Astana – HHI ǵasyrdyń qalasy

Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Astana qalasyn ári qaraı damytý máselelerine arnalǵan keńeıtilgen keńes ótkizdi. Keńeske jekelegen mınıstrlikter men ulttyq kompanııalardyń basshylary, Astana qalasy ákimdiginiń jáne aýdandyq ákimdikterdiń basshylyq quramy, sondaı-aq Astana qalalyq máslıhatynyń depýtattary qatysty. Keńeıtilgen keńes jumysy bastalmas buryn, Memleket bas­shysy Nursultan Nazarbaev «Qa­zaqstan» ortalyq konsert za­ly­nyń ǵımaratynda Astana  qa­la­syn damytýǵa baǵyttalǵan jańa arhıtektýralyq jobalardyń, kom­mýnaldyq sharýashylyq júıe­lerdi elektrondy basqarýdyń jáne qalada kólik ınfraqurylymyn damytý kartasynyń tusaýkese­rinde boldy. Sáni men sáýleti jarasym tapqan bizdiń elordamyz shyn máninde barsha qazaqstandyqtar­dyń, barlyq qazaqtyń maqtany­shy boldy, dedi Prezıdent keńes jumysyn bastar aldyndaǵy kirispe sózinde. Astana tek qa­zaq­tyń elordasyna ǵana emes, ja­handyq deńgeıdegi mańyzdy jı­yndar ótkizetin Eýrazııanyń dál júregindegi asa aýqymdy or­ta­lyqqa aınalyp otyr. Byltyr jańa ǵasyrda alǵash ret EQYU-nyń Sammıti, Azıadanyń ashylý saltanaty osy qalada tabysty ótti. Endi ShYU-nyń onjyldyq mereıtoıy Astanada ótkeli otyr. Bıylǵy jyly Qazaqstan Islam Konferensııasy Uıymyna tór­aǵa­lyq etetindikten, Uıymnyń asa úlken bedeldi jıyndary da elordada ótetin bolady. Memleket basshysy Astanany osyndaı dárejege jetkizgen, álem jurtshylyǵyna tanymal etken memlekettiń orasan isi men astanalyqtardyń, sondaı-aq kezinde qalany basqarǵan ákim­der­diń eńbegi ekendigin atap ótti. Bizdiń aldymyzda Astanany ózge qalalarǵa úlgi-ónege bolatyndaı dárejege jetkizýimiz kerek, dedi Elbasy ári qaraı. Sondyqtan al­dymyzda áli talaı jumystar tur. Búginde elorda TMD-daǵy eń qo­laıly qalalardyń biri bolyp otyr. Halyqaralyq iri qalalar assambleıasynyń konkýrsy boı­yn­sha Astana TMD elderindegi 81 qalanyń ishinde eń úzdik qala dep jarııalandy. 2000 jyldan beri qalanyń jalpy ónimi 16 ese, jan basyna shaqqandaǵy ónim 9 ese ósti. Bul Shyǵys jáne Ortalyq Eýropadaǵy damyǵan elderdiń kórsetkishimen birdeı. Týrasyn aıtqanda, Eýropalyq Odaq deń­geıinde. Osy jyldary ınvestısııa 6,5 eseden asty, turǵyn úı qurylysy 10 esege artty. Astana qalasynyń damý qar­qynyna qatysty oıyn osylaısha bildirgen Elbasy budan keıin Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetovke sóz berdi. Qala basshysy sózine 2010 jylǵy 2 sáýirde ótken Astana qalasyn da­my­tý jónindegi keńeste Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bergen tapsyrmalarynyń oryndalý ba­ry­sy jáne aldaǵy kezeńderde qa­lany damytýdyń basym­dyq­tary men perspektıvalaryn arqaý etti. Qazirgi kezde qala basshy­ly­ǵy­nyń aldynda elordany jedel jáne strategııalyq jaǵynan keshendi túrde damytý mindeti tur. Bul qala basshylyǵynan barlyq sa­lalarda tıimdi sheshimder qa­byl­daýdy qajet etedi. Osyǵan baı­lanysty Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov júıeli túrde sheshiletin úsh mindetke toqtaldy. Onyń birinshisi – turǵyn úı qurylysy. Sizdiń qoldaý kórsetýińizdiń arqasynda qurylys sektory óziniń oń serpindiligin joǵaltpady, dedi qala basshysy. О́tken úsh jylda 4 mıllıon sharshy metrge jýyq turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bıylǵy jyly taǵy 1,4 mıllıon  sharshy metrdi quraıtyn turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýdi josparlap otyrmyz. Sizdiń tapsyrma­ńyz boıynsha úlestik sektordaǵy turǵyn úıler qurylysy qaıta jan­dandy. Qazirgi jaǵdaı boı­yn­sha úleskerlerdiń 95 paıyzynyń máselesi sheshimin tapty. Bul 218 turǵyn úı keshenindegi 35 myń úleskerge qatysty. Qala ákiminiń atap ótkenindeı, búginde qalada 5914 úleskerdiń qatysýynda 25 turǵyn úı bar. Bul nysandardyń qurylysy osy jyly tolyq aıaqtalatyn bolady. Al 2011-2014 jyldarǵa arnal­ǵan turǵyn úı qurylysynyń jańa baǵ­darlamasyn júzege asy­rý ju­mys­tary qazirdiń ózinde bastal­ǵan. Atalǵan baǵdarlama aıasynda 1 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi. Olar «Myńjyldyq alleıasy», «Han Sha­tyr» mańaıynda jáne Qaban­baı batyr dańǵyly men Syǵanaq kóshesi boıynda boı kóteredi. Budan keıin qala basshysy áleýmettik nysandar qurylysy­na toqtaldy. О́tken jyly sońǵy bes jylda alǵash ret jalpy bilim berý, mektepke deıingi jáne medısınalyq mekemelerdegi or­yn­dar tapshylyǵy problemasy tó­mendedi,  dedi Imanǵalı Nur­ǵa­lıuly osy týraly.  2010 jyly oryndar tapshylyǵyn 18 myńnan 13 myńǵa qysqartýǵa múmkindik týdy. Tek ótken jyldyń ózinde ǵana 5 myńǵa jýyq jańa oryn ashyldy. «100 mektep qury­ly­sy» jobasy aıasynda jospar­lan­ǵan 7 mekteptiń qazirgi kezde 6-sy­nyń qurylysy aıaqtaldy.  Jyl sońyna deıin Ilınka aýylyn­daǵy mekteptiń qurylysyn aıaq­taý kózdelip otyr. Baǵdarlamadan tys ótken jyly ákimshilik or­ta­lyǵyndaǵy 1200 oryndyq №66 mektep oqýshylarǵa  esigin ashty. Sondaı-aq, osy jyly taǵy 5 mekteptiń qurylysy bastalatyn bolady. Al mektepke deıingi mekemelerge kelsek, 2010 jyly «Balapan» baǵdarlamasy boı­yn­sha 50 balabaqsha paıdalanýǵa berildi. Osynyń nátıjesinde 11 myńnan astam jas balǵyn bala­baq­shalarda tárbıe alyp jatyr. Bıylǵy jyldyń sońyna qaraı jalpy sany  9095 oryndy quraı­tyn taǵy 33 balabaqshany iske qosý josparlanyp otyr. Qala ákimi sózinde elordadaǵy densaýlyq saqtaý salasynan da habardar etti. Imanǵalı Tasma­ǵambetovtiń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn jú­zege asyrý maqsatynda aýrýhanalar oryndaryn ońtaılandyrý jumystary qolǵa alynyp jatyr. Bul máselelerdi elimizdiń Den­saý­lyq saqtaý mınıstrligi qol­da­dy. Osyǵan oraı, qazirgi kezde «100 aýrýhana» baǵdarlamasy aıa­syndaǵy nysandardyń qurylysy qarqyndy júrgizilýde. Atalǵan baǵdarlamaǵa sáıkes 9 nysan tur­ǵyzý josparlanǵan. Onyń ekeýi ótken jyly paıdalanýǵa berildi. Qalǵan úsh nysannyń qurylysy osy jyldyń sońyna deıin aıaq­ta­lady. Sondaı-aq baǵdarlamadan tys búginde qalanyń sol jaǵa­laý­ynda 500 adamdy  qabyldaýǵa arnalǵan ambýlatorııalyq-emha­na­lyq keshenniń qurylysy júr­gizilip jatyr. Jospar boıynsha ol 2012 jyly paıdalanýǵa berilýi tıis. Qala basshysy Prezıdentti mańyzdy nysandar jaıynan da habardar etti. Qazirgi kúnge deıin barlyǵy alty iri nysanda qu­ry­lys jumystary júrgizilý ústin­de, dep jalǵastyrdy sózin Iman­ǵalı Tasmaǵambetov. Onyń tór­teýi­niń  qurylys jumystary  bı­yl­ǵy Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy jylynda bitetin bolady.  Olar – Heılı Berrı úlgisindegi aǵyl­shyn mektebi, Haziret Sultan meshiti, Teleradıo kesheni jáne Oqý­shy­lardyń  shyǵarmashylyq saraıy. Kelesi kezekte qala basshysy Elbasynyń Astanany damytýǵa baılanysty alǵa qoıǵan mindetterine toqtaldy. Ol  turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn ja­ńartýǵa qatysty. Ákimniń  atap ótýinshe, Úkimettiń 2011-2014 jyl­darǵa arnalǵan baǵdarlama­sy­na sáıkes búkil qala boıynsha 528 kóp páterli úı  aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Bul máselede energııa jáne energoresýrstaryn únemdeý ma­ńyz­dy bolyp otyr. Osyǵan qa­tysty tıisti mekemeler naqty jumystardy qolǵa alýda. Bul baǵdarlamaǵa qaladaǵy 231 kóp páterli úı kirmeı qalǵa­nyn atap ótýimiz kerek, dep jal­ǵastyrdy sózin qala basshysy. Bul  turǵyn úılerdiń 86-sy apat­ty jaǵdaıdaǵy eski úıler sana­tyna jatady. Biz atalǵan prob­le­many kezeń-kezeńimen sheshý jo­lyn qarastyrýdamyz. Qurmetti Nursultan Ábishuly, Siz Astana demeýqarjyny qajet etpeıtin qala bolýy tıis dep ataǵan edińiz. Bul mindetti sheshý negizinen sha­ǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa baılanysty. Búginde elordada shaǵyn bıznes oıdaǵydaı damyp keledi. Bul másele qala bas­shy­lyǵynyń únemi nazarynda. Ákim sondaı-aq shetel ınves­tı­sııasyn tartý barysyn da ata­dy. Imanǵalı Tasmaǵambetovtiń toqtalǵanyndaı, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha, elorda ekonomıkasyna jalpy kólemi 5,3 mlrd. teńgeni quraıtyn shetel ınvestısııasy salynǵan. Bul – ótken jylǵydan edáýir kóp. Sheteldik ınvestısııanyń kelýi al­da­ǵy kezeńderde de eselep ósetin bolady. Buǵan mysal retinde ákim jaqynda Astanada ótken eko­nomıkalyq jáne ınves­tısııa­lyq forýmnyń aıtarlyqtaı úles qosatynyn atap ótti. Osy forýmda sheteldik ınvestorlarmen bir­qatar jobalardy júzege asyrý týraly 11 memorandýmǵa qol qoıylǵan. Astana qalasynyń ákimi elorda aınalasynda azyq-túlik beldeýin qurý máselesin de ortaǵa saldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna oraı, qazirgi kezde qala ákimdigi turǵyndardy azyq-túlik ónimderimen qamtamasyz etýdiń joba-úlgisin jasaǵan. Bú­ginde osyǵan baılanysty jy­ly­jaıda qııar men qyzanaq ósirý boıynsha «AstanaEkoStandart» JShS-niń qurylysy jáne     azyq-tú­lik ónimderin saqtaý jáne ta­symaldaýǵa qatysty «Qaz­bas­ónim» JShS kólik-logıstıkalyq ortalyǵynyń qurylysy júzege asyrylyp jatyr. Sonymen qa­tar, jalpy syıymdylyǵy 5000 tonna bolatyn «SPK «Astana» AQ-tyń qurylysy týraly má­sele qarastyrylý ústinde. Sóziniń sońynda Imanǵalı Tasmaǵambetov Elbasyna elor­da­ny qýat kózderimen, gazben qam­ta­masyz etý jaıyn da baıandap berdi. Ákimniń atap ótkenindeı, búginde JEO-3 jańa energo or­talyǵynyń qurylysy jobasyn júzege asyrý erekshe mańyzdy bolyp tabylady. Búginde onyń bıýd­jet qarjysy esebinen al­ǵash­qy kezeginiń qurylysy bas­tal­dy. Onyń jylý qazandy­ǵy­nyń qýaty saǵatyna 480 geka­ka­lo­rııany quraıdy. Al qalany gaz­ben qamtamasyz etý bary­synda da naqty jumystar qolǵa alynýda. Buǵan mysal retinde ákim JEO-1-diń tolyq kólemde gazǵa aýystyrylatynyn, al JEO-2 men JEO-3-tiń kómir jáne gaz arqyly jylý óndire­tinin keltirdi. Bulardan bólek ákim Memleket basshysyn qalany kógaldandyrý barysy jaıynan jáne ony aldaǵy ýaqytta ári qaraı damytý jóninen habardar etti. Qala ákimi Imanǵalı Tasma­ǵam­betovtiń sózi aıaqtalǵan soń Elbasy onda barlyq máseleler boıynsha tolyq aqparat berilgenin atap ótti. Biraq men onda aı­tylǵan máseleler boıynsha túsinik berýdi talap etpeımin, tek ózimniń jasaǵan qorytyndyla­rym­dy aıta otyryp, máselelerdi jol-jónekeı talqylaıtyn bola­myz, dedi Prezıdent. Elbasy keńes jumysyn óz qorytyndylaryn aıtýmen jal­ǵas­tyrdy. 2001 jyly Astananyń bolashaq damýy jónindegi stra­te­gııalyq jospardy jasaǵa­ny­myz­da biz 2030 jyly Astanada 600-800 myń turǵyn bolady dep bol­jaǵan edik. Biraq ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha ǵana Astana turǵyndary 700 myń adamǵa jetip otyr. Tipti odan da kóp dep aıtýǵa bolady. Astana ózine tán arhıtektýralyq beınesin jasap boldy. Qalany damytý jónindegi alǵashqy Bas josparda belgilengen sharalardyń bári iske asy­rylyp, qurylystar aıaqtaldy. Sonyń ishinde álemdik arhı­tek­týranyń jádigerleri bola alatyn nysandar da baryn aıta alamyz. Buryn bizdiń qalanyń belgisi retinde «Geografııa telearnasy» Pıramıdany kórsetetin bolsa, qazir álemde turǵyzylǵan eń úlken shatyr retinde «Han Shatyrdy» kórsetetin boldy. Aldaǵy ýaqytta da men bizdiń arhıtektorlarymyz álemde joq osyndaı nysandar salý jóninde usynystar jasaǵanyn qalaımyn. Sonyń biri «Oqýshylar saraıy» bolatyn shyǵar dep oılaımyn, dedi Nursultan Nazarbaev. Elbasy kelesi kezekte óziniń keshegi kúni sol qurylysty óz kózimen kórip, onyń ereksheligine rıza bolǵanyn jetkizdi. Onda balalardyń dem alýyna, bilimge, ónerge baýlynýyna qajetti bar­lyq jaǵdaı jasalatyn bolady. Prezıdent: «Astananyń márte­be­si de qoǵamymyzda bekip bol­dy. Barlyq qazaqstandyqtar As­ta­naǵa kelýge, onyń ǵajaıyp­taryn kórýge qushtar. Qalamyz tipti EQYU Sammıti sekildi álem­dik sharalardy ótkizý ortaly­ǵy­na da aınalyp keledi. Odan keıin Azıadany da laıyqty dárejede ótkizdik», deı kelip, bıyl bolatyn úlken sharalardy atap ótti. Osy­nyń bári Astanany tanymal ári belgili ortalyqqa aınaldyra tú­sýde. Qazir qalamyz burynǵydan da qulpyryp, jańaryp, tazaryp keledi. Astanalyq ómirdi qamta­ma­syz ete alatyn birneshe ma­ńyzdy máseleler bar. Biz júıeli túrde sandy sapaǵa aınaldyrý baǵytyn ustanýymyz kerek. Ol týraly biz burynnan aıtyp kelemiz, degenmen, bul máselelerdi biz eshqashan da kún tártibinen túsirmeýimiz kerek. Birinshiden, bul – qalany jy­lýmen qamtamasyz etý máse­leleri. О́tken jolǵy osyndaı ke­ńeste aıtylǵan máseleler áli kúnge sheshilmeı, kelesi jylý maýsymyna, ókinishke qaraı, taǵy da daıyndyqsyz aıaq basqaly turmyz. Qosymsha qýat kózderi paıdalanýǵa berilmeıdi, tutyný kóleminiń ósýi – 130 GK, onyń ústine byltyrǵy jetpegen 200 GK-ny qossaq, barlyǵy 330 GK jylý jetpeıtin bolyp otyr. Odan ári Elbasy osy máselege jaýap beretin Astana qalasy áki­miniń orynbasary Valerıı Kry­lovty ornynan turǵyzyp, túsinik berýin talap etti. Ol máseleniń mánisin aıta kelip, qoldan keletin barlyq múmkindikter jasa­lyp jatqanyn, biraq qarajat jetpegendikten, 4 qazandyq iske qosylmaıtynyn aıtty. Sol tórteýdiń tym bolmasa 2-in iske qosýǵa bola ma degen suraqqa da maman taǵy da qarajattyń jetpeı, ınfraqurylymdar daıyn bol­maǵandyqtan, onyń múmkin emes­tigin jetkizdi. Bul is boı­ynsha Elbasy jasalyp jatqan jumystarǵa óziniń rıza emestigin aıtyp, Premer-Mınıstr K.Má­si­movke qala ákimimen birlese otyryp, turǵyndardy qystygúni jylýmen qamtamasyz etýge qa­jetti qarajatty bóldirip, ja­salýǵa tıisti jumystardyń oryn­dalýyn bir aptanyń ishinde qa­rastyryp, sheshýdi tapsyrdy. Qys­qa daıyndyq jalǵyz Asta­nanyń ǵana emes, barlyq qalalar men aımaqtardyń da kún tárti­binen túsirmeıtin máselesi bolýy kerek. Jóndeýdi qajet etetin barlyq JEO-lar men qazan­dyq­tar esepke alynsyn. Osyǵan oraı Prezıdent Ákimshiligi men Úkimet janyndaǵy barlyq ınspektorlar tıisti oblystarǵa shy­ǵyp, osy jaǵdaıdy qadaǵalaıtyn bolsyn, dedi Memleket basshysy. Ekinshiden, Astanadaǵy qu­ry­­lysy júrip jatqan barlyq ny­sandardyń sapasy baqylaýǵa alyn­­syn. Olardyń turmystyq qo­laılylyǵy halyqaralyq stan­darttarǵa saı bolsyn. Sonyń ishinde parkıngtiń bolýy, Internetke qoljetimdilik, qýat únem­deıtin tehnologııalardyń bolýy mindet etilsin. Osy jerde El­basy Qaraǵandy qalasyndaǵy bir fırmada ózi kórgen elektr qýa­tyn únemdeý, jylýmen tegin qamtamasyz etý tájirıbesi týraly aıtty. Al biz áli kúnge dıod lampalaryn qoıýdy da qolǵa alǵan joqpyz, barlyq ákimshilik ǵımarattarda, kóshe jaryqtary­na osy lampany qoldaný kerek, dedi Nursultan Ábishuly. Osy arada Elbasy sapasyz qurylystardy synady. Sapasyz materıaldar qoldanǵannyń kesirinen jap-jańa úılerdiń syrtyn qaıtadan jasaýǵa týra keledi. Odan ári «Nurjol» boıyndaǵy astanalyq mártebege múlde saı emes qurylystardy synǵa aldy. Astanaǵa kelgen qonaqtardyń bári osy býlvar arqyly qalaǵa baǵa beredi, al onyń boıyndaǵy keleńsiz dúnıeler, orynsyz qol­danylǵan granıt tastary, synǵan bordıýrler men plıtkalar, kór­kem­dik-estetıkalyq talǵamdarǵa saı kelmeıtin fıgýralar sánin tómendetip otyr. Mysaly, Af­rıkanyń ekzotıkalyq janýar­lary turǵan alańqaı qazaq oıý-órnegimen kómkerilgen, osynyń ózi mazaqtaý úshin jasalǵan sekildi, dedi Prezıdent. Al býlvar­dyń ortasyna avtokólik jýatyn orynnyń ashylǵanyna jol bol­syn. Sonymen birge, Esildiń oń betindegi «Jaǵalaýdyń» másele­si­ne de toqtaldy. Onyń boıynda beı-bereketsiz saýda oryndary ashylǵan, jurt provınsıaldy attraksıondar ashqan, eń sumdyǵy jas balalar, sábıler júretin jolda prokatqa velosıped beretin qyzmet ashylypty. Sonymen úlken balalar zýlap júrip jata­dy eken, al bóbekterdiń qaýip­sizdigin eshkim de oılamaǵan. Sondaı-aq daǵdarysqa baıla­nysty qurylys materıaldary­nyń arzandaǵanyna qaramastan, jańa qurylystardyń jobasy qalaısha qatty qymbattaǵan, dep mysal úshin onkologııalyq dıs­pan­serdiń qurylysy 2008 jyly 2006 jylmen salystyrǵanda 2,6 ese qymbattaǵanyn aıtty. Osy­ǵan qalaı jol berýge bolady? Oǵan jaýap retinde nysannyń jobalyq-smetalyq qujattary al­dyn ala jasalmaı, jańadan ja­salýy sebepti qurylystyń quny qymbattap ketkendigi aıtyldy. Osy máselelerdiń bárine baı­lanysty Prezıdent Esil aýdany­nyń ákimi Qaırat Jańabergenov pen qala arhtıtektory Sársen­bek Júnisovten túsinik aldy. Sózin qoryta kele Elbasy al­daǵy ýaqytta barlyq júrip jat­qan qurylystardyń sapasy ba­qylaýǵa alynsyn, dep qatań tapsyrma berdi. Úshinshiden, men qalanyń azyq-túlikpen qamtamasyz etilý máselesine toqtalamyn, dedi Memleket basshysy. Osy másele boıynsha berilgen meniń tap­syr­malarym oryndalmaǵanyn atap ótýge tıistimin. Al bul isti iske asyrýǵa bólingen qarajat jetkilikti bolatyn. Atap aıtqanda, Astananyń óne-boıyn qorshaı azyq-túlik beldeýi qurylǵan joq, kommýnaldyq rynoktar ashyl­ma­dy. Bazarlardy deldaldardan tazartyp, baǵany túsirýge yqpal etý kerek degen edim, ol da oryndalmady. Osylaı deı kelip Elbasy túsinik berý úshin Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Ma­mytbekov, Aqmola oblysynyń áki­mi S.Dıachenkony oryndary­nan turǵyzdy. Olardyń aıtqan ýájderin tyńdaı otyryp, Pre­mer-Mınıstrdiń birinshi oryn­ba­sary О́.Shókeevke osy máse­lelerdi sheshýdiń joldaryn ta­býdy tapsyrdy. Prezıdenttiń aýyzǵa alǵan tór­tinshi máselesi «Bıznestiń 2020 jylǵa deıingi kezeńge ar­nal­ǵan jol kartasy» týraly bol­dy. Elimizdiń bas qalasy bıznesti qoldaýda basqalarǵa úlgi bolýy kerek edi. Is júzinde olaı bolmaı otyr. Jańa kásiporyndardy tirkeý úshin tapsyrylatyn qujattar 30-40 kún boıy qaralady eken, odan bankten nesıe alý úshin taǵy da kóp kún tekseriledi. Osyndaı kedergilerdiń kesirinen bıznesti damytýǵa bólingen ne­sıeniń 55 paıyzy ǵana ıgerilgen. Al shaǵyn kásipkerlikti qoldaýǵa bólinetin sýbsıdııanyń 30 paıy­zy ǵana berilgen. Kásipkerlik damymaǵan soń salyq túsý de azaıatyny belgili. Astana qalasy óz shyǵyndarynyń 70 paıyzyn memlekettik bıýdjetten bólinetin transferttermen jabady. Sóıtip turyp jınalmaǵan salyǵy 15 mlrd. teńgeni qurap otyr, dedi El­basy. Osy másele jóninde túsinik bergen Astana qalasy salyq komıtetiniń bastyǵy men Qarjy mınıstri «nedoımkanyń» negizinen jalǵan kásiporyn­dar­dyń kesirinen bolyp otyrǵanyn aıtty. Tek osyndaılardyń úlesi­niń ózi 57 paıyz. Jalpy túsim artyǵymen oryndaldy, dedi olar. Prezıdent olardyń túsinikte­me­si­ne qanaǵattanbaǵanyn bildirdi. Men salyq tólemegenderdiń tizimin qarap otyryp, onyń ara­synda qarajattyq jaǵdaıy óte jaqsy adamdardy da kórdim. Sizder olardan tıisti salyqty ala almaı otyrsyzdar, ondaılardyń esimderin nege baspasózde jarııa­lamaısyzdar. Men qalyptasqan jaǵdaıdy shuǵyl túzeýdi talap etemin, dedi Prezıdent. Odan ári Elbasy Astananyń qyzmet kórsetý salasynyń jo­ǵary deńgeıde bolýy qajettigin atap ótti. Sonyń ishinde aero­tasymal jumysynyń qanaǵat­tan­ǵy­syzdyǵyn aýyzǵa aldy. Máse­len, dedi Memleket basshysy, 2009 jyly «Eır Astana» avıa­kompanııasynyń árbir 8-shi, 2010 jyly árbir 6-shy reısi keshiktirilgen. Bul halyqtyń nara­zy­lyǵyn týdyrýda. Demek, Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri jaǵdaıdy shuǵyl durystaýy tıis. Elbasy demalý úshin sa­lyn­ǵan qaladaǵy barlyq nysandar árqa­shanda ashyq bolyp, kelgen ha­lyq­qa qyzmet kórsetip turý­lary kerektigin aıtty. Bizdegi demalys jáne mádenıet oryn­dary jumys kúnderi ǵana istep, demalys kún­deri jabyq turady eken. Bul – durys emes. Amerıkada jazǵy kanıkýl kezinde tipti mektepter de bos turmaı, bala­larǵa demalys uı­ymdastyrady. Osy tájirıbeni biz de úıren­genimiz durys. Mádenıet mınıstri men qala ákiminiń oryn­basary aıtylǵan eskertpelerden qorytyndy shyǵaryp, demaly­tardy uıymdastyrýdy tıimdirek júrgizýge ýáde berdi. Sonyń ishinde Prezıdenttiń qalanyń áleý­mettik-mádenı nysandaryn bir jer­den basqaratyn operator – holdıng ashý kerektigi týraly berilgen tapsyrmasynyń da oryndalatyny aıtyldy. Nursultan Nazarbaev odan ári Astananyń qyzmet kórsetý oryn­darynyń sapasyn jaqsartý, bul iste Internetti keńinen qoldaný jáne onyń basqa óńirlerge úlgi bo­lýy qajettigi týraly másele kóter­di. Astana qoqystaryn óń­deı­tin zaýyttyń salynýy týraly da aqparat berýdi talap etip, bul kásiporynnyń 80 paıyzy daıyn ekendigin, ol tolyǵymen 15 qyr­kúıekte iske qosylatynyn estidi. Zaýyttyń jyldyq qýaty 250 myń tonna qoqysty óńdeýge jetedi eken. Astanany qorshaı egilip jatqan jasyl beldeýdiń barysy týraly da aıtylyp, osy ispen aınalysatyn qyz­mettiń basshysy aqparat berdi. El­basy osy arada qalany qorshaı egilgen 55 myń gektar ormannyń ar­qasynda qalanyń aýasy túzelip kele jatqanyn, shańnyń azaıǵanyn aıtty. Sondaı-aq Elbasy mysal keltire otyryp, qaladaǵy jarnama­lardyń ala-qulalyǵyn, keıde múl­de orynsyz dúnıelerdiń de jazy­la­tynyn synady. Sońynda qala kóliginiń qozǵalysy problemalary kóterildi. Avtomobılderdi qoıý máselesiniń úlken problema týdy­ryp otyrǵandyǵyn aıta kelip, Nur­sultan Ábishuly tıisti qyz­metterdi osy máseleni sheshýge kóńil aýdarýyn talap etti. Otyrysty qorytyndylaǵan sózinde Prezıdent kóp jumystar istelinip jatqanyn, biraq aı­tyl­ǵan syndar men eskertpelerden tıisti qorytyndylar shy­ǵa­ry­lýy qajet­tigin atap kórsetti. Keńestiń sońynda Premer-Mınıstr K.Másimov pen qala ákimi I.Tasmaǵambetov Prezı­dent­tiń tap­syrmalaryn múltiksiz oryndaı­tyn­dyqtary týraly ýáde berdi. Álısultan QULANBAI, Jaqsybaı SAMRAT.