23 Mamyr, 2017

Daraboz batyrdy dáriptedi

850 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Qazaq pen jońǵar arasyndaǵy sheshýshi soǵys – Ańyraqaı shaıqasynda bas batyr ataný ekiniń biriniń mańdaıyna jazylmaǵan baqyt. Abylaı hannyń aq týynyń astyna jınalǵan qazaqtyń mysyn baspaq bolǵan jońǵarlar jaǵy qartaıa bastaǵan bas batyrymyz qanjyǵaly Bógenbaıdy jekpe-jekke shaqyryp aıbattanǵanda aǵasynan bata alyp ata jaýymen aıqasta kórsetken erligi ańyzǵa aınalyp, alysqa taraǵan Qabanbaı bahadúrmen qalaı maqtansaq ta artyq bolmaıdy.

Daraboz batyrdy dáriptedi

Azan shaqyryp qoıǵan aty Erasyl bolǵanymen, tarıhta Qarakereı Qabanbaı batyr, dańqty Daraboz degen el qoıǵan erek attarymen tanylǵan tuǵyry bıik tulǵanyń týǵanyna bıyl 325 jyl tolyp otyr. Baba rýhyna taǵzym etý batyrdyń Taldyqorǵandaǵy eskertkishine gúl shoqtaryn qoıýdan bastalyp, Mádenıet saraıynda ǵylymı konferensııa ótti.

Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri, tarıh ǵylymdarynyń doktory Aman Tólemisovtiń aıtýynsha, Mońǵolııadaǵy Dúrbin elinde Qabanbaı batyr aqyldyń keni, paıymy mol parasatty tulǵa retinde somdalady eken. Mońǵol tilinen aýdarǵanda Qaban – bas batyr degen maǵyna beredi. Erasylǵa Qaban degen laqap atty dushpandary qoıǵan eken degen de sóz bar. 1758 jyly Abylaı han qazaq-qytaı arasynda kelisimmen bastalǵan saýda-sattyqqa Qabanbaı batyrdy bı laýazymyna taǵaıyndapty. Tizbeleı bersek tarıhı derekter jetip artylady. Saryarqada dúnıege kelip 78 jasynda baqılyq bolǵan Qabanbaı batyrdyń máı­i­ti Esil men Nura ózenderiniń arasynda jatqanyn da tarıhshylar rastap otyr.

Taldyqorǵanda ǵylymı konferensııa ótip jatqanda Amerıka, Reseı, Túrkııa jáne Eýropa men Azııanyń birqatar elderinde de ıgi shara jalǵasyp jatqandyǵy týraly Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń qurmetti qyz­metkeri, Qabanbaı batyrdyń urpaǵy, aka­demık, general Maqsut Nurımanov Birikken Arab Ámirliginen jedelhat jol­da­ǵanyn erekshe atap ótken durys.

Túıindep aıtqanda, qandaı da bir ıdeıa­ny aıtý bar da, ony is-júzine asyrý taǵy bar emes pe?! Bul rette el aǵasy atanyp, ıgi sharaǵa uıytqy bolǵan Seıdahmet Shúregeev, Kamal Abdrahmanov, Amanǵazy Shegirov, Oralbek Jaqııanovqa el razy. 

Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan»

TALDYQORǴAN