2012 jyly «Respýblıkalyq sanıtarlyq avıasııa ortalyǵy» respýblıkalyq memlekettik kásiporny quryldy. Turaqty daıyndyqty qamtamasyz etý jáne sanıtarlyq avıasııanyń mobıldi brıgadalaryn shuǵyl basqarý maqsatynda oblys ortalyqtarynda sanıtarlyq avıasııa bólimsheleri uıymdastyryldy. Qazirgi ýaqytta qyzmettiń qamtý aımaqtaryn keńeıtý, onyń ishinde jańa ushý baǵyttary men qoný alańdaryn jáne ushyp-qoný joldaryn ıgerý arqyly aýyldyq eldi mekenderdi sanıtarlyq avıasııa qyzmetimen qamtý boıynsha belsendi jumys júrgizilýde. Sanıtarlyq avıasııa qyzmeti pasıentterdi tasymaldaý, konsýltasııa berý, ota jasaý, sonymen birge donor aǵzalary men bıomaterıaldardy tasymaldaý baǵyttary boıynsha atqarylady. Ortalyq qurylǵannan beri sanıtarlyq avıasııa qyzmeti 11 myńnan astam pasıentke kómek kórsetip, 9447 ushýdy oryndady. Sanıtarlyq avıasııa kúshi arqyly kómek kórsetilgen pasıentterdiń basym bóligi aýyr jaraqattanǵandar, onyń ishinde jol-kólik oqıǵalarynan zardap shekkender, balalar jáne jańa týǵan náresteler, júkti áıelder men júrek-qan tamyry patologııasyna dýshar bolǵan jandar. Sanıtarlyq avıasııa qyzmeti sonymen birge júktilik jáne bosanǵannan keıingi kezeńdegi aýyr haldegi áıelderdi der kezinde tasymaldaý arqyly ana ólimi kórsetkishterin tómendetýge baǵyttalǵan. Osy maqsatta medısınalyq uıymdardan tájirıbeli akýsher-gınekologtar, reanımatologtar tartylady. Táýelsizdik jyldarynda ana óliminiń kórsetkishteri 84 paıyzǵa tómendedi. Sanıtarlyq avıasııa ushýlarynyń geografııasy memleket aýmaǵymen ǵana shektelmeıdi, pasıentterdi, ıaǵnı el azamattaryn tasymaldaý shet elder aýmaqtarynan da júzege asyrylady. Búginge deıin sanıtarlyq avıasııamen álemniń 16 memleketinen 30 pasıent tasymaldandy. Onyń ishinde Ońtústik Koreıa, Germanııa, Túrkııa, Chehııa, Reseı, Qyrǵyzstan, Belarýs elderi bar.
Pasıentterdi tasymaldaý prosesine joǵary mamandandyrylǵan, kásipqoı jáne áýe qutqarý qyzmetinde úlken tájirıbege ıe, naýqas ómirin saqtap qalýǵa qajetti jabdyqtardy paıdalaný mashyqtaryn ıgergen arnaıy mobıldi brıgadalar qatysady. Mobıldi brıgadanyń árbir ushýy basqa ushýlarǵa uqsamaıdy. Mysaly, hırýrgııalyq pasıentti tasymaldaý kardıologııalyq pasıentti tasymaldaýdan, al aýyr haldegi eresek pasıentke kómek kórsetý kishkentaı jastaǵy pasıentke kómek kórsetýden túbegeıli túrde erekshelenedi. Sondyqtan sanıtarlyq avıasııa qyzmetiniń shtattyq medısınalyq mamandarynan bólek basqa da medısınalyq uıym-
dardan eki júzden astam maman tartylady.
Qazirgi ýaqytta elimizdiń sanıtarlyq avıasııa múddesine 33 áýe kóligi paıdalanylady, onyń ishinde 22 ushaq, 11 tikushaq bar. Keńestik kezeńde jasalǵan ushaqtar jáne tikushaqtarmen birge batystyq úlgidegi avıasııalyq tehnıkalarmen, «Qazavıaqutqarý» AQ Eurocopter tikushaqtarymen qamylǵan.
«Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly» zańynyń qabyldanýyna jáne kúshine enýine oraı, sanıtarlyq avıasııa qyzmetteri halyqqa memlekettik bıýdjet esebinen usynylatyn bolady. Demek, elimizdiń barlyq azamattaryna aqysyz negizde kómek kórsetiledi.
Qoldanystaǵy júıeni reformalaý sanıtarlyq avıasııa qyzmeti aldyna memleket kepildikterimen aıqyndalǵan medısınalyq qyzmet kórsetýdiń joǵary standarttaryna sáıkes kelýi týraly mindetterdi qoıdy. Alǵashqy kezekte sanıtarlyq avıasııa qyzmetiniń ár baǵytyn iske asyrý álemdik ozyq tájirıbeni paıdalaný qaǵıdalaryna (Good practice) jáne kórsetiletin kómek sapasyn turaqty túrde arttyrýǵa (Total Quality Management) negizdelýi tıis. Sondaı-aq, basqarý ádisterine, logıstıkalyq prosesterge, kadrlyq jáne jabdyqtalý máselelerine degen kózqaras pen pasıentke ýaqtyly jáne sapaly medısınalyq kómek usynýǵa baǵyttalǵan barlyq qyzmet aspektileri qaıta qaraýdy talap etedi.
Shuǵyl medısınalyq kómek kórsetýde jan-jaqty jaqsy meńgergen praktıkalyq mashyqtyń mańyzy zor. Qazirgi kezde bazalyq reanımasııa standarty boıynsha shuǵyl medısınalyq kómek kórsetýdiń praktıkalyq mashyqtaryna (BLS) jedel medısınalyq járdem qyzmetkerleriniń 12,8 paıyzy, keńeıtilgen reanımasııa standarty boıynsha (ASLS) 12,5 paıyzy oqytyldy. Búginde Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń tapsyrmasy boıynsha sanıtarlyq avıasııa jáne jedel medısınalyq járdem qyzmeti kúshimen elimizdiń barlyq óńirlerinde halyqaralyq standarttarǵa sáıkes qyzmetkerlerdi shuǵyl medısınalyq kómek kórsetýdiń praktıkalyq mashyqtaryna oqytý boıynsha belsendi jumys júrgizilip jatyr.
Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý sheńberindegi qyzmetti damytýdyń basym baǵyttarynyń biri – SMART-tehnologııany jáne telemedısınany paıdalaný. Bul shalǵaı óńirlerdegi pasıent jaǵdaıynyń aǵymdaǵy parametrlerin tez ýaqyt aralyǵynda usynýǵa, sonymen birge qashyqtyqtan konsýltasııa ótkizýge múmkindik beredi. Medısınalyq kómek kórsetý prosesin standarttaý sapany jáne pasıent qaýipsizdigin arttyrýdyń negizi bolmaq. Biz TMD aýmaǵynda alǵash ret medısınalyq uıymdardyń sapasy men qaýipsizdigin akkredıtteý salasynda kólik medısınasynyń Joint Commission International (JCI) halyqaralyq standartyn engizý prosesin bastadyq. JCI halyqaralyq standartyn engizý RSAO kóliktik medısına qyzmetiniń sapasyn arttyrýǵa jáne osy standarttar júıesi boıynsha akkredıttelgen álemniń 10 kóliktik medısına uıymdary qataryna enýge múmkindik beredi. Standarttardy engizý prosesi aıtarlyqtaı ýaqyt pen resýrstar shyǵynyn talap etetini sózsiz. Alaıda, akkredıtteýden ótý uıym qyzmetkerleriniń turaqty túrde ózin ózi jetildirýine, kásibı ósýine, kórsetiletin medısınalyq qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin arttyrýdy qamtamasyz etedi.
Elimizde jyl saıyn eki jarym myńnan astam azamat sanıtarlyq avıasııa qyzmetine muqtaj. Sol sebepten densaýlyq saqtaý júıesin reformalaý jaǵdaıyndaǵy qyzmetimizdiń negizgi mindeti turǵylyqty ornyna jáne saqtandyrý polısiniń bolýyna qatyssyz árbir turǵyndy úzdiksiz jáne sapaly kómekpen qamtamasyz etý bolmaq. Sondyqtan, Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birge mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizý jaǵdaıynda sanıtarlyq avıasııa qyzmeti aldynda turǵan mindetter men tapsyrmalardy tolyq kólemde iske asyrý úshin úlken daıyndyq jumystary jan-jaqty júrgizilip keledi.
Nurjan OTARBAEV,
«Respýblıkalyq
sanıtarlyq avıasııa ortalyǵy»
RMK dırektory
