merekesine qazaq medısına ǵylymynyń kórnekti ókilderi, akademık Tóregeldi Sharmanov, maıtalman hırýrg Jaqsylyq Dosqalıev jáne Qazaqstannyń Eńbek Eri Serik Aqsholaqov qatysty.

Álııa Moldaǵulova dańǵyly jaq betinde tizile ornalasqan jıyrma tórt qanatty, keń keregeli aqshańqan kıiz úılerdiń o sheti men bul sheti kórinbeıdi. Osyndaı ulttyq naqyshtar men órnekterge toly kıiz úılerdiń bireýin «Kóktas-Aqtóbe» AQ ujymy tigipti. Munda arnaıy ázirlengen ulttyq taǵamdardan kıiz úıge bas suqqandar aýyz tıip shyǵyp jatyr. Osyndaı kórinis mereke qurmetine arnaıy tigilgen otyz úıdiń bárine tán bolyp shyqty. Ulystyń Uly kúni qutty bolsyn, aq mol bolsyn dep bir-birine aq tilekterin bildirip jatqan halyqtyń sanynda esep joq. Saıabaq sahnasy tóńiregine de turǵyndar mol jınalypty. Bul tustan olar oblystaǵy mádenıet basqarmasy men Tahaýı Ahtanov atyndaǵy drama teatry ázirlegen teatrlandyrylǵan kórinister men epostyq keıipkerlerdi tamashalady.

Atyraýdan Baqytgúl BABASh:

Ulystyń Uly kúnin atyraýlyqtar da aıryqsha saltanatpen qarsy aldy. Kóktemniń, jańarý men jasampazdyqtyń merekesin toılaý 14 naýryzdan beri jalǵasyp jatyr. Meıram qarsańynda qalalyq arýlar baıqaýy, qolóner sheberleriniń kórmesi, jas oryndaýshylar baıqaýy, merekelik baǵdarlama uıymdastyryldy. Munaıly aımaqtaǵy mekemeler men kásiporyndar arasynda ulttyq salt-dástúrlerden kórinis qoıý saıysy da joǵary deńgeıde ótti. Al keshe Isataı-Mahambet alańynda «Kosh keldiń, Áz-Naýryz!» atty teatrlandyrylǵan kórinis kópshilik nazaryna usynyldy. Ulttyq oıyndar, jergilikti taýar óndirýshilerdiń jármeńkesi, konserttik baǵdarlama merekelik kóńil-kúı syılady. 

– Bıyl Naýryz toıy aıryqsha ótip jatyr, – deıdi Atyraý qalasy ákimdiginiń baspasóz hatshysy Ardaq Jýasov. – «Úzdik kıiz úı», «Dámdi naýryz kóje» baıqaýlaryna aımaqtaǵy otandyq jáne sheteldik mekemeler, qoǵamdyq birlestikter uıymshyldyqpen qatysty. Oǵan Qazaqstan men Qyrǵyz Respýblıkalaryna eńbek sińirgen qaıratker, kompozıtor Ilıa Jaqanov bastaǵan qazylar alqasy tórelik jasady.

Ortalyq alańnyń ózinde 25 kıiz úı quryldy. Shaǵyn aýdandar men qala mańyndaǵy eldi mekenderdi qosqanda elýge jýyq kıiz úı saltanattyń sánin keltirdi. Ulystyń Uly kúnin toılaýǵa jınalǵan halyq ulttyq taǵamdardan dám tatyp, jas­tar tilek aıtty, úlkender bata berdi. Al keshkisin óner juldyzdarynyń konserttik baǵdarlamasy qoıyldy, merekelik otshashý Atyraý aspanyn alýan túske boıady.

Kókshetaýdan Asqar TURAPBAIULY:

Ulystyń Uly kúni – Áz-Naýryz meıramy Kókshe jerinde de erekshe toılandy. Kókshetaý qalasynyń turǵyndary men qonaqtaryna arnap myń lıtrden astam naýryz kóje ázirlendi. Budan basqa til úıirer taǵamnyń nebir túrleri usynyldy. Eger salmaqtap aıtar bolsaq, 500 kılo baýyrsaq pisirilip, 1,5 myń adamǵa arnalǵan palaý, 300 kılo et jáne ózge de jeńsik taǵam túrleri ázirlengen.

Osylaısha, Kókshetaý tur­ǵyndary men qala qonaqtary Naýryz meıramyn keń aýqym­da toılaýǵa kirisip te ketti. Qala­myzdyń eń kórikti jerleriniń biri – Táýelsizdik alańynda aq­shańqan kıiz úıler tigilip, kelgen qonaqtardy erekshe kútip alyp jatty. Sondaı-aq, mun­da qazaqy aýyldyń saýyǵyn qyz­dyratyn altybaqan da bar. Jáne de Naýryz meıramynyń sáni men mánin asha túsetin ár­túrli tarıhı eksponattar da qoıyl­ǵan. Aıtýly meıramdy atap ótýdi Aqmola oblysynyń ákimi Málik Myrzalın ózi bas­tap, Naýryz-dýmanǵa jınalǵan qaýym­dy jyly qarsy alyp, ár shańy­raqqa bereke, yrys tilep jatty.

Jalpy, qala turǵyndary men qonaqtaryna Kókshetaý qalasynyń shyǵarmashylyq ujym­dary tarapynan úlken merekelik baǵdarlama da ázir­lengenin aıta ketý kerek. О́ńir­degi teatr ujymdary Naýryz meıramyn áspettegen ártúrli qoıylymdardy sahnalasa, bıshiler men ánshiler jınalǵan jurttyń kóńilderin kóterýge baryn saldy. Túptep kelgende, barlyǵy da qazaq halqynyń turmysy men saltyn barynsha ashyp kórsetýge tyrysty. Sonymen birge, alańda ulttyq oıyndar oınatylyp, sporttyq sharalar ótkizildi. Qazaqsha kúres, toǵyzqumalaq, arqan tartý, qap kıip júgirý sııaqty jarystar toıdyń kórkin qyzdyrsa, onyń arty «Qara jorǵa» bıine ulasty. 

Qaraǵandydan Mıras ASAN:

Taýyq jyly Arqanyń altyn tabaldyryǵynan súıinshi surap, saýyn aıta saýyqpen attady. Qazynaly Qaraǵandy Ulystyń Uly kúnine ortalyq saıabaqta qyryq shatyr tigip, Qydyrdyń salqar kóshin saýmalkólde kútti.

Ádettegiden bólek, kenshiler asta­nasyndaǵy bıylǵy mere­kelik sharalar jańa alańda – ortalyq saıabaqta ótti. Onda úl­ken sahna ornatylyp, halyq­tyń jappaı serýeni de sol aımaqta jóńkildi. Jalpy, Arqa jurtshylyǵy ulyq merekeni ulttyq deńgeıde merekeleýge ábden daǵdylanǵan. Máselen, bıyl qaraǵandylyq talǵampaz turǵyndar kóshpelilerdiń kóne meıramyn qaharly qys pen náýrizek kóktemniń máńgilik tartysyn beıneleıtin mıýzıkl arqyly tamashalady.

– Dástúr boıynsha Naý­ryz keńinen toılanady. Teatr­lan­dyrylǵan qoıylym mıýzıkl stılinde ótti. Bul kóktemniń kelýi men dúnıeniń jaralýy, qazaq eliniń qurylýy týraly er­tegi. Sý, aýa, ot – bári qosyl­dy, – deıdi almatylyq buqa­ra­lyq qoıylymdardyń jıyn­tyq qoıý­shy-rejısseri Aspet Jıl­kına.

Merekeniń meıilinshe qyzǵan mezgilinde oblys turǵyndaryn aımaq basshysy Erlan Qoshanov quttyqtady.

– Naýryz – jańarý, jań­ǵy­rý merekesi. Osynaý uly meıram qarsańynda memleketimiz de damýdyń jańa dáýirine qa­dam basyp otyr. El ómirinde oryn alyp otyrǵan saıası refor­malar, ózgerister naýryz ny­shan­darymen úılesim taýyp keledi. Elbasymyz Nursul­tan Nazarbaevtyń sarab­dal saıa­saty bizdi bıik maqsat­tarǵa jeteleıdi. Jańa kúnde qara­ǵan­dylyqtardyń aýyzbir­ligi men eńbekqorlyǵyn atap aıtqym keledi. Naýryz meıramy asqaq armandar men jańa úmitterdiń merekesi, – dedi.

Sondaı-aq, súıinshili jaǵ­daı­dyń biri – Ulystyń Uly kúni qarsańynda «Jas otbasylarǵa arnalǵan turǵyn úı» baǵyty boıynsha «О́ńirlerdi damytý-2020» − Baǵdarlamasyna qa­tysqan jas otbasylarǵa Qara­ǵandy qalasynyń ákimi Nurlan Áýbákirov jańa páterlerdiń kil­tin tabystady.

Qostanaıdan Názıra JÁRIMBETOVA:

Qostanaı qalasynyń orta­ly­ǵyndaǵy alańda qostanaılyqtar men qala qonaqtary Naýryz me­re­kesin barynsha naqyshymen, ult­tyq boıaýymen atap ótti. Alań­da tigilgen jıyrma eki aq boz úı merekeniń kórkine de, tip­ti mazmunyna da aınaldy. Olar­dyń árqaısysynda halqymyz­dyń ulttyq dástúri men salttary ár qyrynan kórinis tapty.

Merekede tigilgen aq boz úılerde tek qazaq halqynyń ǵana emes, Qazaqstandy Otanym dep sanaıtyn barlyq ulystardyń da salt-dástúrlerin kórýge bo­la­dy. Mysaly, Qazaqstan hal­qy Assambleıasy oblystyq fı­lıalynyń «Qoǵamdyq keli­sim» úıi tikken aq boz úıde Qos­tanaıdaǵy barlyq ulttyq etno-mádenı ortalyqtar bas qosyp­ty. Kıiz úıdiń aldynda ózbek, tájik jáne taý halyqtary dıas­po­ralarynyń ókilderi bıdi qyz­dyrdy. Naýryzdy mereke­leýge jınalǵan qalalyqtar men qala qonaqtarynda esep joq deýge bolar edi. Ár kıiz úıge kirip, ulttyq naqyshtardy qyzyq­taýdyń ózi bir ǵanıbet. Aq boz úılerdiń saltanaty biri­nen biri ótedi. Degenmen, Qos­tanaı qalalyq ákimdigi olar­dyń arasynda baıqaý uıym­das­tyryp, úzdiktiń úzdigin anyq­tady.

Qala ortalyǵynda ótkizil­gen Naýryz merekesinde ob­lys­tyq fılarmonııa men kór­kem­­ónerpazdar ujymdary án men bıden shashý shashty. Teatr­lan­dy­rylǵan kórinisterde hal­qy­myzdyń rýhanı qundy­lyqtarynyń barlyǵy qam­tyl­dy. Asyq atý, qazaqsha kúres, qol kúrestirý, jilik syndyrý, qoı kóterý sekildi ulttyq oıyn­dar mereke qyzyǵyn arttyra tústi. Merekede 18 qolóner she­beri ózderiniń jasaǵan kórpe, kórpeshe, nan taqtaı, oqtaý, aǵash ydystar, sabyn sekil­di buıymdarynan kórme uıym­dastyrdy. Olarǵa suranys ta kóp boldy. 

Pavlodardan Farıda Byqaı:

Oblys ortalyǵynda Naýryz meıramyna arnalǵan merekelik sharalar merekeden eki-úsh kún buryn bastaý aldy.

Ortalyq alańda qalalyq shyǵarmashylyq ujymdardyń jáne «Alem Band», «Z» top­tary­nyń qatysýymen konserttik baǵ­darlama bolyp ótti. Ýnıversıtet ujymy eki júz lıtr naýryz kóje daıyndapty. «Ulytaý» to­by, «Asyl» toby, Gúlnur Ora­zym­betova, Ardaq Alıkeshev, Erke Esmahan, «Shymkent-shoý» ázil-syqaq teatry, qazaq estra­da­synyń óner juldyzdary kelip, oblys jurtshylyǵynyń kóńi­lin bir jelpintip tastady. Túske deıin «Naýryz-dýman­nyń» kishi sahnasy, al, tústen keıin úlken sahnasy osylaı­sha jurtshylyqqa jaqsy kóńil-kúı syılady. Alańda «Aýylym – altyn besigim» atty etno-kór­me uıymdastyryldy, Ult­tyq jáne sporttyq oıyn alań­dary «Qazaq kúresi», «Asyq atý», «Aýdaryspaq», «Kókpar», armrestlıng, gir kóterý, «Qosh­qar kóterý», «Jilik syn­dyrý», «Ar­­qan tartys», «Ty­maq laq­tyrý», «Syılyq baǵa­na­sy» sııaq­­ty qyzyqty shara­larǵa toldy. Etnomádenı bir­les­tik­ter­­diń qatysýymen ótki­zi­le­tin «Dos­tyq» alańynda ózge ult ókil­deriniń merekelik baǵdar­la­masy kórsetildi. Al, «Sheber­ler aýylyndaǵy» halyq qolóner­shileri men qoldanbaly óner she­berleriniń kórmesine jınalǵan jurtshylyq ta az emes eken. Bul kúni oblys ortalyǵynyń barlyq shaǵyn aýdandarynda, oqý oryndarynda merekemiz óz dárejesinde toılandy.

Oraldan Qazbek QUTTYMURATULY:

Oral qalasyndaǵy Naýryz merekesi bıyl tuńǵysh ret oblys ortalyǵynyń jańa alańynda ótti. El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna oraı byltyrǵy jyl sońynda ashylǵan aýmaǵy 7 gektarlyq bul alańǵa bir mezette 10 myń adam syıady.

Kún raıynyń yzǵyryq jeli men sýyqtyǵyna qara­mas­tan oraldyqtar merekege kóp jınaldy. Aqyn Aqush­tap Baqtygereeva, Oral qala­synyń ákimi Narıman Tóreǵalıev, oblystyq mádenıet basqar­masynyń basshysy Dáýletkereı Qusaıynov sekildi tanymal tulǵalar ulttyq kıimmen kelipti. Qaz-qatar tigilgen kıiz úıler, kóńildi áýen, kóp jerde tegin úlestirilgen tabaq-tabaq baýyrsaq pen naýryz-kóje, «Sayat» etnotýrızm ortalyǵynyń arǵymaqtary men qyran búrkiti – bári-bári merekege ár berip, Naýryzdyń narqyn aspandatyp turdy.

– Biz Naýryz merekesin osy aıdyń 14-inde, «Kórisý kúninen» bastap ketkenbiz. Bir birimizben tós qaǵystyra kórisip, birligimizdi kórsettik. Kópultty memleket bol­ǵan­dyqtan bizge yntymaq, birlik aýadaı qajet, – dedi Batys Qa­zaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov.

Naýryz aıymen birge Batys Qazaqstan oblysynda «Meıi­rimdi kóktem» atty qaıyrym­dylyq aıy bastalǵan edi. Ulystyń Uly kúni qarsańyn­da Oral qalasyndaǵy áleýmet­tik jaǵdaıy tómen 400 otbasyna azyq-túlik taratyldy. «Arba» qoǵamdyq birlestigine jańa arbalar tartý etildi. Oral qalasynda arzan baǵaly azyq-túlik jármeńkesi ótti. Naýryzdyń ajyramas atrıbý­tynyń biri – tal-terek egý bolsa, 21 naýryz kúni qala boıynsha 100 qaraǵaı, 200 qaıyń kósheti otyrǵyzyldy.

Jańa alańdaǵy «jańa kún» merekesi buqaralyq sharalarmen jalǵasty. Án men bı, aqjarma tilekpen birge, jınalǵandar túrli-tústi otshashýdy tamasha­lady.

Ulystyń Uly kúni – Naýryz merekesin shyǵys jurtshylyǵy keń aýqymda atap ótti. Ásirese, oblys ortalyǵy – О́skemende ulyq meıramdy tamashalaýǵa jınalǵan jurttyń qarasy qalyń boldy.

Kúnniń yzǵarlyǵyna qa­ra­mastan qalanyń qaq orta­syndaǵy alańǵa aǵylǵan halyq «Qosh keldiń, Áz-Naýryz» atty teatrlandyrylǵan kórinis­pen qatar «Dervıshı», «Klımand­ja­ro» toptary men Murat Mutyr­ǵanov bastaǵan sırk sheber­leriniń ónerlerin tamashalady. Merekege arnaıy tigilgen 40-qa tarta kıiz úılerge kirip, naýryz kójeden dám tatty.

– Naýryz – qazaqtyń ǵana emes, muqym túrki jurtyna or­taq uly meıram. Jyldyń basy, kún men túnniń teńelip, alty aı qystan keıingi halyqtyń jadyrap, kóńili kóteriletin shýaqty shaq. Qazaq handyǵynyń tarıhy 500 jyldan asady desek, Naýryzdyń tarıhy tym tereńnen tamyr tartady. Ala tańnan turyp, aq tilekterdi aǵyltatyn, bir-birine jaqsylyq tilep, qushaqtasyp, kishkentaı bir renishi bolsa, sonyń bárin umytatyn birliktiń, berekeniń meıramy bul. «Adamzattyń bárin súı baýyrym dep» dep Abaı atamyz aıtqandaı, bul baýyrmaldyqqa, meıirimdilikke shaqyratyn mereke. Ásirese, bul merekeniń kópultty Qazaqstan úshin máni zor. Biz aqsaqaldar, ájeler jastarǵa úlgi-ónege bolsyn dep basqa ulttyń ózimiz sekildi qarııalarymen qushaq­­tasyp, súıisip amandasyp ja­tyr­­myz. Eger Máńgilik El bolamyz desek, bereke-birligimiz myǵym, halyqtardyń dostyǵy, bir­aýyzdylyǵy asa qajet, – deı­di О́skemen qalalyq aqsaqal­dar keńesiniń tóraǵasy Saılaýhan Aýhadıev.

Asyq atý, arqan tartý, gir kó­terý syndy saıystar mere­keniń kórigin qyzdyra tústi. Jalań keýdesimen baqanǵa órmelegen jigitterdiń ónerine kópshilik tamsana qol soqty. Oblystyq til­derdi damytý basqarmasy úsh tilge jetik turǵyndar arasynda «Polıglot» aksııasyn uıym­dastyryp, jeńimpazǵa syı­lyqqa dombyra tartý etti.

Ulyq mereke oblys orta­lyǵynan bólek óńirdiń ózge óńirlerinde de atalyp ótti.

Qyzylordadan Erjan BAITILES:

Aqmeshit atyrabyndaǵy aǵaıyn Ulystyń Uly kúnin keń kólemde atap ótti. Qyzylorda qalasyndaǵy ortalyq alańda 30 kıiz úı men 6 shatyr tigilip, Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine bılet satyp alýǵa bolatyn kórme pavılony uıymdastyryldy. Ortalyq alańda ártúrli sporttyq oıyndar men jarystar ótti. Sondaı-aq, naýryz-kóje daıyndaý saıysy ótkizilip, aspazdar basty merekelik taǵamdy ázirleý boıynsha sheberlikterin synǵa saldy. Olarǵa halyq qazylyq etti.

Qyzylordadaǵy Naýryz toıyna TÚRKSOI halyqaralyq uıymy baýyrlas 11 ulttyń ókilderin arnaıy alyp kelip, án men bıden shashý shashty.

Qyzylorda oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev ortalyq alańǵa jınalǵan jurtshylyqty merekemen quttyqtap, baqyt, birlik pen bereke tiledi.

−Byltyr biz Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrlyq mereıtoıyn aýyzbirlikpen atap óttik. Jyldy jemisti qorytyndyladyq. Mereıli jyly Syr eli orasan zor jetistikterge qol jetkizdi. О́ńdeý ónerkásibin damytý jáne turǵyn úı qurylysynyń qarqyny boıynsha oblys respýblıka aımaqtarynyń arasynda kóshbasshylar qatarynda. Tórtinshi jyl qatarynan kúrishten rekordtyq ónim jınap, kúrishshilerimizdi Elbasy arnaıy quttyqtady, − dedi Qyrymbek Kósherbaev.

Sondaı-aq, qyzylorda­lyq­tardy merekelerimen TÚRKSOI ha­lyqaralyq uıymynyń bas hat­shysy Dúısen Qaseıinov te quttyq­tady. Merekeleý barysynda Qy­rymbek Eleýuly pen Dúısen Qo­rabaıuly eki sábıdiń tusaýyn kesti.

Qyzylordadaǵy Naýryz merekesi tek toı toılaýmen ǵana shektelip qalǵan joq. Osy kúni bir mezette 580 otbasy baspanaly bolyp, zor qýanyshqa bólendi. 12 kóp qabatty turǵyn úıden turatyn tutastaı bir shaǵyn aýdan osy kúni el ıgiligine berildi. Sonymen qatar, Tıtov shaǵyn aýdanynda apatty turǵyn úıdiń ıelerine jańa páterdiń kilti tabys etildi. Osylaısha, Syrdyń boıyn jaılaǵan el ulyq merekeni óz dárejesinde ulyqtady.

Petropavldan О́mir ESQALI:

Ulystyń Uly kúni Qyzyljar óńirinde erekshe jaǵdaıda ári barynsha ulttyq naqyshta atap ótildi. Oǵan oblystyń jańadan taǵaıyndalǵan ákimi Qumar Aqsaqalovtyń aǵa býyn ókilderimen kezdeskende aıt­qan usynysy sebep boldy. «Naýryz – bar­lyq bastamalardyń basy. Adamdardy jaqyndastyrady. Keshirimdi, meıirimdi, baýyrmal bolýǵa tárbıeleıdi. Sondyqtan meıramdy bıyl aýlalyq aýmaqtar men turǵyn úı jaılarynda da qarsy alýdy dástúrge aınaldyrǵan jón. О́ıtkeni, báriniń ortalyq alańdarǵa barý múmkindigi joq. Balalardyń oıyn alańdaryn, trotýarlardy, aryqtar men jaýyn-shashyn kárizderi júıesin tazalaý, qalpyna keltirý, múmkindiginshe mańaıdaǵy turǵyndarǵa merekelik dastarqan jaıý, túrli oıyndar uıymdastyrý bizdiń birligimiz men yntymaǵymyzdy odan ári nyǵaıta túser edi», degen edi. Petropavl qalasynda 400-den astam aýla bar. Jaqsy bastama jurtshylyq tarapynan qoldaý taýyp, Ulystyń Uly kúnderi 600-ge jýyq qoǵamdyq, mádenı-sporttyq sharalar qamtyldy. Bir atap óterligi, halyqtyq serýender 21 naýryz kúni bastalyp, eki kúnge sozyldy. Aımaq basshysy Q.Aqsaqalov soltústikqazaqstandyqtardy tazalyqtyń, tatýlyqtyń, rýhanı tazarýdyń merekesimen quttyqtap, kez kelgen memlekettiń basty qundylyǵy onyń táýelsizdigi, ulttyq birligi, qoǵamdaǵy tatýlyǵy men kelisiminde ekenin atap ótti.

Petropavlda Naýryz meıramyn merekeleý Maǵjan Jumabaev kóshesinen bas­taý aldy. Munda 11 kıiz úıden turatyn etnoaýyldyń qatysýymen «Naýryz-kóktem shýaǵy» degen konserttik, oıyn-saýyq jáne balalarǵa arnalǵan «Saltymyzdy saqtaıyq!» tanymdyq baǵdarlamalar uıymdastyryldy. Saýda oryndary arzan baǵamen aýylsharýashylyq ónimderi men azyq-túlik taǵamdaryn usyndy.

Etnomádenı birlestikter 15 metrlik «Dostyq» dastarqanyn jaıyp, 10 qazan palaý basyp, 9 myń baýyrsaq pisirdi. Dámdiligi til úıiretin taǵamdar turǵyndar men meımandarǵa tegin taratylyp, ulttyq ánder shyrqaldy. Dekoratıvti-qoldanbaly óner týyndylaryn satyp alýshylar qatary da qalyń boldy. Ásirese, oqýshylardyń aǵashtan jasaǵan buıymdary ásemdigimen tańǵaldyrdy. Qaıyrymdylyq aksııasy aıasynda múmkindigi shekteýli jandar, ata-ananyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, kóp balaly otbasylar «Nevtýn» akvaparki men attraksıondardy tamashalaý múmkindigine ıe boldy.

Oblys ákimi 30-dan astam kóp páterli turǵyn úılerdiń aýlalarynda ótken merekelik is-sharalarǵa qatysyp, óńirdiń ataqty sportshylarymen kezdesti. Kóp balalaly analardy, múmkindigi shekteýli jandardy Ulystyń Uly kúnimen quttyqtady.

Sóz arasynda M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıver­sı­teti elimiz boıynsha «Ulttyq kıim» aksııasyn birinshi ret qolǵa alyp, barlyq mektepter tarapynan keń qoldaý kórsetkenin aıta ketken jón. Merekelik sharalar aýyldarda da jalǵasty.

Osylaısha kún men tún teńesip, jer-dúnıe jańaryp, erekshe túrge engen tamasha mezgildi soltústikqazaqstandyqtar ózgeshe naqyshta qarsy aldy.

Taldyqorǵannan Nurbol ÁLDIBAEV:

Álemdi ádemilikpen árlendirgen Áz-Naýryz Je­tisý jerine de jetti. Kún men tún teńelgen kúni mere­kelik sharany óńir basshysynyń uıytqy bolýymen tal­dy­qorǵandyqtar qala shyǵysyndaǵy bulaqtyń kózin ashýdan bastady. Sosyn Qonaev kóshesin boılata tigil­gen aq boz úılerde  qazaqy dástúrmen Naýryz jalǵas­ty. «Jastar» mádenı demalys saıabaǵynda  qolóner­diń san-salany qamtyǵan ári birinen ekinshisi asyp tú­setin buıymdary tizilse, qylqalam  sheberleri de kórgen jannyń kózin toıdyryp, tamsantqan týyndy­laryn jaıyp salypty. Kásipkerler  usynǵan «Qazaq­standa jasalǵan» degen belgileri basylǵan zattar da qyzyq­tyryp, tartymdylyǵymen tánti etedi. Jetisý jerinde turaqtap qalǵan 103 etnos ókilderi naýryz kójeden bas­­tap dámi til úıirip ári ózindik ereksheligin pash ete­tin ulttyq taǵamdaryn da tarta bildi. Eń bastysy, qazaq halqyna degen qurmetteri bul kúni eselene túsipti.

«Yrys aldy – yntymaq» dep qazaq beker aıtpaǵan. Osy birligimizdiń arqasynda el ıgiligin ótep júrmiz. Áli de alar asýlarymyz barshylyq. Halqymyzdyń jaǵdaıynyń jaqsarǵan ústine jaqsara túskeniniń bir dáleli retinde jaqynda  Jetisýdyń 2 mılıonynshy turǵyny dúnıege keldi. Bul keshirim men meıirimniń, úmit pen senimniń, izgilik pen yntymaqtyń merekesi. Bul kúni ótken kúnge oı salyp, keleshekke jospar quramyz, táýelsiz elimizdiń ósip, órkendeý jolynda jańa bastamalarǵa negiz qalaımyz», dedi Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov.

Merekelik shara konserttik baǵdarlamamen jalǵasyp, Taldyqorǵan tórinde án áýelep turdy.

Tarazdan Hamıt Esaman:

Kók shyǵyp, tóńirek qulpyryp, aınala shat-shadyman kúıge ene bas­taǵannan adamzattyń da aldaǵy kún­derge degen úmiti úkilenip, senimi nyǵaıa túsedi. Ejelgi Shyǵys halyqtarynda jyl basy bolyp esepteletin Naýryz meı­ramy ózindik naqyshqa, órnekti sıpat­qa ıe.

Bıylǵy Naýryz merekesi de Jam­byl jerinde ózindik sán-saltana­ty­men atalyp ótti. Merekege oraı uıym­das­tyrylǵan «Máńgilik el tórindegi Naýryz» atty Taraz tórindegi is-shara teatrlandyrylǵan kórinispen bastaldy. Onda Naýryz meıramynyń ejelden úlken mańyzǵa ıe mereke ekeni aı­tylyp, jas urpaqqa úlgi bolarlyq kórinister kórsetildi. Máselen, ult­tyń salt-dástúrleri, yrym-tyıymdary da sahnalyq kórinis arqyly kóp­shi­likke jol tartty. Bul kúni orta­lyq «Dostyq» alańyna da halyq kóp­tep jınalyp, bir-birin kelip jetken jańarý meıramymen quttyqtap jatty. Ulystyń Uly kúninde oblys ákimi Ká­rim Kókirekbaev Jambyl jurt­shy­lyǵyn merekemen quttyqtap, aq tilegin jetkizdi.

– Tabıǵatpen úılesim tapqan Áz- Naýryzda tirshilik ataýly oıanyp, dúnıe shýaqqa bólenedi. Bul kúnderi Jer-Ana jańǵyryp, qaıta túleıdi. Tórt túlik tóldep, dastarqan aqqa tolady. Naýryz – sonaý kóne zamannan tarı­hı mazmuny tereń, áleýmettik-rý­ha­nı máni zor meıram. Bul qasıetti me­re­keden ultymyzdyń bolmysyn, salt-dástúrimizdiń aıqyn naqyshyn kóre­miz, – dedi oblys basshysy óz sózinde.

Kóne Taraz shaharynyń ortalyq alańynda uıymdastyrylǵan merekelik saýda-sattyq, ulttyq oıyndardan jarystar, ulttyq mádenı ortalyqtardyń kórmesi de kópshiliktiń kózaıymyna aınalyp, merekelik saltanattyń kórkin asha tústi.

Sondaı-aq, Ulystyń Uly kúninde Áý­lıeata jerine Reseı, Serbııa, Túrik­menstan, Grekııa, Iаkýtııa, Kıpr memle­ketterinen barlyǵy elý adam kelip, Jambyl jurtshylyǵyna óz ónerlerin pash etti. О́z elderiniń dástúr-saltynan syr shertken folklorlyq toptar kóptiń kóńilinen shyǵyp, shyn ónerdiń básin arttyrdy.

Sonymen qatar, bul kúni «Kıiz úı» qalashyǵynda merekelik baǵdarlama uıymdastyrylyp, kópshilikke naýryz  kóje taratyldy. Sondaı-aq, Taraz tórindegi toı «Ulystyń uly kúni – Naýryz» atty merekelik konserttik baǵdarlamamen jalǵasyn tapty.