Ereımenniń erke jeli elge qyzmet etedi

Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń halqymyzǵa arnaǵan byltyrǵy Joldaýynda «Sanaý­ly kúnderden keıin biz azattyq týyn jelbiretip, Táýelsiz memleket atan­ǵany­myzdyń 25 jyldyǵyna aıaq basamyz. Bul – táýelsizdikti nyǵaıtý jolyndaǵy ólsheýsiz eńbegimizdiń shırek ǵasyrlyq belesin qorytyndylaıtyn mereıli sát. Táýelsizdikti baıandy etý oǵan qol jetkizý­den de qıyn. Memlekettigimizdiń tuǵyryn myzǵymastaı nyǵaıta túsý úshin bizge áli talaı ótkeli kúrdeli, ókpegi kóp buralań joldardan ótýge týra keledi. Zamannyń betalysyn ózderińiz kórip otyrsyzdar... Sát saıyn qubylǵan alasapyran zamanǵa saı amal bolýy kerek», dep atap kórsetti. Daǵdarysty kezeńderde táýelsizdigin ja­rııa­­laǵan búgingi tabysty Qazaqstan ke­der­gi­ler arqyly kemeldikke jetetinin talaı márte dáleldegen. Oǵan myń-san mysal keltirýge bolady. Sol mysaldardyń ishinde júretin jýrnalıst qaýymy el ishiniń úlken ózgerister qushaǵynda ekendigin, tirshiliktiń máni, yrys qadamynyń yrǵaǵy bólektigin aldymen baıqap, qýanyshpen qalam tartaty­ny sondyqtan. Memleket basshysy aıtqandaı, otandastarymyz ýaqyt talabyna beıimde­le alatyn jospar qurýǵa mashyqtanǵan. О́ıtkeni, táýelsiz eldiń turǵyndary bola­shaq­tyń ekonomıkasyn tıimdi ǵylymı-ınno­vasııalyq júıe qurý arqyly ǵana jasaýǵa bolatynyn biledi. Bul senim aı­maqtarda jelpinis týdyrǵany ǵanıbet. Máselen, memleket qoldaýyna súıen­gen Ereımentaý aýdany aýyl ekonomı­kasyn ártaraptandyrýdyń buryn bolmaǵan ǵajap úlgisin tanytyp otyr. Munda Táýel­sizdigimizdiń 25 jyldyǵy toılanatyn jylda óndiristik sıpattaǵy jel elektr stansasy paıdalanýǵa berildi. Táýelsizdiktiń taǵylymdy tartýy degenimiz osy! Bul joly da bastamashy Elbasynyń ózi boldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­­zı­­denti Nursultan Nazarbaev 2013 jyl­­dyń maýsymynda elimizdiń «jasyl ekono­mıkaǵa» kóshý jónindegi tuǵyr­na­masyn bekitti. Atalǵan jańashyl qujat munaı, gaz, kómir sııaqty dástúrli baılyq­tary­myzdy tıimdi paıdalanýdy, eń bastysy, sheksiz múmkindiktegi jel jáne sý resýrs­tarynyń qýatyn ıgilikke jaratýdy kózdeıdi. Osy baǵyttaǵy jobalardyń biri «Samal» jel parki degen ataýmen Ereı­men­taý aýdanynda iske asyrylyp otyr. Eren jobanyń máni men mazmunyna keler bolsaq, aýdan ákimi Ermek Nuǵymanov tómendegideı paıym aıtty: «El Táýelsizdigi erkin damýǵa jol ashýmen qatar, qolda bardy uqsata bilýdi, erteńgi esikterimizdiń alańsyz ashylýyn da qamdaıdy. «Qolda bar» degenimiz – balamaly qýat kózderi. Qazaq­stan tynysynyń tereńdigimen, Kósh­basshysynyń kóregendigimen, bolashaǵynyń kemeldigimen álem nazaryna ilinip otyr. Qazaqtyń qaıtpas minezi – otyzdyqtan oryn alý. Bul oraıda, jahandyq ekonomıka­lyq synaqtardy bylaı qoıǵanda, EKSPO-2017 emtıhandary barshamyzdy tol­ǵan­­dyra­tyny belgili. О́ıtkeni, álem naza­ryndaǵy alaman sharanyń urany balamaly qýat kózderi bolyp otyr. Elimiz buǵan daıyn ekendigin kórsetý ústinde. Al «jasyl teh­nologııalarǵa» negizdelgen jańa energetıkany belsendi damytýǵa kiriskenimiz ishki-syrtqy resýrstardyń tolymdylyǵyn baıqatady». Iá, shyn máninde, bul joba Elbasy N.Nazarbaevtyń dáýir dodasynda alǵa qoıǵan mindetterdi júzege asyrýdyń jol­ashary bolyp otyr. «Máńgilik Eldiń» basty ustanymy – «Nurly jol – bolashaqqa bas­tar jol» da osydan ekpin alatyny belgili. Endeshe, «Birinshi jel elektr stansasynyń» materıaldyq qana emes, kóp vektorly qanattandyrýshy mańyzy da orasan. Onyń ústine, Ereımentaýdaǵy aıryqsha joba balamaly jáne jańartylǵan qýat kózderi arqyly elimizde paıdalany­latyn qýat jıyntyǵynyń jartysyn qam­ta­masyz etýge baǵyttalǵan. Maqsat – jylý-ener­getıkalyq resýrstardyń jalpy shyǵynyn tómendetý, ekologııalyq ortadaǵy yqtımal áser deńgeıin meılinshe azaıtý arqyly údemeli ári tıimdi qýat qury­lym­daryn qamtamasyz etý. Sondaı-aq, atal­ǵan joba Aqmola oblysyndaǵy elektr qýatyna suranys pen oǵan degen tapshy­lyqty eleýli túrde tómendetýge múkindik beredi. Sonda el nazaryndaǵy nysannyń teh­­­nı­kalyq sıpattamasy qandaı degen suraq barshamyzdy qyzyqtyratyny anyq. Bul suraqqa «Birinshi jel elektr stansasy» JShS joba menedjeri Álıjan Qurmanovtan tómendegideı jaýap aldyq. «JES aýmaǵy 60 gektardy alyp jatyr. Munda Germanııanyń «Fuhrlander Wind Technology» fırmasynyń árqaısysy 2,05 MVt qýattaǵy 22 týrbınasy ornatyldy. Qurylys alańyna munaralar men qalaqshalardyń 12 toptamasy jetkizilip, 19 jel qondyrǵysy turǵyzyldy. Barlyq 22 tehnologııalyq alań jumysqa tolyq daıyndalǵan. Qosymsha jabdyqtary qarastyrylǵan 63000 kVA qýat transformatory ornatyldy. Osymen bir mezette qurylys alańyna Ereımentaý podstansasynan 4 shaqyrymdyq 10 kVt,  KEGOC júıesinen negizgi podstansaǵa deıingi 220 kVt qýattaǵy 8 shaqyrymdyq áýe jelisi tartylyp, 20 shaqyrymdyq jol salyndy. Qurylys jumystaryna 162 adam qatyssa, nysan iske qosylǵanda ondaǵy tehnologııalyq prosesterdi 9 maman atqaratyn bolady. Memlekettik údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasyndaǵy jobanyń jalpy quny 18 mıllıard teńgeden asady. Jel elektr stansasyna jumsalǵan shyǵyn 8 jylda ózin aqtaıdy dep kútilýde. JShS alǵashqy mezettegi 45 MVt qýatty keleshekte 300 MVt-ǵa jetkizýge senimdi», deıdi maman. Eldi eleń etkizerlik, óńirdi elge tany­tar­lyq nysan kóńildi kókke órleterlik áser qaldyrady. Ereımentaý qalasynyń ońtústik-batys óńirinde, taýly-qyratty ashyq alańda záýlim ebelekter zyr-zyr aınalýda. Tarıhy tereń Ereımen eli mundaıdy kórmegen. Álgi ebelekter ǵasyrlar tynysyna jańa ekpindegi ásem áýez qosqandaı qosyla terbelesiz. Qazaqstannyń ǵajaıyp bolashaǵyna qushaq jaıǵan tebirenispen enip bara jatqandaı kúı keshesiz... Qyzyqqanymyz ba eken, jeldeı esken kóńilmen aýdan ákimine mynadaı suraq qoıǵanbyz. – Qazaqstandaǵy jel energııasynyń áleýetin molaıtýda Ereımentaýǵa tańdaý túsýi qalaı? – Bul tyńǵylyqty zertteýlerge negiz­del­gen másele, – deıdi Ermek Bekenuly. – Arqa tósinde aıryqsha artyqshylyqqa ıe­lenip otyrmyz deý jaraspas. Osy oraıda Asan qaıǵy atamyzdyń ańyz retinde aıtylatyn myna sózderine qulaq túrgen artyq emes sııaqty. Jaqsylyq jibi úzilmegen, urpaqtan-urpaqqa jetken bir áńgimeniń túpki tórkini búgingi zaman jańalyǵymen tolyq úılesim tapqandaı. Asan qaıǵy babamyz kezinde jelmaıasymen jolǵa shyǵyp, jeruıyq izdep, Ereımenniń tóńireginen ótken sátinde: «Jaryqtyq, bul óńirdiń jeti esigi bar eken-aý. Jyl on eki aı aınalasynan jel ýildese de, halyqqa jaıly qonys, malǵa yńǵaıly óris bolarlyq qutty óńir eken. Baýraıynda jaılaǵan mal ońalar, shúkir, eldiń turmysy da kósh ilgeri bolar», – dep sıpattaǵan desedi. Úkimet basshylary men ǵalymdarymyz, óndiristiń jańashyl uıymdastyrýshylary osy baılamǵa toqtam jasaǵanyna rızamyz. Biz úshin basty qýanysh «Bolashaqtyń energııasy» uranyn kótergen  EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi Ereımentaý JES óndirilgen elektr qýatyn paıdalana­tyndyǵy. Bul el úshin úlken jaýapkershilik júkteıtin ári esten ketpes mereıli oqıǵa bolmaq. «Máńgilik El» ustyndaryn nyqtap jatqan Qazaqstan mindet údesinen abyroımen shyǵatyny anyq. Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan» Aqmola oblysy, Ereımentaý aýdany