05 Mamyr, 2017

Jemqorlyqpen kúres adaldyqty dáripteýden bastalady

383 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Fızıka men astronomııa ǵy­lym­darynda «qara qurdym» degen tús­i­nik bar. Jerden pálenbaı mıllı­on jaryq jylyndaı qashyqtyqta or­nalasqan, kóptegen alyp pla­­ne­talar erkin syıyp kete ala­tyn­daı keńistikti qamtıtyn, aı­na­la­syn­daǵylardyń bárin jalmap ju­typ ala­tyn bir ǵajap dúnıe. Onyń ma­ńaıyna jaqyndaǵanda, jaryq jyl­damdyǵynyń ózi baıaýlap, ýa­qyt toqtap qalady desedi. Osy «qa­ra qurdymnyń» bar ekendigine ne­mese joq ekendigine áli kúnge deı­in ǵalymdar talas qylyp jatady.

Jemqorlyqpen kúres adaldyqty dáripteýden bastalady

Bizdiń sybaılas jemqorlyqpen kúresimizdiń ózi bir esepten alǵanda osy «qara qurdymdy» eske sala­tyn­daı. Kúres ondaǵan jyldan beri aıaýsyz júrgizilip jatyr. Biraq jemqorlyqtyń tyıla­tyn tú­­ri joq. Nege? О́ıtkeni, kúres kú­sheı­genimen, jemqorlyqtyń ózi de jyl ótken saıyn damyp, jańaǵy «qa­ra qurdym» sekildi kúres ná­tı­jelerin jalmap jutyp jatqan se­kildi. Sonymen, qudiretti «qara qur­dymnyń» aldynda eshtemeniń baıa­nsyz bolyp shyǵatyndyǵyn aıtyp, fızıkter dármensizdik tanytsa, tereń tamyr jaıyp alǵan sy­baılas jemqorlyqpen kúreste biz­diń quqyq qorǵaý organdary da pu­shaıman kúı tanytatyn sekildi. О́ıt­keni, sybaılas jemqorlyqtyń qur­bandyqtary bar, biraq onyń ná­t­ı­jeleri baıqala bermeıdi. Bálkim, my­nansha qylmyskerdi ustadyq, mynansha mıllıon teńgeni memleketke qaıtardyq degen sıfrlar bar bolar. Biraq onyń adam sanasyna áser etetindeı, sanany silkindirip, ardy tazalaıtyndaı nátıjeleri bolmaı otyrǵany shyndyq.
Bizdiń oıymyzsha, sybaılas jemqorlyqpen kúreste biz keshegi ke­ńes­tik ıdeologııanyń ozyq tásilderin pa­ı­dalanýymyz kerek. Qoǵamǵa qa­ty­sy bar belgili bir aýqymdy saıas­ı na­ýqandy uıymdastyrǵanda keńes ıdeologtary qaıtýshy edi? Aldymen jaqsy adamdy, jaqsy obrazdy izdep taýyp, sony qoǵamǵa úlgi etetin. Jamandyqty jaqsylyqqa qaraı b­urýǵa tyrysatyn. Osydan baryp jaqsylyq pen jamandyqtyń, adal­dyq pen aramdyqtyń arasy al­shaq­tap, adamdar osy ekeýiniń bireýin tań­daýǵa májbúr bolatyn.
Endeshe bizge de sybaılas jem­qor­lyqpen kúresti ıdeologııalyq tur­­ǵydan alǵanda adaldyq pen aram­dyq­tyń kúresi retinde qurý kerek. Ol úshin qoǵamdaǵy adal adamdardy taýyp,
solardy nasıhattaýymyz kerek. Mu­­nymen de tynbaı, adal adamdarǵa saıa­­sı turǵydan da, ıdeologııalyq tur­ǵydan da, ekonomıkalyq turǵydan da artyqshylyqtar berýge umtylýymyz kerek. Elimizdiń kadr saıasatynda adaldyq eń birinshi ólshemge aınalýy tıis. Qyzmet babynda adal adamdar óssin. Ol adal adamdar aınalasyna adal jastardy shoǵyrlandyryp, qoǵamǵa memlekettik qyzmetke beril­gen­­diktiń taza úlgisin usynatyn bo­la­dy. Al adaldyqtyń týy joǵary kó­­terilgen kezde aramdyqtyń quty ózi­nen ózi qashatyndyǵy túsinikti. Mi­ne, sybaılas jemqorlyqty biz osyl­aı ǵana jeńe alamyz. 
Eger shyn nıet bolsa, negizinde adal adamdary izdep tabý qıyn emes. Olar sóılegen sózimen, is-áre­ke­­timen ózinen ózi kórinip turady. Onan keıin onyń aınalasyndaǵy qoǵamdyq pikirge qulaq túrseńiz boldy. Sizge kimniń kim ekendigin ashyp beredi. Jalpy, fılosoftardyń sózine qaraǵanda, halyq degenimiz – uı­ym­daspaǵan kópshilik. Osy uıym­das­paýynyń saldarynan ol tobyrlyq deńgeıge deıin túsip ketýi múmkin. Iаǵnı, arasynan myqty bir kóshbasshy shyq­pasa, halyq bir iske jumyla al­maýy nemese jıi qatelikterge ury­nýy múmkin. Biraq, taǵy da sol fı­losoftardyń aıtýy boıynsha, uıym­daspaǵan halyq kóp jaǵdaıda bir nárseden – tarıhı jeke tulǵaǵa baǵa berýden qatelespeıdi eken. Mi­ne, sondyqtan da aýmaly-tókpeli ta­rıh­tyń qaı kezeńinde bolmasyn jeke tul­ǵaǵa qatysty sarapshynyń da, ta­rıhshynyń da emes, fılosoftyń da, aqyn men jazýshynyń da emes, tek halyqtyń bergen baǵasy ǵana túpkilikti baǵa bolyp esepteledi. 
Endeshe, sybaılas jemqorlyqpen kú­­reste adal adamdardy izdes­ti­r­g­eni­mizde, biz ol adamdar týraly ha­­lyq­tyń bergen baǵasymen sanasyp oty­rýǵa tıistimiz. Sonda kóp qa­te­lespeıtin bolamyz. 

Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»

 

Sońǵy jańalyqtar

Olımpıada shyǵyny 5 mlrd dollardan asty

Olımpıada • Búgin, 12:38

Bern odaǵy Astanada bas qosady

Oqıǵa • Búgin, 12:21