...2002 jyl. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti jýrnalıstıka fakýltetiniń 2-kýrs stýdentimiz. Birinshi kýrsta bettetpegen biraz redaksııalardan qalǵanyn betke ustap taǵy «jortýylǵa» shyqtyq. Qazaq gazetteri bosaǵasy qaqyrap sógilip jatqan, qabyrǵalary dúnıe júziniń jańadan syzylǵan saıası kartasyndaı ala-qula, tozyǵy jetken ǵımarattarda ildáldalap oqyrmanyna jetip jatqan kez bolatyn. Osy basylymdardyń birine jumysqa turý – bizge bıik arman. Sondaı sarsylǵan sendelisten kele jatqan kúnderdiń birinde «Olımpıalyq daıarlaý ortalyǵy», «Sport&ks» gazetiniń redaksııasy» degen taqtaıshany baıqap qaldym. Dereý basqyshpen joǵary kóterildim. Jabyq eken. Kóńilge túıip alǵan soń erteńine taǵy keldim. Bas redaktor Nesip Júnisbaev az-kem suraqtan soń jetektep japsarlas bólmege keldi. Tórde – alpamsadaı aqsary júzdi aǵa. Qaptalynda – býryl shashy buıralanǵan egde orys. Tórde túıisip turǵan osy eki ústelge jetkenshe taǵy biraz adam bar eken. Biri shuqshıyp jazý jazyp, biri bet oqyp otyr. Avtoqalam áli attan túspegen kez. Bir kelinshek satyrlatyp jalǵyz kompıýterdi sabalaıdy.
– Saıyn Tursynov degen aǵańdy tanıtyn bolarsyń? – dedi symdaı tartylyp, sypadaı bolyp turǵan Nes-aǵa.
Basymdy shaıqadym. Bas redaktor da bas shaıqady. Alpamsadaı aǵa kúlimsiredi. Kúlgende kózderi sál syǵyraıǵanymen erekshe jyly ushyraıdy eken. Bir meıirimdilik esedi.
– Myna qara balany ózińizge tapsyrdym, jaqsylap jumsarsyz, tárbıelersiz, – dedi de qaqqan qazyqtaı qazdıǵan Nes-aǵamyz jyldam basyp shyǵyp ketti.
Osy redaksııa jýrnalıstıkadaǵy tusaýymdy kesti. 2003 jyldy qarsy alatyn Jańa jyl túninde stýdent-jýrnalıst aýzynan býy burqyrap Almatynyń jańa alańynda turdy. Jańajyldyq marafondy jazbaq. Jazý úshin birge júgirý kerek. Túngi saǵat 12-ge 10 mınýt qalǵanda Respýblıka alańynan Ortalyq stadıonǵa deıin júgiretin marafonshylar qatarynda dúrmekke qosylyp kettim. Sátbaev kóshesimen quldılaı bere-aq ókpem óshti. Polıtehqa jete bere qalyp qoıdym. Ne kerek, stadıonǵa jetkenimde marapattaý sáti de aıaqtalyp qalypty. Dese de, erteńinde gazette reportajymyz tanystyrý sýretimen birge shyqty. Sol sátten bastap qos aqsaqaldyń aldynda quldyrańdap erkeledim de júrdim. Qos tilde shyǵatyn gazettiń bas redaktorynyń orynbasarlary, qazaq redaksııasyna jaýapty – Saıyn Tursynov, orys redaksııasyna jaýapty – Anatolıı Pıatıbratov eken.
Saıyn aǵa óte qarapaıym, minezge baı, bekzat adam bolyp shyqty. Reportaj, suhbat, sýretteme degen dúnıelerdi qalaı jazýdy, tipti taqyryp qoıýdy, redaksııalaýdy úıretti. Áńgimeshil. Keńk-keńk kúlgende aınalasyna nur shashatyn aýrasy ǵajap. Tustastary Jaısańbek Moldaǵalıevtar týraly aıtqanda, jetpisinshi jyldardyń jaıma-shýaq jazyna baryp qaıtqandaı áser alamyn. 1959 jyly ashylǵan «Sport» gazetinde taban aýdarmaı 40 jyldan asa eńbek etip kele jatqanyn (barlyǵy 50 jyl jumys istedi) estigende erekshe ornyqtylyǵy men shydamdylyǵyna tańǵalamyn. Keńes dáýiri kezinde eń iri tırajben taralǵan gazettiń (360 myń!) tilshisi retinde KSRO kartasynan kózdi jumyp kórsetken kez kelgen núktege barǵan. Sportty jazyp qana qoımaı, sportpen shuǵyldanǵan da. Áıgili Ábdisalan Nurmahanovpen birge jattyqqan II razrıadty boksshy. Alpidegi Monblan shyńyna shyqqan tuńǵysh qazaq. 5 myń metr bıiktikte úsigennen qalǵan qolyndaǵy daqtarǵa qaraımyn. Maqtan súımeıtin aǵamyz sheshile qoımaıdy. Shyń basyna birge kóterilgen fransýz sulýynyń jyldar ótkende Eýropadan alpınıst kúrteshesin syıǵa salyp jibergenin ǵana aıtqan-dy.
Lermontov teatrynyń janyndaǵy keńestik arhıtektýramen salynǵan keń úıinde jary Roza Kárimqyzy ekeýiniń kenjesindeı aýnap-qýnap qaıtamyn. Tipti, qonyshymnan qar saýlap júrgenimde qysqy báteńkege deıin alyp berip, qamqorlyq kórsetedi. Eki qart jýrnalıst jaıaý júrýdiń, basseınge júzýdiń sheberi. Qarjy qolbaılaý bolǵan jyldarda redaksııa qyzmetkerlerine basseınge, jattyǵý zaldaryna, demalys úılerine tegin abonenttik karta alyp berýge septigin tıgizgeni de Saıyn aqsaqaldy barlyǵy syılaıtynynyń bir kórsetkishi sııaqty. Anatolıı aǵa «Samalda» turatyn da, ekeýi biraz jerge deıin jaıaý júrip baratyn. Áńgimeleri taýsylmaıdy. Ásirese, Anatolıı aǵanyń aýzyna tynym bolsashy. Saıyn aǵa sózýar dosynan esh zapy bolmaýshy edi. Ezý tartyp qoıyp, ekilene aıtar áńgimesin tyńdaı beretin. Bizdiń balań áńgimelerimizge de balasha máz bola qulaq qoıatyn. Sosyn asyqpaı aqylyn aıtar edi. Redaksııaǵa Sultanǵalı Qarataev, Rabat Jánibekov sııaqty qart kommentatorlar keledi. Olarmen de emen-jarqyn sóılesedi. Minezi shálkem-shalys qyzmetkerlermen de til tabysady. Qysqasy, redaksııanyń barlyq qyzmetkeri, syrttaǵy avtorlaryna deıin syılady, qurmettedi, tóbelerine kóteredi. Sodan da bolar, zeınetke shyqsa da biraz jyldar redaksııa júgin kóteristi. Shákirtterin maqtan tutatyn. «Bizdiń Beısenjan» (Beısen Quranbek), «Bizdiń Amanjan» (Amangeldi Seıithanov), «Bizdiń qyz» (Bıbigúl Jeksenbaı) dep árqaısysyn aýzynan tastamaı aıtady, ár shákirtiniń kórine bastaǵanyna, órleı bastaǵanyna rııasyz qýanady.
Oqý bitirgen soń biraz jyldar Saıyn aǵany joǵaltyp alǵanym, shynyn aıtqanda «joǵalyp ketkenim» ras. Al Anatolıı aǵamyz Reseıdiń Krasnodar ólkesindegi kórikti kýrort Anapaǵa, uly Sergeıdiń qolyna kóshti. Áleýmettik jeliden meni taýyp alyp, hat jazǵan da sol tynymsyz aǵamyz. Sol kisiniń qozǵaýymen úsh jyl buryn Saıyn aǵamdy arnaıy izdep bardym. Almatynyń irgesindegi Qarǵaly kentinde týyp-ósken úıine qaıta oralypty. Baý-baqshasy bar. Ony skaıppen orys dosyna aralatyp kórsetedi. Kádýilgi mamyrajaı tirshilik keship jatyr eken. Aıtpaqshy, osy úıdiń jartysy ataqty klassık Ǵabıt Músirepovtiń garajynyń kirpishinen qalanǵan. Bul da bir qyzyq hıkaıa. Ǵabeńniń garajyn Saıyn aǵa satyp alyp, buzýǵa jiberer kezde ár kirpishin aıalap úıine alyp kelgen. Sol baıaǵy suńǵaq qalpyn saqtaǵanymen, osy jyldar ishinde ashań júzinde qamyryq izi paıda bolypty. Úlken uly О́zbekstanda elshi bolyp eńbek etetinin maqtan qylatyn. Baýyr eti balasynan aıyrylǵan, júregine qaıaý túsken, artynda qalǵan nemerelerimen kóńil jubatyp otyrǵan sáti eken...
Taǵy biraz ýaqyt ótkende qyzym dúnıege kelip, shildehanaǵa úı ishimen shaqyrdym. Taýdaı bolyp tórimizde otyrdy. Qyzyma batasyn berdi. Eki aı buryn habarlasqanymda «Áı, Qara bala, sen joǵalyp kettiń ǵoı, qyzym qalaı?» dep jón surady. Almatyǵa barǵanda arnaıy soǵatynymdy aıtyp jatyrmyn. Kóńilimdi bir saǵynysh kernedi. Sońǵy sóılesýimiz eken. Qandaı qamsyzbyz deseńizshi! Kóńilde aıtylmaǵan kóp sóz qaldy... Al Anatolıı aǵa Anapada jatsa da áriptes-dosyn túsinde kóredi. Aqjúrek aqsaqaldyń júregi, kóńili – Almatyda! Seksenniń seńgirine sergek kelgen Saıyn aǵamyz áli uzaq jasaıtyn sııaqty kórgenimiz ras. Endi sanamyzdaǵy jyly esteliktermen ǵana qaldyq. Biraq bul erekshe meıirimge toly estelikter!
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
Redaksııadan: 1959 jyldyń 1 qańtarynan bastap shyǵa bastaǵan «Sport» gazetine jarty ǵasyr ǵumyryn arnaǵan qazaq sport jýrnalıstıkasynyń aqsaqaly Saıyn Tursynovtyń dúnıeden ótkenine 40 kún tolýyna baılanysty marqumnyń týǵan-týystaryna kóńil aıta otyryp, osy estelik-esseni usynyp otyrmyz.
