Kóktemgi egiske daıyndyq kóńilden shyǵa ma?
Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Qaırat Aıtýǵanovtyń aıtýynsha, bıyl aýylsharýashylyq daqyldaryn 22 mln gektar alqapqa sebý josparlanyp otyr, ótken jylǵymen salystyrǵanda 311 myń gektarǵa artyq. Munyń ishinde kóktemgi egis alqabynyń kólemi 18,5 mln gektarǵa jýyqtaıdy. Dándi daqyldar 15,1 mln gektar jerge egiledi, al bıdaı 12,1 mln gektar alqapqa sebilmek. Bul daqyl ótken jylǵy deńgeımen salystyrǵanda 339 myń gektar alqapqa azaıtylǵan. Sonymen qatar, sý sińiretin daqyldar alqabyn azaıtý kózdelip otyr. Máselen, kúrish alqaby – 1,9 myń gektar, maqta alqaby 4,6 myń gektarǵa qysqartylyp, basymdyqty daqyldar alqaby arttyrylady. Sondaı-aq, vıse-mınıstr mal azyǵy daqyldary (arpa, suly, dándik júgeri, burshaq, noqat) alqaby 208 myń gektarǵa, jarma daqyldary alqaby 10 myń gektarǵa arttyrylatynyn jetkizdi. Maıly daqyldar alqaby 2,1 mln gektarǵa deıin jetkiziledi.
Aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshilerdi joǵary sapaly tuqymdarmen qamtamasyz etý maqsatynda memlekettik baǵdarlama aıasynda tuqym sharýashylyǵyn qoldaý tetigi jetildirildi. Aıtalyq, bıyldan bastap túpki jáne tańdaýly tuqymdardy sýbsıdııalaý qaıta jandandyrylady, al alǵashqy reprodýksııa tuqymdary tek basymdyqty daqyldar boıynsha, mınımaldy normalarsyz sýbsıdııalanatyn bolady. Sonymen birge, jemis-jıdekter men júzimderdiń tańdaýly kóshetterin, birinshi býyndaǵy gıbrıdterdi sýbsıdııalaý jalǵasady, dep atap ótti Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri. Bıyl sondaı-aq, memleket AО́K-tiń 1500 sýbektisine kóktemgi egis jáne ony jınaý jumystaryn júrgizý úshin shekti mólsherlemesi jylyna 6 paıyzdan aspaıtyn qarjylandyrý júzege asyrylmaq. Osy jyly kóktemgi egis jáne ony jınaý jumystaryn qarjylandyrýǵa 60 mlrd teńge somasynda bıýdjettik nesıe bólingen.
2017 jyldyń basyndaǵy jaǵdaı boıynsha respýblıkada 153 myń traktor, 83 myń tuqym sepkish, 292 myń topyraq óńdeıtin qural-jabdyq, 5 myń búrkýish, 3,6 myń zamanaýı ónimdiligi joǵary egis kesheni bar. Al kóktemgi egis jumystaryn ýaqtyly júrgizýmen qamtamasyz etý maqsatynda dızel otynynyń 375 myń tonna kólemindegi qajetti kólemi anyqtalǵan.
Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev oblys ákimderiniń de kóktemgi egis naýqanyna daıyndyqtary jaıynda esepterin tyńdap, jaýapty memlekettik organdarǵa aldaǵy jumystardy júrgizý aıasynda birqatar tapsyrma berdi.
Premer-Mınıstr Úkimet tarapynan kóktemgi egis jumystaryn qarjylyq jáne materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etý boıynsha barlyq sheshimder qabyldanǵanyn atap ótti. Osyǵan baılanysty barlyq aýyl sharýashylyǵy jerleri tıimdi paıdalanylýy kerek. Bıýdjette egistik úshin qarastyrylǵan qarajat qatań túrde óz maqsatyna baǵyttalýy tıis, bul másele tuqymdardy sýbsıdııalaýǵa da qatysty aıtyldy.
Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev óziniń orynbasary, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Myrzahmetovke Energetıka mınıstrligimen birlese otyryp aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerin dızel otynymen qamtamasyz etý máselesin baqylaýǵa alýdy tapsyrdy. Sonymen qatar, «QazAgro» holdıngine aqshalaı qarajatty ýaqtyly bólý jáne aýyldyqtar úshin onyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý tapsyryldy.
Indýstrııalandyrý ındıkatory qandaı?
Úkimet otyrysynda qaralǵan kelesi másele – 2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý barysy.
Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbektiń aıtýynsha, baǵdarlama men ony iske asyrý boıynsha sharalar josparynda 4 maqsatty ındıkator jáne 10 nátıjeler kórsetkishi qarastyrylǵan. Baǵdarlamada josparlanǵan 10 nátıjeler kórsetkishiniń 2016 jylǵy qorytyndysy boıynsha 8-i júzege asyrylǵan. Nátıjesinde, dástúrli sektorlardaǵy kásiporyndardy jańǵyrtý esebinen qoldanystaǵy óndiristerdi jańǵyrtý men keńeıtý boıynsha, jalpy somasy shamamen 68,7 mlrd teńge bolatyn, elimizdiń 7 óńirinde 10 joba iske asyrylǵan.
«Jalpy, baǵdarlamanyń ındıkatorlar men nátıjeler kórsetkishiniń júzege asyrylý deńgeıi 84,6 paıyzdy qurady», dedi J.Qasymbek. Al, sharalar josparynyń tarmaqtaryn memlekettik organdar men uıymdardyń iske asyrý deńgeıi 97,6 paıyzdy quraǵan.
2016 jyly Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda 10 myńnan astam turaqty jumys oryndary ashylypty. О́z kezeginde Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov te bul baǵyttaǵy jumystardyń júıeli júrip jatqanyn alǵa tartty. «Baǵdarlamany júzege asyrý qorytyndylaryn oń dep baǵalaýǵa múmkindik bar dep sanaımyz», dedi mınıstr.
Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev baıandamashylardy tyńdap bolǵan soń ónerkásiptiń bazalyq salalaryn tehnologııalyq qaıta jaraqtandyrý boıynsha birqatar tapsyrmalar berdi. Premer-Mınıstr Memleket basshysy óz Joldaýynda ındýstrııalandyrý máseleleriniń mańyzdy róli kórsetilgen Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýyn iske asyrýǵa baılanysty tapsyrma júktegenin atap ótti.
«Bizge Indýstrııa 4.0 elementterin engizýmen qatar, ónerkásiptiń bazalyq salalaryn tehnologııalyq qaıta jaraqtandyrý boıynsha aýqymdy ári kóp eńbekti talap etetin jumystar isteý qajet», – dedi B.Saǵyntaev. Sonymen qatar, Premer-Mınıstr eńbek ónimdiligin odan ári arttyrý máselelerine basa nazar aýdarý qajettigin aıtty. Qazaqstandaǵy ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jáne shıkizattyq emes eksportty damytý boıynsha birqatar tapsyrmalar berdi.
Premer-Mınıstr qazirgi sátte Úkimettiń ınvestısııalardy tartý júıesin ózgertý boıynsha jumystar júrgizip jatqanyn jáne bıylǵy jyldyń maýsym aıynyń sońyna deıin Investısııalardy tartý boıynsha ulttyq strategııa ázirlenetinin, sonymen qatar, biryńǵaı aqparattyq-monıtorıngtik júıe engiziletinin atap ótti. Bul sharalar ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qosa, Úkimet basshysy jumys kórsetkishteriniń biri ınvestorlarǵa usynýǵa bolatyn pysyqtalǵan jańa jobalar bolýy tıis ekenine nazar aýdardy. Osyǵan oraı ındýstrııalandyrý basymdyqtaryna saı keletin jobalardy sapalyq turǵydan irikteýge erekshe kóńil bólý qajet. Sondaı-aq, Premer-Mınıstr Memleket basshysy Úkimet aldyna shıkizattyq emes eksport kólemin 2025 jylǵa qaraı 2 esege deıin arttyrý týraly mindet qoıǵanyn aıtty. Qoıylǵan mindetti júzege asyrý eksporttyq qoldaý júıesin «qaıta júkteý» boıynsha júrgiziletin jumystardy eskerýmen jáne jalpy ekonomıkanyń basym salalarynda básekege qabiletti eksporttyq óndiristerdi damytýmen júzege asyrylýy tıis. Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary A.Mamınge atalǵan máselelerdi baqylaýda ustaý júkteldi.
Máseleniń bári Úkimet nazarynda
Aıtqandaı, Úkimet otyrysynyń basynda aǵymdaǵy máseleler jaıy da sóz boldy. Máselen, Premer-Mınıstr burnaǵy kúni Qyzylorda oblysynda Syrdarııa ózeninde sý tasqyny bastalǵanyn aıtyp, aımaq basshysy Qyrymbek Kósherbaev pen IIM basshysy Qalmuhanbet Qasymovtan jaǵdaıdy baıandaýdy surady. Tıisti sharalar der kezinde qolǵa alynýy kerektigin basa aıtty. Úkimet basshysy sondaı-aq, kesheli beri qoǵam nazaryn aýdarǵan taǵy bir másele − Aqtóbedegi gaz tapshylyǵynyń týyndaýyna qatysty da mán-jaıdy surady. Bul rette Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev pen Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev sóz aldy. Olar aımaqtaǵy suıyq otynnyń jetispeýshiliginiń aldyn alý sharalary týraly esep berdi. Premer-Mınıstr máseleni Úkimettiń nazarda ustaıtynyn aıtyp, janarmaı tapshylyǵyn joıý boıynsha aldyn ala jumystar júrgizýdi tapsyrdy.
Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan»
