El tarıhyndaǵy erekshe beles

Qyzyljar óńirinde áskerı mamandar daıar­laıtyn joǵary oqý orny Táýelsizdiktiń al­ǵashqy jyldary qonys teýip, el ómirindegi asa mańyzdy oqıǵalardyń biri boldy. Sodan bergi 14 jyldyń ishinde onyń qabyrǵasynan myńdaǵan bilikti kadrlar túlep ushyp, Otan aldyndaǵy jaýyngerlik mindetterin abyroımen oryndap keledi. Biz áskerı ınstıtýttyń bas­tyǵy, ishki ister polkovnıgi, áskerı ǵylymdar doktory Jumabek AHMETOVKE jolyǵyp, oqý ornynyń qazirgi tynys-tirshiligi jaıly áńgimelesken edik. – Jumabek Hatıollauly, ás­kerı oqý ornyn ornalastyrýǵa Soltústik Qazaqstan oblysy­nyń tańdap alynýy kezdeısoq bolmasa kerek. – Árıne. Mundaı sheshimge keler aldynda saıası, ekonomıkalyq jaǵdaılardyń strategııalyq mán-mańyzy jan-jaqty eskerilgeni anyq. Elbasymyz Nursultan Nazarbaev táýelsizdigimizdiń alǵash­qy kúninen memleket tynysh­ty­ǵyn saqtaýǵa, derbes áskerimizdi qu­rýǵa, qorǵanys salasyn nyǵaı­tý­ǵa erekshe mán berip keledi. Ja­syratyny joq, odaq ydyraǵannan keıin kóptegen tájirıbeli áskerı mamandar men komandırler tarıhı otandaryna oraldy, basqa sa­la­larǵa aýysty. Sol sebepti Qa­rý­ly Kúshterde áskerı boryshyn ótep júrgen sarbazdardyń jo­ǵa­ry jaýyngerlik ázirligin qam­ta­masyz etý, qyraǵylyǵyn art­tyrý úshin jergilikti ofıserler kor­pýsyn jasaqtaý ózekti máselege aınaldy. Ekinshiden, toǵyz jol­dyń toraby sanalatyn Petropavl qalasy Reseıge jaqyn jatqan­dyq­tan, shekarany nyǵaıtý eldik múddeni oılastyrǵan qadamdar­dyń biri boldy. 1997 jyly 18 naýryzda ishki ás­kerler úshin ofıser kadrlar daıarlaý maqsatymen áskerı oqý ornyn qurý týraly Úkimet qaýlysynan ke­­ıin ile-shala ázirlik jumystary bastalyp ketti. Iesiz qalǵan meha­nı­kalyq tehnıkýmnyń ǵı­ma­rat­ta­ry kúrdeli jóndeýden ótip, qal­py­na keltirildi. Áskerı qyzmet­ker­ler­ge arnap turǵyn úı salyn­dy. Bul turǵydan alǵanda, mem­le­ket­tiń qarjylyq kómegi istiń jyl­dam sheshilýine oń yqpal etti. Osy jyly alǵashqy túlekter qa­byl­danyp, El Táýelsizdiginiń 10 jyl­dyǵy qar­sańynda bitirip shyq­ty. Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Pre­zıdenti, Qa­rý­ly Kúshterdiń Jo­­ǵarǵy Bas qol­basshysy N.Á. Na­zarbaev ýchılıshege arnaıy kelip, Jaýyngerlik Týdy saltanatty jaǵdaıda tabys etkenin bárimiz de maqtanysh tutamyz. Oqý ordasyn ár jyldary general-maıorlar Amangeldi Dúıkenov, Rashıd Fatkýllın, polkovnıkter Mu­rat Qaraǵoıshıev, Sábıt Ahmetov bas­qaryp, materıaldyq-tehnıka­lyq bazanyń nyǵaıýyna, táji­rı­beli mamandarmen qamtýda úlken úles qosty. – Bolashaq ofıserlerdi qan­daı mamandyqtarǵa baýlısyz­dar? – Sóz arasynda 2009 jyly ýchı­lıshege áskerı ınstıtýt már­te­­besi berilip, ishki ásker qura­my­na ofıserler ázirleıtin birden-bir irgeli oqý orny ekenin aıta ket­ken jón. Búginge deıin 1892 sar­dar daıyndap shyǵardyq. Olar­dyń 185-i oqý ornyn úzdik tá­mam­dady. Kýrsanttar 4 jyl oqý ba­ry­synda ko­mandalyq-taktıkalyq, tár­bıe já­ne áleýmettik-quqyq­tyq, ra­keta-artıllerııalyq, ın­je­nerlik-teh­nı­­kalyq qamtamasyz etý sala­lary boıynsha azamattyq ma­man­dyq alyp shyǵady. Áskerı kadr­lar daıarlaýda halyqaralyq táji­rıbemiz de jınaqtalyp keledi. Máselen, Qyrǵyzstan men Tájik­stannyń ókilderi oqıdy. Ofıser­ler­diń biliktiligin arttyrý fakýltetinde 900-ge jýyq adam óz bilimderin jetildirdi. Ǵylymı já­ne ǵylymı-pedagogıkalyq kadr­lardy óz kásibine baýlý isi de jú­ıeli júrgiziledi. Elimizdiń jo­ǵary oqý oryndary men Reseıdiń IIM Ishki áskerleriniń maman­dary­men ǵylymı-teorııalyq jáne tájirıbelik konferensııalar ót­kizý dástúrge aınalǵan. El áskerlerindegi batalondar quramyndaǵy ofıserlerdiń 90 pa­ıyzy – bizdiń túlekterimiz. Olar sonymen qatar Qorǵanys, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrlikterinde, UQK Shekara komıtetinde abyroıly qyzmet atqarýda. – Kýrsanttardy oqýǵa qa­byl­daý, adaldyqqa ant berý rá­simderi, túrli taktıkalyq-oqý jattyǵýlary naqty patrıo­tızm­niń úrdis úlgisine aınalǵa­nyn, jas balǵyndardyń oı-sa­nasyna, mamandyq tańdaýy­na oń yqpal etip júrgenin jurt­shylyq aýzynan jıi estımiz. – «Jasta bergen tárbıe jas qa­ıyńdy ıgendeı» dep beker aı­tyl­maǵan. Al elge, jerge degen perzenttik mahabbat, otanǵa degen súıispenshilik pen qurmet otba­synan, balabaqshadan, mektepten bastaý alatynyn eshkim de joqqa shyǵarmasa kerek. Bizde «Qazaq­stan – meniń Otanym!» taqy­ry­by aıasynda is-sharalar jıi ót­kiziledi. Bul aksııa El Táýel­siz­diginiń 20 jyldyǵy qarsańynda keń qanat jaıa tústi. Ondaǵy maq­sat – óskeleń urpaqtyń boıynda azamattyq paryz sezimi men mindet uǵymyn qalyptastyrý. Prezıdentimiz óz Joldaýynda «Otan­­dy qaltqysyz súıý onyń sýyǵyna shydap, ystyǵyna kúıýdi talap etedi» dep atap ótkeni málim. Pat­rıottyq tárbıeniń qaınar kó­zi­niń, sarqylmas qaınar bula­ǵy­nyń birqatar mindetterin Qosta­naı­da bolyp ótken «Meniń Qazaq­stanym!» atty respýblıkalyq Patrıottar forýmy belgilep berdi. Shynynda da el rámizderin qas­terleý, ulttyq, tarıhı qun­dy­lyqtardy baǵalaý, egemendiktiń qa­dir-qasıetin jete uǵyný sezimderi naqty isterde kó­ri­nis taýyp jatsa, taǵylymy óte zor. Taıaýda ınstı­týttyń 11-shi tú­lekterin shyǵaryp saldyq. Osyn­da­ǵy qoshtasý, ant qabyldaý kóri­nisteriniń, úlken sheberlik pen ep­tilikti, kúshtilikti talap etetin áskerı-taktıkalyq jat­tyǵý­lar­dyń áseri mol boldy. Sal­tanatty sha­raǵa oblys ákimi Serik Bilálov, Ishki áskerler qolbas­shy­synyń oryn­basary, general-maıor Albert Mátkárimov, Uly Otan soǵy­synyń ardagerleri, ata-analar qa­tysyp, «leıtenent» sheni men dıp­lom­dar­dy tabys etti. Aqjol tile­di. Jurt­shylyq kýrsant­tar­dyń túrli ás­kerı ónerlerin tama­sha­la­dy. Sap túzegen kúıi «Alǵa, qazaq jigitteri!» ánin shyrqap ót­kende el qor­ǵanynan artyq esh­qandaı qudi­ret, mártebe joq ekenin ishteı ba­ǵam­daǵandaı bola­syń. Jyl ótken saıyn ınstıtýtta oqýǵa tilek bildirýshiler qa­ta­ry artyp keledi. Munyń ózi ás­kerı mamandyqty júrek qalaý­y­men tańdaǵan jas sarbazdardyń – erteńgi sardar­lardyń azamattyq tulǵasyn, anyq baılamyn tanyt­sa kerek. Instıtýtta ofıserler klýby, ardagerler keńesi, jastardyń bas­tamashyl ortalyǵy jumys isteıdi. Al, áskerı orkestr men onyń án­shileri respýblıkalyq konkýrs­tar­dyń laýreaty bolyp tabylady. Jeke quram Qazaqstan Qarýly Kúsh­teriniń áskerı sherýine úzbeı qatysyp keledi. Sporttyq jetistikterimiz óz aldyna bir tóbe. Serjant Aıbek Qyryqbaı djıý-djıtsýden, kapıtan Mıras Birimjanov kıkboksıngten, kishi serjant Denıs Kolesnıkov gir kóterý­den jasóspirimder arasynda álem chempıony atandy. Aǵa leıtenant Maqsat Núsipov qazaq kúresinen Eýropa jeńimpazy boldy. Aıta berse, mundaı tabystarymyz kóp. Kóńildiler men tapqyrlar koman­dasy da jaqsy qyrynan kórinip júr. Osylaısha ortaq is jolyna ju­myla kirissek, zaıa ketpesi, túp­tep kelgende, ár qazaqstandyqtyń otan­shyl­dyq rýhyn asqaqtatyp, bir­lik­ke, yntymaqqa qyzmet eteri anyq. Mine, el Táýelsizdiginiń mereı­li toıy da jaqyndap keledi. Ol «Beıbitshilik pen jasampaz­dyq­tyń 20 jyly» retinde keńi­nen atap ótil­mek. О́tken jyl­dary­myz bos­qa ketken joq. Bos­tan­dyq, Birlik, Tu­raq­ty­lyq, О́r­ken­deý sekildi asyl qun­dylyq­tary­myz qa­lyp­tas­ty. El ta­rı­hyn­daǵy erekshe belesten múdir­meı ótken áskerı ınstıtýt ujy­my táýelsizdikti odan ári nyǵaıtý, memleketti ornyq­tyrý jolynda aıanbaı qyzmet ete beretin bolady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken О́mir ESQALI. Soltústik Qazaqstan oblysy.