Onyń aıtýynsha, konstıtýsııalyq normalardyń densaýlyq saqtaý júıesiniń turaqtylyǵyna jáne azamattardyń ómir sapasyna tikeleı yqpal etetinin tereń túsiný – mańyzdy máselerdiń biri.
Sarapshy jobada medısınalyq ǵylymdy damytýǵa memleket damýynyń berik irgetasy retinde aıryqsha mán berilgenin atap ótti.
«Bul ǵylym men kadr daıarlaýdy eldiń strategııalyq resýrsy retinde moıyndaý degen sóz. Pandemııa zertteýlerge, ýnıversıtettik klınıkalar men ǵylymı ortalyqtarǵa salynǵan ınvestısııalardyń ulttyq qaýipsizdikpen tikeleı baılanysty ekenin kórsetti», deıdi Erǵalıev.
Medısınalyq joǵary oqý oryndary úshin bul – ǵylymı-zertteý jumystaryn kúsheıtý, bilim berý baǵdarlamalaryn jańǵyrtý jáne dáleldi medısına qaǵıdattaryna súıenetin, ınnovasııalyq tehnologııalardy klınıkalyq tájirıbege engize alatyn jańa býyn dárigerlerin daıarlaý degendi bildiredi.
Sarapshy jobaǵa engizilgen 32-bapqa da erekshe toqtaldy. Atalǵan bapta árbir azamattyń densaýlyǵyn qorǵaý quqyǵy jáne zańda belgilengen kólemde medısınalyq kómek alý múmkindigi naqty bekitilgen.
Qýanysh Erǵalıevtiń pikirinshe, bul ustanym «World Health Organization» qaǵıdattaryna tolyq sáıkes keledi. Uıym Jarǵysynda (1948 j.) «densaýlyqtyń qoljetimdi eń joǵary deńgeıine ıe bolý – násiline, dinine, saıası senimine, ekonomıkalyq nemese áleýmettik jaǵdaıyna qaramastan ár adamnyń negizgi quqyqtarynyń biri» ekeni kórsetilgen.
Densaýlyq – bul artyqshylyq emes, ol – árbir azamatqa tıesili, memleket kepildik berýge tıis irgeli quqyq. Osylaısha, densaýlyq quqyǵyn ulttyq deńgeıde bekitý – adam quqyqtary salasyndaǵy halyqaralyq standarttarǵa saı kelip, densaýlyq saqtaý qyzmetterin jalpyǵa birdeı qamtý, kemsitpeý jáne medısınalyq kómekke teń qoljetimdilik qaǵıdattaryna adaldyqty bildiredi.
Sarapshynyń aıtýynsha, jobada qoǵamdyq densaýlyqty qorǵaýǵa baǵyttalǵan normalar da qarastyrylǵan.
«Azamattardyń densaýlyǵyna qaýip tóngen jaǵdaıda dinı uıymdardyń qyzmetin shekteý, sondaı-aq 23-baptaǵy sóz bostandyǵy densaýlyq quqyǵy men qoǵamdyq tártipke nuqsan keltirmeýi tıis degen talap – asa mańyzdy normalar. Medısınalyq jalǵan aqparat keń taraǵan kezeńde bul qaǵıdattyń máni zor», dep atap ótti ol.
Halyqaralyq tájirıbe densaýlyq saqtaý quqyǵyn qorǵaý úshin keı jaǵdaıda jekelegen bostandyqtardy aqylǵa qonymdy ári shamalas túrde shekteý qajet bolatynyn dáleldeıdi. Máselen, COVID-19 pandemııasy kezinde kóptegen memleketter World Health Organization usynymdaryna súıene otyryp jáne Azamattyq jáne saıası quqyqtar týraly halyqaralyq pakt normalaryn basshylyqqa ala otyryp, jappaı is-sharalarǵa ýaqytsha shekteýler engizdi. Bul sharalar zańdy maqsat pen proporsıonaldyq qaǵıdatyna negizdeldi.
Q.Erǵalıevtiń aıtýynsha, «ınfodemııaǵa» – ıaǵnı jalǵan medısınalyq aqparattyń jappaı taralýyna qarsy kúres máselesi de aıryqsha ózektilikke ıe boldy. World Health Organization dezınformasııa vaksınasııa baǵdarlamalaryna keri áser etip, densaýlyq saqtaý júıesine degen senimdi azaıtyp, tipti adam ómirine qaýip tóndiretinin birneshe ret eskertken.
Osyǵan baılanysty birqatar elder sıfrlyq platformalardy retteý tetikterin kúsheıtip, kúmándi kontentti tańbalaý júıesin engizip, halyqtyń medısınalyq saýattylyǵyn arttyrý baǵdarlamalaryn qolǵa alǵan.
Jalpy alǵanda, sarapshynyń baǵalaýynsha, jańa Konstıtýsııa jobasy densaýlyqty qorǵaý quqyǵynyń kepildikterin kúsheıtip, medısınalyq ǵylym men bilim berýdi damytýǵa berik negiz qalaıdy.
«Ǵalym ári oqytýshy retinde aıtarym: adamı kapıtalǵa, bilim men ǵylymǵa salynǵan ınvestısııa – eldiń bolashaǵyna salynǵan ınvestısııa. Osy basymdyqtardy Konstıtýsııa deńgeıinde bekitý – deni saý, bilimdi ári ornyqty ult qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan strategııalyq qadam», dep túıindedi Qýanysh Erǵalıev.
Referendým jáne jańa Konstıtýsııa: Halyq kóp jınalatyn oryndarda aqparattyq jumys jandandy
Onyń pikirinshe, ǵylymdy damytýǵa basymdyq berý, quqyqtyq kepildikterdi nyǵaıtý jáne bostandyqtar men qoǵamdyq qaýipsizdik arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaý – qazirgi jahandyq syn-qaterlerge jaýap beretin jáne halyqaralyq tájirıbege saı keletin sheshim.
Qazaqstanda avtobýstar jańa Konstıtýsııa jobasy týraly aqparat taratý alańyna aınaldy
