​Kókiregi oıaý kórermen tushymdy telehabar kórgisi keledi

Aldymen aıtarymyz, kóptiń kóńilinen shyǵatyndaı tushymdy telehabarlardyń az bolý sebebi, telejýrnalıstıkanyń qadirin túsirip aldyq. О́ıtkeni, úsh qaınasa sorpasy qosylmaıtyn mamandyq ıeleri telejýrnalıstıkany jaýlap aldy da, kásibı mamandar shettep qaldy. Telejýrnalısterdiń «nanyn tartyp alǵandardyń» syrtqy kel­beti kórikti, biraq basqa talaptar­dy bylaı qoıǵanda, olardyń tele­jýr­na­lıstıkanyń álippesinen de habary joq. Basym bóliginiń sózdik qory sholaq, sóıleý mádenıeti tómen. Án shyrqaǵanda asqaqtaǵan daýysy bar shyǵar, biraq, ol daýys telesalaǵa kele me, joq pa? Ony oılamaıdy. Telejúrgizýshilerdiń daýysy qulaqqa jaǵymdy bolýy tıis. Kórermendi tartyp, eliktirip áketýi kerek. Máne­rine qarap jatqan da eshkim joq. Al tıisti bilim alǵan jýrnalısterge osy máselelerge baılanysty jeke-je­ke sabaq ótedi. Stýdent kezden bas­tap mashyqtanady. Tájirıbe jı­naq­­taıdy. Osynyń bárinen ótken telejýrnalıst ysylyp, tóseledi. Al onyń ornyna fonogrammamen án shyrqap júrgen ánshini ákep qoısańyz qalaı bolady? Sahnada án shyrqaý men telekameranyń aldynda habar júrgizý eki bólek dúnıe. Osyndaı sebep-saldarlarǵa baılanysty kóbine habarlar súreńsiz shyǵady, kórermenin tartpaıdy. 

Eń soraqysy sol, olardyń kóbi ne aıtyp turǵanyn ózderi túsinbeıdi. Telejúrgizýshi sóılemniń maǵynasyna, sózdiń aıtylýy men astaryna jete mán berýi tıis. Durys tynys alý, daýys yrǵaǵy, ekpin túsirý degen bar. Munyń bárine bolashaq telejýrnalıster oqý ordasynyń qabyrǵasynda jattyǵady. Al, sýf­lerdegi mátindi sýdyratyp oqyp shyq­qan telejúrgizýshi ne oqyǵanyn ózi de, kórermen de túsinbegendikten, onyń aqparatyn qabyldaı almaıdy. О́ıtkeni, kóp telehabarlarda júrgizýshi mátindi ózi jazbaıdy, oǵan daıyn kúıinde beriledi. Tipti, dál habar bastalar aldynda qo­ly­na tııýi múmkin. Daıyndalýǵa da mur­shasy bolmaıdy. Keıde tikeleı efır kezinde telejúrgizýshilerdiń asyp-sasyp, abdyrap qalatynynyń sebebi de osy.

Onymen qoımaı, ekranǵa shyqqan kezde «Pálenshe Pálenshıev, jýrnalıst» dep tıtr beretinin qaıtersiń? Telearnanyń basshylary osyǵan mán berýi kerek. О́ıtkeni, olardyń jýrnalıstik mamandyǵy, dıplomy joq. Sondyqtan «jýrnalıst» dep jazýǵa quqy joq. Tıtrǵa jazǵysy kelip bara jatsa «tilshi» dep jazsyn.

Ánshilerdiń júrgizgen habar­larynda jasandylyq birden baı­q­a-

lady. Ony kózi ashyq, kókiregi oıaý kórermen birden baıqaıdy. Son­dyqtan telejýrnalıstıkany osy salanyń oqýyn oqyp, toqýyn to­qyǵan, qyr-syryn bes saýsaqtaı bi­letin mamandardyń ózderine qaıtarý kerek. Sonda ǵana telejýrnalıstıka órkendep, jaqsy habarlar kóbeıedi.

Otandyq teleındýstrııa Reseı telearnalarynyń kóshirmesi bolýdan aýlaq bolǵany jón. Ásirese, shoý baǵdarlamalardy jasaǵanda aı­nytpaı kóshirip ala qoıady. Ol jo­ba ulttyq mentalıtetke kele me, tár­-

b­ı­elik, taǵylymdyq máni bar ma, oǵan mán berip jatqan eshkim joq.

Qyryq-elý jastan asqan kásibı telejúrgizýshilerdi ekrannan alas-

tatý da durys emes. Sheteldik te­le­­arnalardyń basym bóliginde ta­ńerteńgilik jáne aqparattyq baǵ­dar­lamalaryn júrgizetinder men daı­yndaıtyndar – orta jastaǵylar. О́ıtkeni, kózi jypylyqtaǵan jasandy telejúrgizýshilermen salys­tyr­ǵanda, olardyń aqparatyna kórer­mender ılanady, senedi.

Telehabarlardyń sapasyn kó­terý­ básekelestikke baılanysty. Son­dyqtan, aýtsorsıngtik ju­mys­tarǵa jol ashý kerek. Básekelestik bar jerde jaqsy nátıje bolatynyn ómirdiń ózi kórsetip otyr.