Bıylǵy jyldyń 11 aıynda memlekettik bıýdjetke 5,8 trln teńge kiris tústi. Al ishki jalpy ónim deńgeıi qazirdiń ózinde 0,8 paıyzdy qurady. Bul kórsetkish byltyr 0,5 paıyz bolǵan. Úkimet músheleriniń aqparatyna súıensek, tipti jyldyń qorytyndysynda IJО́ deńgeıin 1 paıyzǵa deıin jetkizýge múmkindik bar. Keshegi selektorlyq otyrysta eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý barysyna osyndaı baǵa berildi.
IJО́ – 0,8%
Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda bıylǵy jyldyń 11 aıyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý jáne bıýdjettiń atqarylý qorytyndylary qaraldy. Sonymen qatar, «Standarttaý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ólshem birligin qamtamasyz etý jáne standarttaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalary talqylandy. «Bıylǵy jyldyń qańtar-qarasha aılarynda ekonomıkanyń jedel ósimi baıqaldy. Taýar óndirisiniń ósýi 0,9 paıyzdy, kórsetiletin qyzmetter 0,6 paıyzdy, ónimderge salynatyn salyq 2,4 paıyzdy qurady», dedi Ulttyq ekonomıka mınıstri Q.Bıshimbaev eldiń ekonomıkalyq damýy jaıyndaǵy baıandamasynda. Mınıstrdiń málimdeýinshe, bul oń úrdis ekonomıkany ártaraptandyrý, ınfraqurylymdy, kásipkerlik pen agroónerkásip keshenin damytý jónindegi baǵdarlamalar men josparlardy, sondaı-aq, jumyspen qamtý sharalaryn iske asyrý arqyly qamtamasyz etildi. Sondaı-aq, elde iskerlik jáne ınvestısııalyq belsendilik saqtalýda, qarjy naryǵyndaǵy ahýal turaqty, qurylys, aýyl sharýashylyǵy, kólik jáne óńdeý ónerkásibi sııaqty sektorlar ekonomıka ósiminiń negizgi kúshine aınalǵan.О́nerkásiptiń ósýi – 4%
Sonymen qatar, ónerkásipte de oń úrdister baıqalýda. Máselen, ónerkásiptiń ósýi qazanmen salystyrǵanda, qarashada 4 paıyzdy, ótken jylǵy qazanmen salystyrǵanda 1,1 paıyzdy qurady. Ken-metallýrgııa ónerkásibine qaraǵanda, joǵary qalyptasqan óńdeý ónerkásibiniń ozyq ósý qarqyny ónerkásiptegi negizgi ósý kózine aınaldy. О́ńdeý ónerkásibinde metallýrgııa ónimderiniń óndirisi 6,8 paıyzǵa, azyq-túlik 3,8 paıyzǵa, farmasevtıkalyq ónimder 2,8 paıyzǵa, koks jáne munaı ónimderi 0,3 paıyzǵa ulǵaıdy. Mashına jasaý salasynda ótken jyly óndiristiń tómendegenine qaramastan bıyl jaqsy ósim bar. Máselen, bul saladaǵy óndiris qazanǵa qaraǵanda, qarashada 12,6 paıyzǵa ósken. Sondaı-aq, munaı, kómir men temir kenin óndirý jaqsaryp keledi. Aıtalyq, qarashada munaı óndirý 2015 jylǵy qarashamen salystyrǵanda 3 paıyzǵa artty. Nátıjesinde 11 aıdyń qorytyndysy boıynsha munaı óndirý josparyn 2,4 paıyzǵa asyra oryndaý qamtamasyz etildi. Jospardaǵy 69,2 mln tonnanyń ornyna 70,8 mln tonna óndirildi. Bıyl qyrkúıektiń sońynda Qashaǵan ken ornynyń iske qosylýy munaı óndirisiniń negizgi ósý faktoryna aınaldy, bul táýligine 75 myńnan astam barrel qosymsha munaı óndirisin qamtamasyz etti. Qorytyndy kórsetkishter elimizdiń ósimdik sharýashylyǵynda da ilgerileýshilik baryn ańǵartty. Osy sala óndirisiniń 5,9 paıyzǵa ulǵaıýy esebinen aýylsharýashylyq óniminiń ósýi 4,5 paıyzdy qurady. Al mal sharýashylyǵy ónimin óndirý 2,6 paıyzǵa ulǵaıdy.Turǵyn úı – 16,1%
Turǵyn úı qurylysy men «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý esebinen qurylys jumystarynyń da kólemi 7,5 paıyzǵa ulǵaıdy. 2016 jylǵy qańtar-qarashada turǵyn úılerdi paıdalanýǵa berý 16,1 paıyzǵa, ıaǵnı 8,9 mln sharshy metrge deıin ósti, bul jalpy 2015 jyly turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýdiń jyldyq kólemine sáıkes kelip otyr.Investısııa – 4,7%
Investısııalar kóleminiń 11 aıdaǵy kórsetkishi de kóńil qýantady. Ol 4,7 paıyzǵa, ıaǵnı 6 trln teńgege deıin ósti. Jalpy alǵanda, «Nurly jol», ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, sondaı-aq, daǵdarysqa qarsy baǵdarlamalar sheńberinde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jáne ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý ósýge yqpal etti. Jyl basynan beri tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń oń qarqynyn ataýǵa bolady. Máselen, aǵymdaǵy jylǵy qańtar-qyrkúıekte tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń taza aǵyny 12,1 mlrd AQSh dollaryn qurady, bul – ótken jylǵy deńgeıden 4,4 esege joǵary.Inflıasııa – 7,5%
Syrtqy saýdanyń da serpini artqan. Máselen, aǵymdaǵy jylǵy on aıdyń ishinde syrtqy saýda aınalymy 49,3 mlrd AQSh dollaryna jetti, tómendeý qarqyny aǵymdaǵy jyldyń birinshi jartyjyldyǵyndaǵy 30,4 paıyzben salystyrǵanda 24,4 paıyzǵa deıin baıaýlady. Eksport 29,1 mlrd AQSh dollaryn, ımport 20,2 mlrd AQSh dollaryn qurady. Syrtqy saýda teńgeriminiń oń saldosy 8,9 mlrd AQSh dollaryn qurady. Al eldiń halyqaralyq rezervteri, Ulttyq qordyń aktıvterin qosa alǵanda, 90,9 mlrd AQSh dollary boldy. 2016 jyldyń basynan bastap ınflıasııa 7,5 paıyzǵa jetti. Azyq-túlik taýarlary 7,8 paıyzǵa, azyq-túlik emes taýarlardyń baǵasy 8,6 paıyzǵa qymbattady. Jyl basynan beri jumyssyzdyq deńgeıi 5 paıyzdy qurady.Bıýdjet kirisi – 5,8 trln teńge
«11 aıdaǵy memlekettik bıýdjettiń atqarylýy bıýdjettiń barlyq deńgeılerindegi kirister ósiminiń joǵary qarqynymen belgilendi. Qazirdiń ózinde memlekettik bıýdjetke ótken jyldyń jyldyq kóleminiń deńgeıinde kirister tústi. Memlekettik bıýdjet shyǵystarynyń somasy ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 1,5 trln teńgege artyq tólendi. Qarjy mınıstrligi memlekettik organdarmen birlesip, aǵymdaǵy jyldyń qyrkúıek aıynan bastap naqtylanǵan bıýdjettiń is-sharalaryn oryndaý barysyna monıtorıng júrgizdi. Apta saıyn bıýdjet qarajatyn ıgerý máseleleri jóninde memlekettik organdarmen selektorlyq keńester ótkizildi. Osy is-sharalardyń arqasynda ótken jyldyń kórsetkishterimen salystyrǵanda ıgerý qarqyny anaǵurlym jaqsy», dedi Qarjy mınıstri B.Sultanov. Qarjy mınıstriniń aıtýynsha, memlekettik bıýdjetke 5,8 trln teńge kóleminde kiris (transfertterdi qospaǵanda) tústi. Memlekettik bıýdjet boıynsha asyra oryndaý somasy 396 mlrd teńgeni, respýblıkalyq bıýdjet boıynsha 255 mlrd teńgeni jáne jergilikti bıýdjet boıynsha 141 mlrd teńgeni qurady. «11 aıda ótken jyldyń osy kezeńine qaraǵanda memlekettik bıýdjet kiristeri 31,8, respýblıkalyq bıýdjet kiristeri 41,1 jáne jergilikti bıýdjet kiristeri 13,6 paıyzǵa ósti. Tutastaı alǵanda, memlekettik bıýdjettiń kiristeri 107,3, respýblıkalyq bıýdjettiki 106,6 jáne jergilikti bıýdjettiki 109,1 paıyzǵa atqaryldy», dedi Sultanov. Úkimet otyrysynda eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jaıynda Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek, Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev, Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń birinshi orynbasary Qaırat Aıtýǵanov, Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev, «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi» basqarmasynyń tóraǵasy Erbolat Dosaev, «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory basqarmasynyń tóraǵasy О́mirzaq Shókeev jáne birqatar oblys ákimderi esep berdi. Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev otyrys qorytyndysynda atalǵan vedomstvolar men óńir basshylaryna bıýdjetten bólingen qarjyny ýaqtyly ıgerýdi tapsyrdy. Premer-Mınıstr, sondaı-aq, ekonomıkada jaqsy kórsetkishter baıqalatynyn, jyl basymen salystyrǵanda barlyq óńirde oń úderister bar ekenin, soǵan saı bıylǵy jyldyń qorytyndysynda IJО́ deńgeıin 1 paıyzǵa jetkizýge múmkindik bar ekenin jetkizdi. Sonymen qatar, Úkimet basshysy bıýdjet qarjysynyń ıgerilýine, ásirese, «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasyndaǵy bıýdjet qarjysynyń ıgerilý barysyna nazar aýdardy. «О́ńirlerge baǵyttalǵan barlyq qarajatty ıgerý kerek, Qarjy mınıstri ortalyq atqarýshy organdarmen monıtorıng jasaýy qajet», dedi B.Saǵyntaev. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan»
