Álemdegi ekonomıkalyq jaǵdaıattar da osy salaǵa tikeleı áser etedi. Qandaı daǵdarys bolmasyn jáne ol qaı elde bolmasyn kosmetıka naryǵynyń suranysy kúnnen-kúnge artyp keledi eken. Dúnıe júzi boıynsha jasartatyn kosmetıka qajettiligi molaıa túsýde. Iá, kim qartaıǵysy keledi deısiń?! Tutynýshylar kosmetıka salasyndaǵy jańashyldyqty da qalt jibermeı, nazarda ustaýda.
Al bizdiń saltymyzda ıissý, átir, opa, dalap kúndelikti ǵana emes, merekelik tarıhı mańyzy bar dúnıe. Máselen, Naýryz toıynda jastar bir-birine «selt etkizer» dep ıissý syıǵa tartyp jatady. Qazaqstanda kosmetıka shyǵarylmaıdy emes, shyǵarylady. Biraq, óte az mólsherde, endi ǵana tapyl-tapyl basyp aıaqtanǵandar. Sosyn árıne, attary qazaqsha emes. Basqa halyqtyń tilimen atalyp kete beredi. Mysaly, «Lıdl» degen jáne taǵy basqalardy estiseń, bunyń qaı jeri qazaqstandyq dep tańǵalýǵa týra keledi. Endi «Jupar» dep jazsa, árıne, tipti, aǵylshyn, latyn grafıkasymen terilse de, túsinikti ǵoı qazaq sózi ekendigi. Osyǵan qaraǵanda, qazaqy uǵym joǵalyp bara jatqandaı. Máselen, ataqty «Shanel» ıissýy fransýzdyq ekendigi aıtpasa da túsinikti. Fransýzdyq demekshi, ótken jyly Qazaqstanǵa Fransııadan 11, 7 mıllıon dollardyń ıissýy jetkizilipti. Baıqap-baǵamdasaq, Qazaqstan naryǵyn Fransııa men Reseı kosmetıkalyq buıymdary jappaı jaýlap alǵan.
– Men qazir Polsha kosmetıkalaryn saýdalaýdy qoıdym, baǵasy qymbattap ketti, – dedi kásipker Gúlııa Turjanova, – kóbine Reseı taýarlaryn satýmen aınalysamyn.
Desek te, 2016 jyly Fransııadan 11,7 mln dollarǵa ıissýlar satyp alynyp, elimizge jetkizilgen. Biraq, osy Fransııadan 2015 jyly 13 mln dollarǵa taýar jetkizilgenin esepke alsaq, onda kórsetkishtiń birshama tómendegenin baıqaımyz. Al Reseıden 2016 jyly 11,3 mln dollardyń kosmetıkasy ákelingen. 2015 jyly bolsa, bul 9,7 mln dollar kórsetkishti quraǵan. Sondyqtan da Fransııadan góri Reseı taýarlarynyń ótimdi bolǵanyn jáne ony tutynýdyń baǵamy óskenin baıqaımyz.
Erin dalaby sııaqty sándik kosmetıka boıynsha byltyr Reseıden 2,8 mln dollarǵa taýar satylyp alynǵan. Erindi kórkemdeýge Polshadan 1,2 mln dollarǵa, Fransııadan 870 myń dollarǵa taýar jetkizilgen. Jáne kóz súrmeleri jáne onyń túrleri, týsh, qaryndash sııaqtylar boıynsha taǵy da Reseı alǵy orynnan kórindi. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha, Reseıden kóz sulýlyǵy úshin qajetti 3,4 mln dollardyń taýary ákelingen. 2015 jyly bul taýarlar 1,3 mln dollar eken desek, onda bir ǵana kóz boıaýlardyń tasymaldanýynyń ózi nebári bir jyldyń ishinde eki ese óskenin baıqaımyz. Aqjarqyn kórshimiz Reseıden keıin kóz súrmeleýde Qytaı men Polsha taýarlary kósh jalǵap kele jatyr. Atalmysh elderden tıisinshe 1,4 mln jáne 1,1 mln dollardyń taýary satyp alynǵan. Mundaı ónimder elimizge az-azdap bolsa da Belarýs, Sırııa, Pákistan, AQSh, Fransııadan da ákelinedi. Az-azdap olar da ótedi. Reseıden ákelinetin taǵy bir taýar – betti ásemdeıtin opa. О́tken jyly kórshimizden 600 myń dollarǵa taýar jetkizippiz.
Iissýǵa qaıta oralsaq. Bul salada elimizdiń qyz-kelinshekterin ásemdep, kórkeıtýde Italııa, Ispanııa, Shvesııa, Polsha, Túrkııa elderi de Reseı men Fransııadan qalyspaı kele jatyr. Osynaý shet elderdiń árqaısysynan 1 mln dollardyń ıissýlary jetkizilgen. Jáne ıissý salasynda Qytaıdyń úlesi az eken. Elimizdiń turǵyndary 860 myń dollarǵa ǵana Qytaı átirlerin alǵan. Jalpy, kosmetıka naryǵy degenimiz tek qyz-kelinshekterdiń ǵana emes, sol sııaqty erlerdiń, balalardyń qajetin óteıtin taýar túrleri bolǵandyqtan, sonyń bári esepke alynyp berilgen eken málimette. Qazaqstanǵa ıissýlar Birikken Arab Ámirligi, Nıderland, Japonııa, Meksıka elderinen de kelip jetedi. Zertteýshilerdiń pikirinshe, tipti, Reseı elimen salystyrǵanda qazaqstandyq qyz-kelinshekterdiń kosmetıkaǵa talǵamy erekshe, suranystary da joǵary kórinedi. Osynshama suranysty óteıtin óz elimizde de ıissý shyǵaratyn bir kásiporyn bolsa ǵoı dep oılaısyń, sonda qanshama qarajat óz kásipkerlerimizge tıesili bolar ma edi?!
Raýshan NUǴMANBEKOVA
SEMEI
