Sazger týraly qoıylym

Astana qalalyq mádenıet basqarmasynyń bas­ta­masymen, «Naz» memlekettik bı» teatry­nyń uıym­dastyrýymen Elordadaǵy K.Baı­seıi­tova atyn­daǵy ulttyq opera jáne balet teatrynda «Nurǵısa» horeografııalyq spek­takliniń tusaýy kesildi. – Qazaqtyń áıgili kúıshi-kompozıtory, dáýlesker dombyrashy, «Otyrar sazy» etnogra­fııa­lyq-fol­klor­lyq orkestriniń jetekshisi Nurǵısa Tilendiuly óziniń 73 jyldyq ǵumy­rynda qazaq hal­qynyń mýzykalyq murasyn, mándi de maǵynaly shyǵarmalarymen baıytqan tulǵa. Kózi tirisinde de, ómirden ótkennen keıin de onyń talantyna bas ımegender kemde-kem. Dańqy asqan kompozıtordyń sábı kezeńinen bastap, balalyq shaq, mý­zykaǵa beıimdelý barysy, sonaý soǵys jyldary men odan keıingi ke­zeńdegi mýzy­kadaǵy qaı­ratkerligin, kúıshi-kom­pozı­tordan Halyq qaha­r­many atanǵanyna deıingi kezeńdi qamtyǵan qoıylym «Dúnıege kelýi», «Balalyq shaq», «Jastyq shaq», «Shyńdalý», «Alyp tulǵa» degen bes bólim arqyly kórinis tapty. Qoıylymnyń premerasyn tamashalaý úshin jınalǵan qaýymnyń kóptigi zal ishine qoıylǵan qosymsha oryndyqtardan anyq baıqaldy. Qoıylym 1925-1927 jyldardaǵy Alataý bókterinde ornalasqan qazaq aýylynyń jazǵy jaılaýǵa kóshken kezinen bastalady. Sahna tórinde – el tynysy. Elge syıly jyr dúldúli Jambyl da osy ortada. Jaılaýda aýyl aqsaqaldary «Erýlik» toıyn jarııalap, elshiler arqyly kórshi aımaqtar toıǵa shaqyrylýda. Alataý bókteriniń aqyndary, balýandar, kókparshy shabandozdar, sal-seriler men ánshi-dombyrashylar, qolóner sheberleri, sondaı-aq kesteshi qyzdardyń kelgenderi jarııalanylyp, elge tanystyrý sátinde dúnıege ul keledi. Bul sábı – Nurǵısa bolatyn. Osylaısha, bul bólim balalyq shaqqa ulasyp, bala Nurǵısanyń ómirinen tolyq syr shertti. Kelesi kóriniste, asyr salyp oınap jatqan balalar arasyna Jambyldyń dombyrasyn alyp, bala kúıshi Nurǵısa keldi. Ol otyra qalyp, kúı sher­te bastaǵanda, barsha bala ónerine súısine qarap qasyna otyra qalyp, án áýezine ene tús­kendeı áser qaldyryp jatty. Janynan ótip bara jatqan Ahmet Jubanov dombyranyń dybysyn estip, syrtynan ba­qylap, tyńdap tura qalyp, onyń boıyna bitken daryny men tabıǵı qabiletine qaıran qalyp, qolynan jetektep ózimen birge alyp ketedi. Osy kezde surapyl soǵys jaıly el ishine sýyq habar kelip, ásker qataryna jaramdy degen jigitter, el aǵalary soǵysqa attanyp jatqan tusta jas Nurǵısa da óz erkimen so­ǵysqa su­ra­nýy kórkem sýrettelgen. Jeńis týy jelbirep, soǵystan aman qaıtqan azamat qolyna nota jazbalaryn alyp Máskeýge attanady. Ol jaqta ustazdardan tálim-bilim alyp, dırıjerliktiń qyr-syryn úırenip, sheber kúıshi-dombyrashy, kásipqoı dırıjer retinde Alma­tyǵa oralady. Sóıtip, kemeldengen kezinde Nurǵısa bir boıjetkendi kezdestirip, onyń boıyndaǵy áıel zatyna bitken sulýlyq pen náziktikti baıqap, ǵashyqtyq sezimderi kókiregine jyr qosyp, erekshe shabyt bergen edi. Bul kezde halyq Nur­ǵısany naǵyz talant ıesi retinde moıyndaǵan bolatyn. Qoıylym Nurǵısanyń bastamasymen qurylǵan «Otyrar sazy» etnografııalyq-folklorlyq orkes­triniń ashylýymen jáne sazger shabytynyń shyrqaý shegine jetken tusy men KSRO halyq ártisi ataǵyna ıe bolǵan kezeńdi de qamtyǵan eken. Al onyń sońy Halyq qaharmany ataǵyna ıe bolýymen jalǵasty. Horeo­gra­fııalyq qoıylym kompozıtordyń «Saryjaılaý», «О́z elim», «Kýá bol», «Ata tolǵaýy», «Qustar áni», «Álqıssa», «Jan sáýlem» shyǵarmalarymen ajarlana tústi. Qoıylymdy kompozıtordyń jubaıy Darıǵa Tilendi kelini tamashalap, óziniń júrekjardy alǵysyn bildirdi. Juldyz BAIDILDA.