Otbasylyq bıznes osylaı bastalady

Otbasylyq bıznes... Árıne, bir otbasyndaǵy jandardy jumyspen qamtyp, bárin asyrap, bárine tabys taýyp berip otyratyn kásipti kim armandamaıdy deısiz?!. Biraq, armandaý men sol tátti qııaldy naqty iske asyrý eki bólek nárse ǵoı. Qashanda bıznesti bastaý qıyn. Kóp adam júreksinedi. Taǵy bir toby qolynan osyndaı is keletinine, sharýasynyń dóńgelep keterine kúmánmen qaraıdy. Jaqynda aqparat quraldarynda bıylǵy jyldyń alǵashqy jarty jyldyǵynda Qazaqstanda aýyldy jerlerde mıkronesıelerge 153 mıl­lıon teńge bólingeni týraly jazyldy. Aýyldaǵy mıkronesıelerdi qoldaýda Jambyl oblysy úzdik dep tanyldy. Qazaqstannyń aýyl tur­ǵyndaryna berilgen ár ekinshi mıkronesıe osy oblysqa tıesili eken. Iаǵnı, respýblıkadaǵy kórsetkishtiń 38 paıy­zyn qamtıdy. Shynynda sońǵy jyldary Jambyl jerinde jeke kásibin ashyp, otbasylyq bıznesti damytyp jatqandardyń qatary kóbeıip keledi. Biz solardyń birqatarymen tildesip qaıtqan edik. Janat Balmaǵanbetova, Jańatas qalasynyń turǵyny (Sarysý aýda­ny): – Negizi, o basta otbasylyq bızne­simizdi dúken ashýdan bastaýdy jón kórgenbiz. Kádimgi azyq-túlik dú­keni... Basqa kásip ashý oıymyzǵa da kirip shyqqan joq. Sodan Jańatas qalalyq ákimdigine baryp dúkenge jer suraǵanymyzda sol jerdegi mamandar saýda ornyn emes, monsha ashýǵa usynys tastady. О́ıtkeni, jurttyń bári dúken ashýǵa qumar, al qalada kópshilik jýynatyn monsha múldem joq. Bul usynys kóńilimizge qona ketti. Ári jergilikti ákimdik te bizge qoldaý kórsetip, jer bólý, qujattar daıyndaý isi tez sheshildi. Sonymen, úlken kósheniń boıynan jer bólinip, monsha saldyq. Joba quny 80 mln teńgeni qurady. Sondaı-aq, «Bıznestiń jol kartasy-2020» bıznesti qoldaý men damytýdyń biryńǵaı baǵdarlamasy aıasynda qoldaý kórsetildi. Qasynda qonaq úı men naýbaıhana jumys isteıdi. Joldasymnyń mamandyǵy – energetık. О́zim buryn kolledjde bas esepshi bolyp eńbek etkenmin. Onyń da kóp paıdasy tıdi. Bul Jańatas qalasy boıynsha ashylǵan jalǵyz qoǵamdyq monsha. Bir mezgilde 40 adamnyń jýynýyna múmkindik bar. Gúlmıra Ásemova, B.Momyshuly aýylynyń turǵyny (Jýaly aýdany): – Kishkentaıymnan kıim tigýge qumar edim. Sodan mektep bitirgennen keıin ózim armandaǵan mamandyǵym boıyn­sha oqýǵa tústim. Stýdent kezimde tapsyrys alyp, jeke adamdardyń kıimderin tigip, tabys taptym. Joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin aýdan ortalyǵyndaǵy turmystyq úıde 3 jyl modeler bolyp eńbek etip, 1993-1994 jyldary naýqan kezinde sehtaǵy tigin mashınamdy ózime jekeshelendirip aldym. Qazir bul saladaǵy eńbek ótilim 30 jyldy quraıdy. 2003 jyldan bastap jeke kásibimdi qolǵa aldym. Alǵashqy jyldary tigin sehymdy ulǵaıtýǵa esh múmkindik bolmady. Tek sońǵy bes jylda ǵana jumysymyz alǵa basty. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha 12,3 mln teńge nesıe aldym. Osynyń arqasynda Qytaıdan jańa tigin jabdyqtaryn ákeldik. Qazir sehta 5 tiginshi jumys isteıdi. Biz tikken kıimder arzan ári sapaly. Kıim tigý tehnologııasyn qatań saqtaımyz. Abaı Muzdybaev, Qulan aýyly­nyń turǵyny (T. Rysqulov aýdany): – Aýylda mal baǵyp ósken qazaqpyz ǵoı. Tórt túlik maldyń qyr-syryn bir kisideı bilemiz. Onyń ústine ózim Almatydaǵy maldárigerlik ınstıtýtyn bitirdim. Árıne, óz mamandyǵymnan qol úzip, birjolata alystap ketkenim joq. Sodan ótken jyly aýdandyq áleýmettik qorǵaý bólimine baryp, kásip ashyp, tirlik bastaý úshin nesıe alýǵa ótinish tastadym. Olar aldymen bıznesti qalaı bastap, qalaı júrgizýdi úıretetin kýrs­ta oqýǵa joldama berdi. Oqydym. Sóıtip, bıyl «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda 3 mln teńge nesıege qol jetkizdim. Bul qarjyǵa bir jarym jasarlyq 16 bas buqa aldym. Osylaısha mal bordaqylaý isine shyndap den qoıdym. Úlken ulym Nurjan jaqynda ásker qatarynan oralyp, kásibime kómektesip júr. Qazir qoramyzda 30 buqa bar. Bazardan satyp ákelemiz de, aldymen aýrý-syrqaýdan tekserip, bordaqylaýǵa qoıamyz. Eń azy úsh aı baǵamyz, sonda ár buqa 180-200 kılodaı et beredi. Mine, osy kásibimizdiń arqasynda otbasymdy asyrap otyrmyn. Eshkimge alaqan jaıyp, kiriptar bolyp otyrǵanymyz joq. Alla taǵalam da eńbek etkenniń nesibesin molaıtyp qoıady ǵoı. Endi aldaǵy ýaqytta jer alsam degen oıym bar. Qaldykúl Qaıypova, Qarataý qalasynyń turǵyny (Talas aýdany): – О́mir boıy naýbaıhanada jumys istep kelemin. Sonaý 1966 jyly osy Qarataý qalasyna joldamamen kelgen jas maman edim. Jastyq jiger, jastyq jalynmen jumysqa bilek túrip kirisip kettik. Kóp jylǵy tynymsyz eńbegim óz nátıjesin berdi. Aldymen nan zaýytynda sheber bolyp qyzmetim ósse, keıinnen zaýyt dırektory boldym. Biraq meniń bastyq bolýym naryqtyń qıyn jyldarymen tuspa-tus keldi de zaýyt jabylyp qaldy. Ol jyldary bizdiń zaýyt qana emes, Qarataý qalasynyń ózi qaraýsyz qaldy ǵoı. Bul jaǵdaı maǵan óte aýyr tıdi. Qyzmeti bylaı tursyn, qanshama adam jumyssyz qaldy emes pe? Sodan 2011 jyly ǵana múmkindik týyp, baıaǵy kásibimdi jańǵyrtyp, nan pisirý sehyn ashtym. Bylaısha aıtqanda, Qarataýdaǵy nan pisirý zaýytyn bir kezderi óz qolymmen japsam, keıinnen óz qolymmen qaıta ashtym. Búginde táýligine 1600 bólke nan, 300 dana tátti toqash pisiremiz. Bizdiń bul tirligimizge memleket te kómek qolyn sozyp, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda 2,2 mln teńge nesıe aldym. Sáttigúl Smaǵulova, Qordaı aýy­ly­­nyń turǵyny (Qordaı aýdany): – Sonaý toqsanynshy jyldardyń basynda teledıdardan «Prosto Marııa» teleserıalyn qyzyǵa kóretinmin. Sol kınonyń bas keıipkeri Marııa ómirde qansha qınalsa da erinbeı eńbek etip, tiginshi kásibin tastamaı, bárine shydap, aqyrynda mol baqytqa keneledi ǵoı. Osy serıal meni de tátti qııalǵa batyrdy. Men de Marııa sııaqty óz atelemdi ashýdy armandap, tiginshilikti qolǵa aldym. Alǵashqy jyldary kóptegen qıynshylyqtar kezdesti. Biraq, bárine shydadym. Bertinge deıin patent retinde salyq tóleı otyryp, jumys istesem, keıinnen jeke kásipker retinde tirkeldim. 2012 jyly «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda nesıe berilip, tirligimniń alǵa basýyna kóp kómegi tıdi. Qazir tigin sehymda turaqty túrde 6 adam jumys isteıdi. Iá, qashanda eńbek etken adam­nyń eńsesi bıik. Baıqaısyz ba, istiń kózin taýyp, kásibin óristetip jatqandardyń alǵa qoıǵan jospary da, oıǵa alǵan tir­ligi de kóp. О́ıtkeni, olar ózine senedi. Qoldaý bar ekenin de biledi. Ende­she bıznes bastaý sizdiń erkińizdegi máse­le. Árıne, aıtýǵa ońaı. Degenmen de múm­kin­digińizdi qur jibe­rip almańyz. Bári sátimen bolsyn, bolashaq bıznes ıesi! Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy