Dári-dármek baǵasy nege qymbat?

Endi olardyń qunyn kótere beretinderge qarsy kúres kúsheıtiletin bolady Keshe Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen Parlament Senatynyń kezekti jalpy otyrysy ótip, onda segiz másele qaraldy. Sonymen qatar, birinshi oqylymda qaralǵan tórt zań jobasy bas komıtet tóraǵalarynyń usynysymen ekinshi oqylymda da qaralyp, qabyldandy. Sonyń ishinde uzaǵyraq talqyla­nyp, senatorlar tarapynan naqtylaý maqsatymen suraqtardyń kóp qoıyl­ǵany – keıbir zańnamalyq aktilerge básekelestik jáne turǵyn úı qurylysyn memlekettik qoldaý boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasy boldy. Zań jobasynyń maq­saty – monopolııaǵa qarsy zańna­many jetildirip, ony Ekonomıkalyq ynty­maqtastyq uıymynyń (EYU) stan­dart­taryna sáıkestendirý jáne ınves­tısııalyq jobalar men turǵyn úı qurylysyn memlekettik qol­daý sharalaryn zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý. Eske sala ketetin bolsaq, EYU – 1977 jyly Iran, Pákistan jáne Túrkııa memleketteri qur­ǵan aı­maqtyq ekonomıkalyq ynty­maq­tast­yq jónindegi uıym. 1992 jyldan oǵan Qazaqstan jáne Ortalyq Azııanyń táýelsizdik alǵan respýblıkalary qosylǵan bolatyn. Zań jobasy týraly baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstriniń birinshi orynbasary Marat Qusaıynovtyń aıtýyna qaraǵanda, zań jobasynda mono­polııaǵa qarsy organnyń mindetteri men tártibi, quqyq qorǵaý organdary­men jáne basqa elderdiń monopolııaǵa qa­r­sy vedomstvolarymen ózara is-qımyl tetigi rettelgen. Sonymen qatar, zań jobasy básekelestik máselelerine qatysy bolmaǵanymen, qabyldanýy óte qajet birqatar ózgerister de usy­nylǵan. Sonyń ishinde «Nurly jol» baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde turǵyn úı qurylysyn memlekettik qoldaý maqsatymen bıýd­jet qarajaty esebinen paıyzdyq ósimdi sýbsıdııa­laý jáne qoljetimdi qary z­dar berý arqyly halyq tarapynan sura­nysty yntalandyrý kózdelgen. Suraq berý rásimi bastalǵanda alǵashqy bolyp senator Ańsar Musahanov sóz alyp, zań jobasynda monopolııaǵa qarsy kúres organynyń jumysyn jetildirý kózdelip otyr eken, al osy ózgerister halyq tuty­natyn taýarlar men azyq-túlik baǵasyn tómendetýge yqpal ete ala ma dep surady. Oǵan Marat Qusaıynov ózgerister baǵanyń óspeýine yqpal etedi dep oılaımyz. Jalpy aıtqanda, baǵanyń ósýi Úkimettiń baqylaýynda. Sondaı-aq, Úkimet áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik baǵasyn retteý men onyń ósýine jol bermeýge baǵyttalǵan zańnama ázirleý ústinde dep jaýap berdi. Senator Aqan Bıjanov turǵyn úı baǵasyn áleýmettik áljýaz toptar men jastar úshin tómendetýge bolmaı ma dep surady. Oǵan baıandamashy zań jobasy monopolııaǵa qarsy kúresti jetildirýdi jalpy kózdegenimen, baǵany báribir naryqtyq suranys anyqtaıtynyn atap kórsetti. Al senator Qýanysh Aıtahanov monopolııaǵa qarsy kúresti aýyz­dan tastamaı otyrsaq ta, dári-dármekter­d­iń baǵasyna eshqandaı shekteý qoıýǵa bolmaıtynyna qaıran qalatynyn jetkizdi. Jyldyń basyndaǵy baǵa jyldyń aıaǵynda eki ese óskenin kórip otyrmyz, dedi ol. Sonymen qatar, azyq-túlik baǵasy­nyń ósýine de tosqaýyl qoıyl­maıtynyna qynjylys bildirdi. Osymen shuǵyldanatyn ókiletti organdar tek Elbasy tapsyrma bergende ǵana kúresken bolady da, basqa ýaqytta únsiz qalady, dedi senator. Sondaı-aq, qurylys salasy boıynsha da suraq berdi. Munymen aınalysatyn «Báıterek» kompanııasyna jáne onyń enshiles kásiporyndaryna mıllıardtaǵan somada qarajat bólinedi. Olar úı salý úshin jerdi oblystardan kelisimshartpen alady. Al jobany oblys jasaıdy, qarjyny «Báıterek» bóledi. Odan da qurylys salatyn qarajatty biz nege transfert arqyly birden oblysqa bólip, jaýapkershiliktiń bárin oblystan suramaımyz, dedi Q.Aıtahanov. Marat Qusaıynov dári-dármek baǵa­syn zańsyz ósirýshilerge qarsy tek­serister júrgizilip, 1 mlrd 321 mln teńge aıyppul salynǵanyn aıt­ty. Bul jumys aldaǵy jyly da jal­ǵasatyn bolady, sóıtip, baǵany zańsyz ósirýshilerge qarsy tosqaýyldar artady, dedi birinshi vıse-mınıstr. Al «Báıterek» máselesi boıynsha naqty jaýap bere almaı, tek Úkimettiń «Nurly jer» baǵdarlamasy ázirlenip jatqanyn kóldeneń tartty. Sonda osy suraqtarǵa jaýap tabylatyn bolady, dedi ol. Zań jobasy boıynsha qosymsha baıandamany senator Ashat Kúzekov jasady. Talqylaýda senator Mıhaıl Bortnık sóılep, zań jobasyn qoldaý týraly usynys túsirdi. Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev senator Q.Aıta­hanovtyń turǵyn úı qury­lysy týraly bergen suraǵynyń ózekti másele ekenine nazar aýdardy. Osy tarap­taǵy máseleler qordalanyp jatyr. Mınıstrlik pen «Báıterek» holdınginiń jańa basshylyǵy bul máselege kóńil aýdaryp, utymdy sheshim qabyldar degen úmittemiz, dedi Tóraǵa. Sóıtip, zań jobasy birinshi oqy­lymda maquldandy. Osy jerde Eko­nomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq damý jáne kásipkerlik komıtetiniń tóraǵasy Asqar Beısenbaev ony ekinshi oqylymda da qaraý týraly usynys jasady. Bul usynys qabyldanyp, zań jobasy úzilisten keıin ekinshi oqylymda da qaralyp, qabyldandy. Sondaı-aq, jalpy otyrysta Máji­lis maquldaǵan «Probasııa týraly, «Daktıloskopııalyq jáne genomdyq tirkeý týraly», «Qarsy barlaý qyzmeti týraly» zań jobalary ilespe zań jobalarymen birge birinshi oqylymda qaralyp, maquldandy. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, osylardyń bári de bas komıtet tóraǵalarynyń usynysymen shaǵyn úzilisten keıin ekinshi oqylymda qaralyp qabyldanǵan zań jobalary. Sonymen qatar, V shaqyrylymdaǵy Par­lament depýtattarynyń bastama­shyldyǵymen ázirlengen «Volonterlik qyzmet týraly» zań jobasy da qaralyp, qabyldandy. Bul zań volonterlik qyzmet salasynda týyndaıtyn qoǵam­dyq qatynastar júıesin retteýge, áleý­mettik baǵyttaǵy kommersııalyq emes uıymdar qyzmetiniń tıimdiligin art­tyrýǵa, azamattyq qoǵamnyń damýyna járdemdesýge baǵyttalǵan. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan»