2016

Shırek ǵasyr ishinde Qazaqstan qanshama bıik belesterdi baǵyndyryp, jahandyq bastamalarǵa uıytqy bolyp, álemdik arenadaǵy tuǵyryn bıiktete tústi. Tarıh úshin qas-qaǵym sát sanalatyn kezeńde el ekonomıkasy da qarqyndy damyp, halyqtyń ál-aýqaty aıtarlyqtaı artty. Al elimiz úshin bıylǵy jyldyń jóni bólek. Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy. Osy jyldyń aıasynda atqarylǵan isterdiń ózi táýelsiz memlekettiń tarıhynda oljaly jyl bolǵandyǵyn aıǵaqtaıdy.  

Alashty armanǵa bastaıtyn jol

Bıylǵy jyldyń 1 qańtarynan «5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam» – Ult josparyn oryndaýdyń praktıkalyq kezeńi bastalyp, memleketti, ekonomıka men qoǵamdy damytý úshin qaǵıdatty jańa quqyqtyq orta qalyptastyratyn 59 zań kúshine engendigi málim. Osyǵan oraı, Elbasy Nursultan Nazarbaev «Ult jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» degen taqyryppen baǵdarlamalyq maqalasyn jarııalaǵan edi. Memleket basshysy «Biz ózimizdiń qazaqstandyq armanymyzdyń oryndalýyna jáne Qazaqstannyń órkendeýine senimdi túrde qol jetkizetin bolamyz!» degen edi atalǵan maqalasynda. О́z týyndysynda Prezıdent mereıli jyldyń basynda memleket aldynda turǵan asqaraly mindetterdi, Qazaqstannyń halyqaralyq qoǵamdastyqtaǵy orny men bedeli jónindegi sarabdal oılaryn ortaǵa salǵan. «Biz Táýelsizdiktiń 25-belesine jańa qazaq­standyq armanmen aıaq bastyq, onyń bas­ty maqsaty júzege asyrylyp jatqan «2050» Strategııasymen bara-bar. HHI ǵasyrdyń ortasyna qaraı biz Qazaqstannyń álemdegi asa damyǵan 30 memlekettiń qataryna qosylýyna qol jetkizýdi josparlap otyrmyz. Bul 2015 jyldyń sáýirinde ótip, qazaqstandyqtardyń absolıýtti kópshiligi qoldaý kórsetken kezekten tys prezıdenttik saılaý barysynda paıda bolǵan búkilhalyqtyq armanǵa aınaldy», dep jazady Memleket basshysy. Memlekettiń táýelsizdigin alý bar da, ony tuǵyrly etip, keleshek urpaqqa jetkizý bar. Nursultan Nazarbaevtyń álemdegi eń ozyq otyz eldiń qataryna ený týraly ıdeıasy da osyndaı murat-maqsattarmen astasyp jatyr. О́tken ǵasyrdyń basynda alash qaıratkeri Smaǵul Sádýaqasuly aıtqandaı, «Qazir «men álsizbin» dep esh nárseden taıýǵa jaramaıdy. Álsizdiń áldi bolýy, áldiniń álsiz bolýy osy zamanda qıyn emes. Jiger kerek, qaırat kerek». Ásirese, bul qazirgi jantalasqan jahandaný zamanynda kerek kesek minez. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń jahandyq bastamalarǵa uıytqy bolyp júrgeni de sondyqtan. Qazaq eliniń beıbit maqsattaǵy ıgi ıdeıalary tórtkúl dúnıeniń túkpir-túkpirinen qoldaý taýyp, Elbasynyń qaıratkerligin, parasattylyǵyn alpaýyt elder basshylarynyń ózi moıyndap otyr! «Uly halyq bolý úshin uly maqsat qoıa bilý kerek» (Qadyr Myrza Áli). El Prezıdentiniń eren strategııalyq jobalardy arqaý etip, Qazaqstannyń aldyna bıik maqsattardy qoıatyny osydan da bolsa kerek. Álemdegi mańdaıaldy otyz eldiń qatarynan kóriný úshin de eldiń ekonomıkasy eńseli, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy áleýetti bolýy tıis. Memlekettik apparattyń tıimdiligin arttyrý, táýelsiz sot tóreligi men Qazaqstannyń búkil quqyq qorǵaý júıesiniń tek qana azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etýge, zańdardy qatań oryndaýǵa jáne quqyq tártibin nyǵaıtý, ındýstrııalandyrý men ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý, transparentti jáne esep beretin memleket qalyptastyrý sııaqty reformalardyń qaı-qaısysy da zamanaýı memlekettiń basty qundylyqtary bolyp tabylady. Elbasynyń memlekettiń aldaǵy ýaqytta iske asyrýǵa tıis reformalary osyndaı iri-iri dúnıelerdi qamtıdy. Atalǵan ekonomıkalyq reforma júzege asqan jaǵdaıdaǵy mysaldyń birine ǵana toqtala ketelik. Eldegi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń ekinshi besjyldyǵynyń nátıjeleri boıynsha-aq birqatar bıik kórsetkishterge qol jetkizilmek. Bıznestiń ınnovasııalyq belsendiligi IJО́-niń 20 paıyzyna deıin, ınnovasııalyq ónimder úlesi 2,5 paıyzǵa deıin artady. Kólik tasymaldary júıesi men tranzıtti damytý maqsatynda, «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasynda qaralǵandaı, respýblıkalyq mańyzdaǵy 7 myń shaqyrymnan astam avtomobıl joldary qaıta jańǵyrtylady. Olarda aqy alý júıesin engizý josparlanǵan. 2022 jylǵa qaraı jol júrýden túsken alymdar shamamen 41 mlrd teńgeni qurasa, al ol respýblıkalyq mańyzdaǵy avtojoldardyń búkil júıesin ustaýǵa jaǵdaı jasaıdy. Qazaqstandy halyqaralyq kóliktik-kommýnı­kasııalyq aǵyndarǵa ıntegrasııalaý maqsatynda mýltımodaldy «Eýrazııalyq transqurlyqtyq dáliz» qurý jobasy bastaldy. Ol júkterdiń Azııadan Eýropaǵa kedergisiz tranzıtin qamtamasyz etip, júk jetkizý qunyn 2 eseden astamǵa tómen­detetin bolady. Mine, bul bir ǵana ındýstrııalandyrý men ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýge baılanysty derekter. Olaı bolsa, san saladaǵy reformalar júzege asqan jaǵdaıda Qazaqstannyń álemdegi aldyńǵy qatarly otyz elmen ıyq tirestiretini anyq. Negizi, «Ult jospary – Qazaqstandy keń aýqymdy jańǵyrtý jobasy» dep Elbasynyń aıtyp otyrǵany eldiń aldynda turǵan mindetterdiń asqaq ekenin kórsetedi. Iаǵnı, Memleket basshysy osyndaı qadaý-qadaý reformalardy júzege asyrý arqyly Qazaq eliniń mereıin asyryp qana qoımaı, qazirgi órkenıettiń tórinen onyń ózine laıyqty ornyn alýǵa yqpal etetini aıqyn. Basqalaı aıtqanda, baǵzy babalarymyz armandaǵan Máńgilik El osyndaı ıgilikti sharýadan, búginginiń tilimen aıtqanda, reformalardy júzege asyrýdan turatyny taǵy belgili. Endeshe, bıylǵy jyldyń úlesine kiretin Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń baǵdarlamalyq maqalasynyń mańyzy joǵary. «Biz kóptegen synaqtarǵa abyroıly tótep berdik, shynyqtyq, rýhymyzdy kúsheıttik. Biz jańa Qazaqstandy – Uly Dala elin qurdyq. Ult josparyn oryndaı otyryp, biz ózimizdiń Ulttyń О́rleý Dáýiriniń kókjıekterin keńeıtemiz, ózimiz Táýelsizdik jyldary ishinde qol jetkizgen jáne bizge jahandyq damý bergen barlyq múmkindikterdi paıdalanamyz», dep túıindeıdi maqalasynyń sońyn Memleket basshysy. Uly Dala eli. Ult jospary. Ulttyq О́rleý Dáýiri. Qazaqstan Prezıdenti osy uǵymdardy babalardyń ulaǵatyn balalarǵa, ıakı alashtyń bolashaq urpaǵyna amanat retinde jetkizip otyrǵany taǵy da aqıqat. Senimniń bıik-bıik belesterge qulshyndyrary taǵy da málim. «Álemniń eń uly ulttarymen bir qatarda turý turǵysynda beıneleıtinder kemde-kem» bolǵanymen, Elbasy aıtqan jalpyulttyq armannyń júzege asatynyna senimimiz kámil. Elýdikti eńsergen eldiń otyzdyqtyń ortasynan oıyp turyp oryn alatyny da sózsiz.  

Jahandyq bastamalar aralyǵynda nemese Úndeý hám saılaý

Jyldyń basynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisi depýtattarynyń Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń merziminen buryn saılaýyn ótkizý týraly bastama kótergen Úndeýi jarııalandy. «Elbasy, Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń saıasatynyń arqasynda elimizdiń tek álemdik daǵdarysqa qarsy turýy jóninde ǵana emes, jańa jahandyq naqty ahýal jaǵdaıynda damýy týraly  strategııasy men naqty Ult jospary bar. Búgin – keıinge qaldyrmaıtyn jedel sharalar ýaqyty. Qazirden bastap tyń reformalardy júzege asyrýǵa jedel kirisý úshin, sonymen birge, daǵdarysqa qarsy sharalardy tıimdi oryndaý úshin biz besinshi shaqyrylymdaǵy Májilistiń ókilettigin merziminen buryn toqtatý jáne Parlamentke jańa saılaý taǵaıyndaý týraly bastama kóteremiz», delingen Májilis depýtattarynyń Úndeýinde. Álbette, saılaý ótkizý týraly sheshimdi Elbasy birden qabyldaı salǵan joq. Eldiń ıgiligin, memlekettiń ornyqty damýyn birinshi orynǵa qoıatyn Prezıdent osy joldaǵy keleli máseleni jurtshylyqpen, úzeńgilesterimen keńinen talqylap, óz aqyl tarazysynan ótkizip baryp bir toqtamǵa keletin. Memleket basshysy Parlament Májilisiniń Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypovpen jáne Premer-Mınıstr Kárim Másimovpen, Konstıtýsııalyq Keńestiń tóraǵasy Igor Rogovpen konsýltasııalar ótkizip, olardyń pikirlerin tyńdady. Konstıtýsııalyq keńes tóraǵasy Májiliske kezekten tys saılaýdy aldaǵy barlyq deńgeıdegi máslıhattar saılaýymen bir mezgilde ótkizý Konstıtýsııalyq normalarǵa tolyq saı keletinin atap ótti. Bul kezde Májilis depýtattarynyń kezekten tys Parlament saılaýyn ótkizý týraly bastamasy túrli pikirtalas alańdarynda, sarapshylar arasynda jáne buqaralyq aqparat quraldarynda keńinen talqylanyp jatqandyqtan, bul oraıdaǵy pikirler de bir arnaǵa toǵysyp qalǵan edi. Osynyń bárin saraptaı kele, Elbasy Besinshi shaqyrylymdaǵy Parlament Májilisin taratý jáne Parlament Májilisi depýtattarynyń kezekten tys saılaýyn taǵaıyndaý týraly Jarlyǵyn jarııalady. Sonyń negizinde partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti Májilisi depýtattarynyń kezekten tys saılaýy 2016 jylǵy 20 naýryzda, Qazaqstan halqy Assambleıasy saılaıtyn Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi depýtattarynyń kezekten tys saılaýy 21 naýryzda ótti. Álemdik qarjylyq daǵdarys beleń alyp turǵanyna qaramastan, Qazaqstan halqy tutastyǵyn kórsetip, kezekten tys saılaýda daýys berýge belsene qatysty. Sonymen, 20 naýryzda partııalyq tizimmen ótken saılaý qorytyndysy boıynsha «Nur Otan» partııasyna – 82,20, Qazaqstan kommýnıstik halyq partııasyna – 7,14, Qazaqstannyń «Aq jol» demokratııalyq partııasyna – 7,18, «Birlik» saıası partııasyna – 0,29, Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasyna – 1,18, «Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq patrıottyq partııasyna 2,0 paıyz saılaýshylar daýys berdi. Sóıtip, partııalar arasyndaǵy mandattar boıynsha «Nur Otan» partııasy – 84, «Aq jol» demokratııalyq partııasy – 7, Qazaqstan kommýnıstik halyq partııasy 7 mandatty ıemdendi.  

Elbasynyń beıbitshilik bastamasy

Qazaqstan Prezıdenti qyryq jylǵa jýyq tajal epısentri atanǵan álemdegi eń iri Semeı ıadrolyq polıgonynyń týǵan halqyna qanshalyqty qasiret ákelgenin jaqsy biledi. Sondyqtan da, ıadrolyq qarýlanýdyń aqyry jaqsylyqqa aparmaıtynyn halyqaralyq minberlerde únemi aıtyp, ajal sebetin qarýdy taratpaý týraly shart mindetteriniń oryndalmaýyna baılanysty alańdaýshylyǵyn bildirip keledi. Elbasynyń bul oraıdaǵy taǵy bir asa mańyzdy jahandyq úndeýi – bıylǵy sáýir aıynyń basynda Vashıngtonda ótken ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıt aıasynda jarııalaǵan «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi boldy. Qazaqstan Prezıdenti osy manıfest arqyly halyqaralyq qoǵamdastyqty keleshekti oılaýǵa, plenetamyzdy radıoaktıvti materıaldardyń úıindisine aınalý qaterinen saqtaýǵa shaqyryp, naqtyly usynystaryn da alǵa tartty. Rasynda da, búgingi álemdi túrli qaıshylyqtar men derjavalyq teketirestermen birge, terrorızm qateri de meńdep barady. Eń qaýiptisi – ıadrolyq qarý jasaý tehnologııasynyń terrorıster qolyna túsý yqtımaldyǵy kúnnen-kúnge artyp keledi. Sol sebepti de Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi Vashıngtondaǵy sammıt aıasynda ǵana emes, keıin de talaı-talaı bedeldi basqosýdyń temirqazyǵyna aınaldy. Kóptegen sheteldik tulǵalar bul manıfesti joǵary baǵalady. Sonyń bárinen bıigi – manıfestiń BUU Bas Assambleıasy men Qaýipsizdik Keńesiniń resmı qujaty mártebesin alǵany edi. Onda aıtylǵan jaıttar men usynystar búgingi álem halyqtary úshin asa ózekti ekendiginiń jarqyn dáleli osy bolsa kerek. Qaýipsizdik Keńesi demekshi, Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes músheligine saılanýynyń ózi bıylǵy jyldyń enshisindegi erekshe olja dep aıtar edik. Bul týraly 2016 jylǵy 26 maýsymda Nıý-Iorkte BUU Bas Assambleıasynda ótken daýys berýdiń nátıjesinde málim boldy. Osyǵan oraı, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Úndeý jarııalady. «Qazirgi zamanǵy shetin problemalardy sheshýge qatysý bizdiń aldymyzdan kóptegen eldermen jáne óńirlermen qarym-qatynastarymyzdy damytý úshin múmkindikter ashady. BUU Qaýipsizdik Keńesine saılaný – búkil Qazaqstan halqynyń eńbek sińirgen tabysy. Bul – ult tolysqandyǵynyń kórsetkishi», dep Elbasynyń úndeýinde aıtylǵandaı, BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes músheligine saılanýy Qazaqstannyń halyqaralyq qoǵamdastyqtaǵy bıik bedelin, qazaq halqynyń jahandyq saıasattaǵy ózindik ornyn áıgileıdi. Sonymen qatar, Elbasymyzdyń adamzattyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan bastamalary, jer betinde tynyshtyq ornatýǵa, álem halyqtaryn beıbit ári baqýatty ómir súrýge shaqyrǵan úndeýleri halyqaralyq qoǵamdastyq tarapynan durys qabyldanǵanyn jáne osy oraıda belgili bir dárejede Qazaqstanǵa álemdik qaýipsizdikti saqtaý isine ilkimdi úles qosý múmkindigi berilip otyrǵanyn baıqatady. Reti kelgende aıta keteıik, Elbasynyń manıfesi 29 tamyzda tórqalada ótken Semeı ıadrolyq polıgonynyń jabylýyna 25 jyl tolýyna arnalǵan «Iаdrolyq qarýsyz álem qurý» atty halyqaralyq konferensııanyń kókeıkesti jáne mańyzdy ekenin kórsetti. Bul konferensııaǵa da álemniń kóptegen elderinen joǵary laýazymdy ókilder qatysyp, Qazaqstannyń bastamalaryna qoldaý bildirdi. Máselen, Japonııanyń Parlamenttik syrtqy ister vıse-mınıstri Motome Takısava: «Semeı ıadrolyq polıgony jabylýynyń 25 jyldyǵyna arnalǵan konferensııa ıadrolyq synaqtardyń radıoaktıvti sáýleleriniń zardaptary jaıly shyndyqtyń barsha álemge keńinen taralýyna úles qosady. Men atalǵan konferensııanyń ótkizilýin quptaı otyryp, Qazaqstannyń osy máseledegi kóshbasshylyq róline qurmet sezimimdi bildirgim keledi», dep atap kórsetti. Qyrkúıek aıynyń basynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev QHR tóraǵasy Sı Szınpınniń shaqyrýymen Qytaıdyń Hanchjoý qalasynda ótken G-20 sammıtine qatysty. Bul uıymǵa jer júzindegi halyqtyń 70 paıyzyn jáne álemdik ekonomıkanyń jartysyn qamtıtyn memleketter kiredi. Sondyqtan «Úlken jıyrmalyq» atalatyn álemdegi irgeli uıymnyń basqosýyna qatysý, oǵan qosa, sammıtte Elbasynyń sóz alýy – Qazaqstan úshin úlken oqıǵa. Qazaqstan Prezıdenti Hanchjoý qalasynda ótken G-20 sammıti týraly oıyn tómendegishe túıindegen bolatyn. «Munda jahandyq ekonomıka men saıasattyń salmaqty máseleleri talqylanady, iri óńirlik jáne álemdik máseleler, sonyń ishinde qaýipsizdikke qatysty máseleler boıynsha ortaq ustanymdar ázirlenedi. Birinshi sessııada sóz sóılegen kezde men osy barlyq máseleler jónindegi Qazaqstannyń kózqarasyn usyndym». Osylaısha, Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy qar­sańynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qaıratkerligi arqasynda Qazaqstan bes qurlyq ataýlyǵa beıbit bastamasymen tanyldy. Eldiń atyn eri shyǵaratyny álimsaqtan málim. Memleket basshysynyń ozyq ıdeıalary arqyly Qazaq eliniń de mártebesi bıikteı tústi.  

Jetistikter jylnamasyn jazǵan jyl

Otandyq jylnamada 2016 jyly Rıoda ótken olımpııalyq oıyndar da óz ornyn alady. Rıo olımpıadasy sátti boldy dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Elimiz atynan álemdik básekege 26 sport túrinen 104 sportshy qatysyp, barlyǵy 17 medal (3 altyn, 5 kúmis, 9 qola) alyp, el sporty tarıhynda kúmis jáne jalpy júldeler sanynan rekordtyq kórsetkishke qol jetkizdi. Bıyl Almaty qalasynyń myńjyldyq merekesi toılandy. Keńes dáýirinde qalanyń tarıhyn ári tereńdetpeı, bertindegi Vernyıdan bastap, shahardyń shejiresin byltyrǵy ǵasyrdan tańbalaǵan-dy. Táýelsizdik alǵannan keıin tarıhshylarymyz búgingi megapolıstiń myńjyldyq tarıhy bar ekenin áıgiledi. Myń jyl buryn Almaty sııaqty qalanyń irgetasyn qalaǵan babalarymyzdyń arqasynda bıyl megapolıstiń mereıtoıyn da toıladyq. «Almaty – máńgilik kóktem qalasy, Orta­lyq Azııanyń injý-marjany. Bul megapolıs – Qazaqstan táýelsizdiginiń altyn besigi, respýb­lıkamyzdyń jańa tarıhy bastalǵan jer». Tuńǵysh ret Táýelsizdik týy jelbiregen shahar týraly el Prezıdenti osylaı degen bolatyn. Myńjyldyq tarıhy bar megapolıs búginde Qazaqstannyń asa iri ekonomıkalyq ortalyǵy sanalady. Sońǵy kezdegi álemdegi qarjylyq daǵdarysqa qaramastan, Almaty bıznes-bastamalar úshin keleshegi mol ınvestısııalyq alań bolyp qala beretini aıqyn. Almaty eldegi IJО́-niń 20,9%-yn, barlyq salyq jáne salyqtyq emes túsimniń 32%-yn, barlyq saýda operasııalarynyń 41%-yn qurap, elimizdegi jumys isteıtin halyqtyń shamamen 15%-yn jumyspen qamtamasyz etip otyr. Qalanyń úlesine bólshek jáne kóterme saýda taýar aınalymynyń barlyq depozıtter kólemi men nesıeleriniń 40%-y tıesili ekenin de eske salǵannyń ózi jetkilikti shyǵar. Osynyń ózi shahar áleýetiniń qaı deńgeıde ekenin kórsetedi. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha qala halqynyń jan basyna shaqqandaǵy tıesili jalpy óńirlik ónim 29 myń AQSh dollaryn qurady. Bul – Ortalyq jáne Shyǵys Eýropanyń astanalary men iri qalalarynyń deńgeıimen shamalas degen sóz. Jyl saıyn adamdardyń ómir súrý kórsetkishi jaqsarýda, Almaty boıynsha adamdardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 74 jasty qurady.  

Táýelsizdik Deklarasııasy

Bıylǵy jyldyń, ásirese, Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy qarsańyndaǵy Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda qabyldanǵan Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna arnalǵan Deklarasııanyń orny bólek. Shırek ǵasyrdyń qorytyndy qujaty ispetti. Tarıh úshin qas-qaǵym sát bolǵanymen, táýelsiz memlekettiń qalyptasý kezeńindegi bul da bir beles. Burynǵy keńestik keńistik aýmaǵyndaǵy respýblıkalar arasynda 25 jyl ishinde etek-jeńin jınaı almaı eseńgirep, memlekettiliktiń tolyq belgisin túgendeı almaı jatqandary qanshama?! Al Qazaq eli Elbasynyń sarabdal saıasatymen memleketin myǵym, táýelsizdigin tuǵyrly etip, álemdegi ozyq otyz eldiń qataryna qosylýdy aldyna maqsat etip qoıyp otyr. Sol sebepti de Parlament depýtattarynyń qabyldaǵan Deklarasııasyn ótken kezeńniń nátıjesi, bolashaqtyń baǵdary dep aıtýǵa tolyq bolady. Deklarasııada «Táýelsiz Qazaqstannyń barlyq jetistikteri men jeńisteri Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tegeýrindi jáne dana basshylyǵymen árbir qazaqstandyqtyń tabandy da tynymsyz eńbeginiń nátıjesinde múmkin boldy. Prezıdent N.Nazarbaevtyń saıası erik-jigeri jáne strategııalyq kóregendigi damýdyń qazaqstandyq úlgisiniń tabysty bolýyn aıqyndap, Qazaqstannyń ornyqty ósip-órkendeý jolyna shyǵýyna múmkindik týdyrdy. Elimiz «Qazaqstan-2050» Strategııasyn dáıekti túrde júzege asyra otyryp, álemniń ozyq 30 eliniń qataryna qosylýǵa qaryshty qadam basýda. Memleket basshysynyń baıypty jáne jemisti halyqaralyq bastamalarymen elimiz bıik halyqaralyq bedelge ıe bolyp, ǵalamdyq ıadrolyq qarýsyzdaný qozǵalysynyń tanymal kóshbasshysyna aınaldy» dep aıtylady. Erdiń eńbegin laıyqty baǵalar bolar. О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldarynyń basynda talaılar aqyrzaman ornatyp, qyryq quraqtan quralǵan Qazaqstan alakózdik pen alaýyzdyqtyń mekenine aınalady dep sáýegeılik tanytqany bar. Mundaı «kóripkelderdiń» kósh basynda basqa emes, álemge tanymal qaıratkerler bolǵany taǵy belgili. Ondaılardyń boljamyn suńǵyla saıasatkerler ǵana joqqa shyǵardy. Qazaqstan Prezıdenti solardyń sanatynan. Pálenbaı ult pen ulystan qurylǵan jurtty ýyzdaı uıytyp, Qazaqstan halqy Assambleıasy atty uıym aıasyna biriktirip, bir atanyń balasyndaı tatý-tátti ómir súrýge beıimdeýi suńǵylalyqtyń belgisi ekeni talas týdyrmasa kerek. «Bizdiń elimiz álemdik qoǵamdastyqta ornyn nyq aıqyndap, laıyqty qurmet pen bedelge ıe bolyp otyr. Álemde aýmaǵy jóninen toǵyzynshy oryn alatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń shekarasyn delımıtasııalaý men demarkasııalaý Prezıdent N.Nazarbaevtyń tarıhı jetistikteri bolyp tabylady». Elbasynyń tabandylyǵynyń, erik-jigeriniń arqasynda Táýelsiz eldiń tórt tarapy túgeldeı shegendeldi, halyqaralyq deńgeıde moıyndaldy. Resmı qujat júzinde tańbalandy. Sol sebepti bul turǵyda Memleket basshysynyń eńbegi orasan. Búginde Qazaqstannyń aty dúnıeniń burysh-buryshyna tanymal bolyp jatsa, ol Nursultan Nazarbaevtyń eren eńbeginiń jemisi ekenine sóz joq. О́ıtkeni, Keńes Odaǵynyń shekpeninen shyqqan qaı respýblıkany álem tanıdy deısiz? Tanysa, Nursultan Nazarbaev syndy halyqaralyq deńgeıdegi qaıratker basshysy bar Qazaqstandy ǵana biledi! Sol sebepti Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda qabyldanǵan Deklarasııada aıtylǵan baǵa – naǵyz baǵa! Ony «Egemen Qazaqstannyń» elektrondy poshtasyna kelip túsip jatqan hattar da aıǵaqtaıdy. Osy tusta memleket qaıratkeri Myrzataı Joldasbekovtiń Elbasynyń «Egemen Qazaqstanda» jaryq kórgen «Uly Dala ulaǵattary» atty jańa týyndysy jaıynda jazǵan «Táýelsizdik tolǵaýy» atty maqalasynan bir úzik oı keltire ketkendi jón kórip otyrmyz. «Ulan-ǵaıyr qazaq dalasynda nebir handar men kósemderdiń de, bıler men sheshenderdiń de, jyraýlar men danalardyń da, batyrlar men aqyndardyń da ótkeni ras, biraq arǵy-bergi tarıhymyzda Nursultan Nazarbaevtaı kisi bolǵan joq. О́ıtkeni, Nazarbaev – tarıhtyń da, taǵdyrdyń da synynan abyroımen ótken; halqyn qylkópirden, janyp turǵan órtten aman alyp shyqqan; babalar amanatyn júzege asyrǵan; qırandydan táýelsiz memleket ornatqan; onyń mektebin, dástúrin qalyptastyrǵan; Qazaqstannyń óz jolyn tapqan; elin álemge tanytyp, moıyndatqan; qazaqtyń esiktegi basyn tórge shyǵarǵan; yntymaq-birligi jarasqan halqyn sútteı uıytyp otyrǵan jasampaz qaıratker, Uly Dalanyń tarıhyn qaıta jazyp jatqan ǵulama; táýelsizdigimizdiń arhıtektory, reformator; el-jurtynyń panasy, janashyry; týǵan halqynyń tiregi, Báıteregi, altyn dińgegi; Shyǵys pen Batystyń, Azııa men Eýropanyń, musylmandar men hrıstıandardyń úmitin jalǵaǵan, Eýrazııa keńistiginde turaqtylyq ornyqtyrǵan, adamzat tarıhynda esimi altyn áriptermen jazylatyn álemdik tulǵa. Ol ekonomıkasy qýatty, saıasaty turaqty, tańy araılap atatyn, keshi tynysh batatyn, halqy uıqyda alańsyz jatatyn, erteńine senetin eńseli el ornatty; alasapyran dáýirdiń aýyr júgin kátepti nardaı kóterdi, halqynyń sózin ustady, aqıqattyń aq semseri, ultynyń uranshysy boldy, qara qyldy qaq jardy; únemi eldikti, bereke-birlikti tý etip keledi». Elbasynyń úzeńgiles serigi, el táýelsizdigin tuǵyrly etýge ózindik úles qosyp kele jatqan Myrzataı aǵa Joldasbekovten asyra aıtý qıyn. Osylaısha, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyn qorytyndylaǵan 2016 jyl da óziniń jeńimpaz úrdisterimen, jasampaz jetistikterimen Máńgilik El muratyndaǵy memleketimizdiń tarıhı jylnamasyna endi. Onyń barlyǵy ǵasyrlyq mejesine jaqyndaǵan bas basylymnyń betinde keńinen kórinis taýyp, tasqa basylǵany gazet úshin úlken mártebe, biz úshin zor qýanysh. Táýelsizdigimiz tuǵyrly bolǵaı... Darhan QYDYRÁLI