Balabaqshaǵa kezek azaıyp keledi

Elimizde balabaqsha jetispeýshiligi kópten aıtylyp kele jatqan problema. Bir ǵana Qaraǵandy oblysynda myńdaǵan ata-ana kezekte tur. Obaly ne kerek, mektepke deıingi mekemeler ashylmaı jatqan joq, jyl sońyna deıin taǵy da bes-alty balabaqsha iske qosylýy tıis. Jaqynda ǵana 150 oryndyq «Daryndy bala» jekemenshik balabaqshasy ashylyp, jumys isteı bastady.   Qaraǵandynyń «Oazıs» shaǵyn aýdanynda ornalasqan balabaqsha búldirshinderdi «Talant-menedjment» baǵdarlamasy bo­ıynsha oqytyp-úıretedi. Bul osy baǵdarlama negizinde ashylyp otyrǵan ekinshi balabaqsha. Munda, birinshi kezekte, balanyń boıynan qandaı da bir darynnyń ushqynyn taý­yp,­ sony jetildirýge, sábıdi shıratýǵa den­ qoıylady. Atalǵan baǵdarlamany osy­­ balabaqshanyń negizin salǵan Aınagúl Hamıtova psıhologııa ǵylymdarynyń doktory Aıjan Izaqovamen birlesip, 2014 jyly jasa­ǵan. Alǵashqy «Daryndy bala» orta­lyǵy da sol kezde ashylyp, 2015 jyly 45 oryndyq osy attas balabaqsha paıda boldy. Aınagúl hanym, sonymen qatar, áleýmettik sharalarmen de belsendi shuǵyldanady. – Bala degen jan-jaqty damyp, jaqsy tárbıe alýy kerek. Alǵashqy balabaqshada 40 balanyń tárbıesimen 17 pedagog shuǵyl­dansa, qazir odan da kóp. Balalar ártúrli: bireýlerine mýzyka unasa, endi bireýleri ony tyńdaǵysy da kelmeıdi, bir balaqaıdyń tábeti jaqsy bolsa, ekinshisiniń aldyna qoıǵan asqa qaraǵysy da joq, – deıdi Aınagúl Hamıtova. – Biz olardy eshteńege kúsh­teı almaımyz, tek olar munyń bári ózine qa­jet ekenin túsinip, túısinip, jeke basynyń yntasymen jasaýyna yqpal etemiz. «Daryndy balanyń» kúndelikti kestesi boıynsha mýzyka, shahmat, sýret pen akterlik sheberlik boıynsha sabaqtar júrgiziledi, ádebı, sport úıirmeleri, basseın jumys isteıdi. Osyndaı negizgi degen úıirmelerdi basqa jaqtan izdep júrgennen osy bir shańyraqtyń astynda uıymdastyrylǵany – tabylǵan aqyl. Balabaqsha psıhologtary bala tárbıesine qatysty ata-analarmen de tyǵyz qarym-qatynasta jumystar júrgizip, arnaıy dárister ótkizedi. – Alǵashqy «Daryndy bala» balabaq­shasyn ashýǵa bir jarym jyl daıarlandyq, – deıdi Aınagúl Hamıtova. – Qazir turaqty tárbıeshilerimiz, bala baǵýshylarymyz jáne salalyq pedagogtarymyz bar.  Taǵamdar sapasyna jiti kóńil bólip, ishki psıhologııalyq aýannyń durys bolýyn qadaǵalap otyramyz. Balalar da, ata-analar men qyzmetkerler de únemi ózara emen-jarqyn baılanysta bolýy shart. Ekinshi balabaqshany úsh aı ishinde ashtyq, ekeýiniń arasy da jaqyn. Basshynyń aıtýynsha, jumysqa qabyl­da­natyn mamandar jan-jaqty synaq­tan ótkiziledi. Ár balany shıratyp, onyń boıyn­­daǵy qabiletterdi jetildirý úshin qyz­met­kerlerge qoıylatyn talap ta joǵary. Qyz­metkerdiń kásibı bilim-biliginiń joǵary bolýy óz aldyna, ol balalardy óz balasyndaı jaqsy kórip, olardy baýraı bilýi kerek.  Jaqynda ujymǵa jańadan taǵy da 25 adam qabyldanbaq, olardyń kóbi jas mamandar. Balabaqshanyń óz oqytý sektory men ádistemelik keńesi bar. Jańa qyzmetkerler osy jerde biliktiligin arttyratyn baǵdarlama jaqynda búkil qoǵamnyń nazaryna usynylmaq.  Qalalyq bilim berý bóliminiń ádistemelik kabıneti bul baǵdarlamany Qaıta daıarlaý men biliktilikti arttyrýdyń óńirlik ortalyǵynyń qaraýyna usyndy. Ekinshi «Daryndy balany» Aıgúl Hamıtova óz qarajatyna ashqan. Balalar mun­­da bilim bólimi arqyly memlekettik tap­syrys boıynsha qabyldanady. Bala­baq­­shaǵa kezekti azaıtýǵa az da bolsa úles qosyp otyr­ǵan bul mekemede bala tárbıeleý aqy­syn qarapaıym otbasynyń qaltasy kóteredi. – Alǵashqy «Daryndy bala» 40 oryn­dyq edi, oǵan qazir taǵy da 25 balany ornalas­tyrýǵa bolady, – deıdi orta jáne jalpy bilim berý bóliminiń mamany Álııa Bazarbaı. – Ekinshi balabaqshaǵa balalar qabyldaý qazir júrgizilip jatyr. Sonymen qatar, «Atameken» kásipkerler palatasy Isker áıel­der keńesiniń qoldaýymen Qaraǵandy qala­synyń «Kúngeı» jáne «Stepnoı» shaǵyn aýdandarynda da jańadan eki jekemenshik balabaqsha ashyldy. – Mektepke deıingi mekemelerdi damytý­ǵa múmkin jaǵdaıdyń bári de jasalyp otyr, – deıdi Álııa Sanatqyzy. – Jekemenshik bala­baq­shalar kóbeıip keledi, olarǵa memlekettik tap­syrystar beriledi. Iá, bul da bolsa balabaqsha kezeginde turǵan ata-analarǵa kóp kómek. Degenmen, Qaraǵandy qalasynda áli alty myńdaı sábı kezekte tur. Jyl sońyna deıin osyndaı jeke birneshe balabaqsha ashylýy tıis. Taıaýda Qaraǵandynyń Krylov kóshesinde bir balabaqsha ashylsa, birneshe kúnnen soń Keramıcheskaıa kóshesinde 100 oryndyq jáne Maıqudyq turǵyn aýmaǵynda 320 oryndyq eki úlken balabaqsha ashylady. Sonymen qatar, «Keń dala» shaǵyn aýdanyn­da 400 balaǵa arnalǵan «Shańyraq» at­ty mem­lekettik balabaqsha iske qosylady. Son­da kenshiler qalasyndaǵy balabaqshaǵa degen suranys birshama azaıatyn syńaıly. Jaýap­ty oryndar aldaǵy ýaqytta da qarap otyr­maıdy, kelesi jyly ashylatyn mektepke deıingi mekemeler budan da kóp bolady degen úmittemiz. Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan» QARAǴANDY Sýretti túsirgen Dmıtrıı KÝZMIChEV