Azattyqty sáýlet tilinde aıshyqtadyq

Ǵasyrlar boıy ata-babalarymyz ańsap, osy jolda kúresip kelgen Azattyqtyń óz basym úshin asa ańsarly, qymbat bolǵandyǵyn aıtqym keledi. 1991 jyldyń tamyz aıynda Abylaı hannyń 280 jyldyǵy alǵash toılanǵan kúnderde kúlli Kókshetaýdyń taý-tasy, orman-kóli «Arýaǵyńnan aınalaıyn, Abylaı!» dep tebirene terbelip turyp edi. Bir ǵajaby, osy toı búkil halqymyz aqsarbas aıtqan eren qýanyshtardyń basy boldy. Kóp uzamaı ǵaryshqa tuńǵysh qazaq oǵlany ushty. Odan Táýelsizdigimizdiń sát saǵaty soqqan. Men Eltańbany ázirleýmen Qazaqstan Táýelsizdigi jarııa­lan­ǵan­­­­nan kóp ýaqyt buryn aınalysa bas­taǵanmyn. Osy saladaǵy eńbe­gi­m­niń qorytyndysy Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Memlekettik El­tań­ba­sy­nyń dúnıege kelýi boldy. Onyń ja­salý tarıhy da nyshandarǵa to­ly. 1991 jylǵy 2 qazanda Toqtar Áýbákirov ǵaryshqa ushqan kezde men ózim jasaǵan estelik tańbany berip jibergen edim. Tańbada týǵan úı­diń, Otannyń belgisindeı shańyraq beı­ne­lenip, ony aınala ushý sımvoly, jaı­ylǵan qos qanat sýrettelgen. Osy tańbany Qazaqstannyń ǵaryshtyq emb­lemasy etýdi usyndy. Komıssııa bul usynysty biraýyzdan qoldap, bekitti. Bolashaq Qazaqstan Eltańbasynyń túp negizi sol tańba bolǵan dep esepteý kerek. Meniń bastapqy ıdeıam birqatar ga­zetterde shyqty, al 1992 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Eltań­ba­­syna báıge jarııalanyp, sol báıgege q­a­­tystym. Eltańbanyń júregi – shańyraq álemniń tutastyǵyn, Otannyń bastaýy – otbasyn beıneleıdi. Ár adam­nyń jolbasshy juldyzy bola­dy. On­syz memlekettiń de kúni qa­rań. El­tań­b­a­myzdaǵy juldyz ózge sımvoldar men tańbalardyń barlyǵynan joǵary tur. Demek, táýelsiz Qazaqstannyń jul­dy­zy bıik te jaryq bolady. 1993 jylǵy 18 qańtarda Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtan mynadaı mazmundaǵy hat aldym: «Qurmetti Shot-Aman Ydyrysuly! Táýelsiz memlekettiń Eltań­ba­­sy­nyń avtory retinde esimińiz hal­qy­myz­dyń júreginde máńgige qalady. Sizge tabys tileımin, árqashan denińiz saý bolsyn. N. Nazarbaev, 18.01.1993 j.». Bizdiń Eltańbamyzda elimizdiń tarıhı taǵylymy men sımvolıkalyq kórkemdik beıneleý aıryqsha úılesim tapqan. Qazaqstannyń Eltańbasy – qazirgi zamanǵy mem­leketterdiń eltańbalary ara­syn­daǵy eń ádemi­le­riniń biri dep oı­laımyz. Ol bizdiń eli­mizdi eń joǵary deńgeıde tanytyp, onyń bar­lyq azamattarynyń, óz eli­niń patrıottarynyń maqtanyshy bolyp otyr. 1993 jylǵy Úkimet delega­sııa­­sy­nyń Mysyr eline sapary ke­zinde Lýksor ǵıbadathanasyna baryp, so­nyń aldyndaǵy asqaq ta jalǵyz esker­t­ki­shti kórgenbiz. Onyń ekinshisin Napoleon Bonapart alyp ketip, qazir Parıjdegi Ke­li­sim alańynda turǵany belgili. «Res­pýb­lıkanyń táýelsizdigi qur­metine Almatyda osyǵan uqsas es­kertkish qoısaq qaıtedi?» – dep su­rady menen Prezıdent. «Oılanyp kó­reıin», – dep jaýap berdim men. Úıge orala salysymen daryndy jas sáýletshiler men músinshilerdiń basyn qosyp, top qurdym. Jumysty álemdegi osy syndy eskertkishter jasaý tájirıbesin zertteýden bas­ta­dyq. Batystaǵy da, Shyǵystaǵy da monýmentter tájirıbesine súıene otyryp, biz óz dástúrlerimizge jáne halyq shy­ǵarmashylyǵyna etene jaqyn aıryqsha jańa sheshim izdedik. Bolashaq monýmenttiń alty nusqasy jasalyp, eń jaqsysy joǵarǵy jaqtan bekitildi. Táýelsizdik monýmenti Almaty qalasyndaǵy Respýblıka alańynda 1996 jyldyń jeltoqsanynda ornatyldy. Osy týyndyda sáýletshiler men músinshiler qazaq halqynyń úsh myń jyldan astam tarıhyn beıneleý­ge umtyldy. Vashıngtondaǵy Qazaqstan Elshi­li­gi­niń úıi aldynda 2006 jyldyń qyr­kúıek aıynda Almatydaǵy mo­ný­menttiń dál kóshirmesi bolyp tabylatyn Táýelsizdik monýmenti ornatyldy. Qorytyndylaı kele aıta­rym, Monýment el Prezıdenti N.Á.­Na­­zar­­­baev­tyń bastamasymen jáne bas­­­qarýshylyq qalaýymen dúnıege kel­di. Avtorlary: Sh.Y.Ýálıhan – shyǵarmashylyq ujymnyń jetekshisi, Ádilet Jumabaı – músinshi, Nurlan Dalbaı – músinshi, Qazybek Jarylǵapov – sáýletshi, Qaırat Suranshıev – músinshi. Avtorlastar: Qaldybaı Montahaev – sáýletshi, Murat Mansurov – músinshi, Azat Baıarlın – mú­sinshi, Qazybek Satybaldın – mú­sinshi. Táýelsizdiktiń 25 jylynda rýhymyzdy baıytqan nebir óner shy­ǵarmalary týdy. Olardyń bir­qa­tary órkendegen elimizdi álemge tanytar brendke aınaldy. Búgingi mereke kúni men aıryqsha qýanamyn, mereılenemin. Bostan elimizdiń Memlekettik Eltańbasyn, Táýelsizdik monýmentin jasaý arqyly týǵan elimniń mádenıetine, onyń gúldenýine shama-sharqymsha úles qostym dep bilemin. Azattyqty sáýlet tilinde aıshyqtaǵanym úshin ózimdi baqytty sanaımyn. Shot-Aman ÝÁLIHAN, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Qazaqstannyń qurmetti sáýletshisi ALMATY