Júıeli jumys nátıjege jetkizedi

Qarapaıym halyq polısııa­ny qorǵanym, qysyltaıań shaqta arqa súıer tiregim dep tanıdy. Ras, keıbir keleńsiz jaıttar polısııanyń atyna kirbiń de túsirip jatady. Al, tutastaı alǵanda polısııa el tynyshtyǵynyń tiregi, azamattardyń konstıtýsııalyq quqyǵynyń qorǵaýshysy bola beretini anyq. Bul rette áriptesterine jetisýlyq polıseılerdi úlgi tutýǵa bolatyn ıgi isteri bar. Sondyqtan tól mindetin adal atqarýmen birge árdaıym BAQ janashyry da bola biletin Almaty oblystyq ishki ister departamentiniń bastyǵy, polısııa general-maıory Murat URYMHANOVPEN júrgizgen suhbatymyzdy usynamyz. – Murat Jaleluly, el ty­nyshtyǵy men qoǵamda­ǵy tár­tip­ti saqtaýda tól mindet­teri­ńiz­di qalaı atqarýdasyzdar? – Táýelsizdiktiń 25 jyl­dyǵyna arnalǵan merekede de oblys aýmaǵynda turǵyndar men qonaqtardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etip, quqyq buzý­shylyqqa jol bermeý, qoǵamdyq tynyshtyqty saqtaý maqsatynda jeke quram qyzmeti kúsheıtilgen rejimge kóshirildi. Sonymen qa­tar, qazirgi kezde Almaty obly­syndaǵy qalalar men aýdandar ortalyqtaryndaǵy kóshe qıy­lystarynda, qoǵamdyq oryndar men avtojoldarynda 144 syrtqy beınebaqylaý kameralary jumys isteıdi. Bul beınekame­ralar qalalyq, aýdandyq ishki ister bólimderi men Taldyqorǵan qalalyq ishki ister basqarmasy jedel basqarý ortalyǵyna qosylǵan. Sóz reti kelgende aıta ketsem, osy jyldyń sońyna deıin oblys kóleminde taǵy da 200-ge jýyq beınebaqylaý kamerasyn ornatý josparlanǵan. Jumys nátıjesine kelsek, aǵymdaǵy jyly Taldy­qorǵan qalalyq ishki ister bólimi kameralarynyń kómegimen tonaý, buzaqylyq, urlyq derekteri boıynsha barlyǵy 97 qylmys pen 12624 ákimshilik quqyq buzýshylyq anyqtaldy. – Qandaı da bir qylmysty ashyp, tergeý amaldaryn júr­gizetin polıseıler áreke­tine ká­sibı turǵyda ári statıs­tıka­lyq málimetke súıene baǵa ber­seńiz?                – Qylmysty ashý polısııa qyzmetkerleriniń qajyrlylyǵyn, shydamdylyǵyn shyńdaıdy. Qan­daı da bir bolǵan oqıǵaǵa der kezinde tereń úńilip, den qoıyp ári jedel qımyldaýyn talap etedi. Aǵymdaǵy jyly aýyr jáne asa aýyr qylmysty ashý respýblıka kóleminde 63,2% boldy. Bul fakt byltyrǵy jylmen salystyrǵanda qylmystyń 14,9 paıyzǵa artyq ashylǵanyn kórsetedi. Sol jumys­tyń jaqsarýyna jetisýlyq polıseıler de erekshe eńbek sińirdi. Negizinen Almaty oblysy turǵyn­dary mal sharýashylyǵymen aına­lysatyndyqtan, kóbine-kóp mal urlyǵy oryn alady. Sondyqtan polıseıler mal urlyǵynyń aldyn alý, urylardyń izine túsip, olardy ustaý syndy sharalardy ýaqtyly atqarýǵa mashyqtanǵan. Máselen, aǵymdaǵy jyly oblys boıynsha urlanyp, joǵalǵan 2 254 bas maldy polısııa qyzmetkerleri tez taýyp, ıelerine qaıtardy. Tutastaı alǵanda, qazirgi kúni oblystaǵy krımınogendik ahýal turaqty baqylaýda turǵandyqtan tynyshtyq saqtalýda. Jalpy, barlyq qylmystyq ister boıynsha tergeý amaldarynyń zańǵa sáıkes júrgizilýi meniń jeke baqylaýyma alynǵan. – Oblysta alǵashqylardyń biri bolyp qurylyp, jumysyn bastaǵan konsýltatıvtik keńes­tiń róli týraly ne aıtasyz? – Ústimizdegi 2016 jylǵy naý­ryzda ishki ister departamenti janyndaǵy konsýltatıvtik-keńesshi organ týraly erejeni jáne onyń quramyn bekittik. Atalǵan keńestiń negizgi maqsaty ishki ister organdary qyzmetiniń aıqyndylyǵyn qamtamasyz etýge yqpal etý, qyzmettik etıka normalaryn buzǵan qyzmetkerlerdiń is-áreketine shaǵymdanǵan jeke jáne zańdy tulǵalardyń aryzdaryn qaraý bolyp tabylady. Al mindetterine keler bolsaq, olar – halyqtyń ishki ister organdary qyzmetine senimin arttyrý, polısııany halyqqa jaqyndatý, ishki ister organdarynyń qyzmetine konsýltatıvtik, ádistemelik jáne taǵy da basqadaı qoldaý kórsetý. Taǵy bir artyqshylyǵy, qyzmetkerlerge áleýmettik tur­ǵyda qoldaý kórsetip, polıseıler qyzmetin jetildirý boıynsha usynystar ázirleıdi. Osy maqsattar men mindetterge der kezinde qol jetkizý úshin keńes­tiń jumysyna ishki ister organ­darynyń ardagerleri, «Nur Otan» partııasynyń, buqaralyq aqparat quraldarynyń, sondaı-aq, ártúrli qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderi jumyldyryldy. Keńes jumysynyń arnaıy jospary ázirlenip, bekitildi. Sol josparǵa sáıkes bıylǵy jyly eki otyrys ótkizilip, bú­gingi kúnniń ózekti máseleleri qa­raldy. Sonyń ishinde, ishki ister departamenti jergilikti polısııa qyz­metiniń atqarǵan jumysy týraly esebi, Almaty qalasy jáne Almaty oblysy boıynsha qoǵam­dyq-baqylaý komıssııasy toby­nyń quramyna kirý máselesi, po­lısııa qyzmetkerleriniń ımıd­jin kóterip, jemqorlyqqa qar­sy áreket etýge baǵyttalǵan shara­lar­­dy ótkizý strategııasy qaras­tyryldy. – Polısııa quramynda ózin­dik orny anyqtalǵan jol polı­sııasynyń jumysy týraly tolyq­qandy maǵlumat berseńiz? – Elbasymyz usynǵan «100 naqty qadam» Ult josparynyń 30-ynshy qadamyn oryndaýda 2015 jylǵy 2 qarashada «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keı­bir zańnamalyq aktilerine jergilikti polısııa qyzmetiniń máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıyldy. Atalǵan zańǵa sáıkes jergilikti polısııa qyzmeti quryl­ǵany málim. Jergilikti polısııa qyzmetiniń negizgi maqsaty el ty­nyshtyǵyn kúzetýde polısııa qyzmetiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, polısııaǵa ha­lyq­tyń senimin arttyrý, quqyq buzý­shylyqtyń aldyn alý bolyp tabylady. Atalǵan qyzmetti júrgizýge ýchaskelik polısııa ıns­pektorlary, ıývenaldyq polısııa, áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý, tabıǵatty qorǵaý polısııa­sy, turǵylyqty meken-jaıy joq tulǵalar úshin qabyldaý-taratý oryndary, jol-patrýldik polısııa jumyldyrylady. Sondaı-aq, jergilikti polısııa qyzmetiniń ma­terıaldyq-tehnıkalyq jaǵ­daıyn kúsheıtý maqsatynda radıo­baılanyspen, dabyl kú­sheıtkish qurylǵymen, GPS qon­dyrǵysymen jabdyqtalǵan qyzmettik avtokólikpen, jyljymaly fotoradar «Krıs-P» keshenimen, aýyr júkti kólik quraldary júrgizýshileriniń demalys pen eńbek rejimin saqtaýyn baqylaýǵa arnalǵan tahografpen, beınejazbalardy óńdeıtin stansamen jaraqtandyrý úshin oblys bıýdjetinen qarajat qa­raldy. Jergilikti polısııa qyzmeti tarapynan únemi ótki­zilip turatyn «Jasóspirim», «Men jáne meniń polıseıim», «Jaıaý júrginshi», «Ýchaske», «Qaýipsiz jol», «Brakoner», «Qu­qyqtyq tártip» jáne t.b. jedel aldyn alý is-sharalary qu­qyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa, azamattardyń quqyqtyq bili­min jetildirýge, qylmystardy boldyrmaýǵa baǵyttalǵan. – Táýelsizdik merekesine tar­týlaryńyz da bar shyǵar? – Qazaqstan Respýblıkasy Táýel­sizdigine 25 jyl tolýyna oraı aǵymdaǵy jyldyń mamyr aıynda Kınologııalyq qyzmet ortalyǵy tolyq jón­deýden ótip, paıdalanýǵa berildi. Kı­nologııalyq qyzmet orta­ly­ǵynda búgingi kúnde – 18, qalalar men aýdandardaǵy ishki ister bólimderinde 18 qyzmettik-izdestirý ıtteri qyzmet etýde. Nátıjesinde esirtki jáne ja­ryl­ǵysh zattardy anyqtaý, iz­deý odorologııa jelisi boıyn­sha qoldanylady. Jyl basynan beri 433 qylmys ashyldy. Sonymen qatar, Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy qarsańynda oblys ákimdiginiń qoldaýymen ishki ister departamentiniń teńge­rimine ótken aýmaqta jańadan plas ashylyp, 25 túp qaraǵaı kósheti otyrǵyzyldy. Sondaı-aq, oblys polıseıleri jetim, múgedek balalar, ardagerler, jalǵyzbasty qarttar men muqtaj otbasylarǵa kómek kórsetýge baǵyttalǵan «25 qaıyrymdy is» aksııasyn ótkizdi. Áńgimelesken Nurbol ÁLDIBAEV,  «Egemen Qazaqstan»   Almaty oblysy