Án aǵa – Shámshi týraly jańa kartına

«Habar» agenttigi qazaqtyń birtýar uldary men qyzdary, uly tulǵalary týraly tarıhı-tanymdyq kartınalar túsirýdi jalǵastyrýda. Kórermenge Baýyrjan Momyshuly, Kúlásh Baıseıitova, Nurǵısa Tilendıev syndy darabozdar jóninde týyndylaryn tartý etken arna jaqynda «Qazaq valsiniń koroli» atanǵan Shámshi Qaldaıaqov týraly fılmniń tusaýyn kesedi. Tórt bólimnen turatyn drama uly sazgerdiń ómir joly men shyǵarmashylyǵynan syr shertedi. Onyń ánderin eńbektegen baladan bastap, eńkeıgen shalǵa deıin jaqsy biledi, talaı adam «Eseıip ketsem de, Men saǵan sábımin. Kóńilińdi kóktemdeı, Kózińnen tanımyn», dep anasyna degen mahabbatty ánge qosyp jetkizse, talaı ǵashyq «Ánim sen ediń keshke salatyn, Sodan jas janym baqyt tabatyn», dep súıgen jarǵa ińkár sezimin bildirdi. Al dúıim qazaq jurty «Meniń Qazaqstanym» áni­men tańdy atyryp, elimizdegi búkil mańyzdy sharalar dál osy ánmen ashylady. Iá, Shámshini qazaq beker «patshaǵa» balamaǵan bolar. Onyń mýzykasy áli kúnge deıin mıllıondaǵan júrekti tebirentip júr, aldaǵy san ǵasyr umytylmasy da anyq. «Aq bantık», «Arys jaǵasynda», «Qaıyqta», «Bárinen de sen sulý», «Dúngen qyzy» syndy lırıkaǵa tunǵan týyndylary tyńdaýshynyń qulaq quryshyn qandyryp, baıtaq ólkemizdi ásem áýenmen kómkergen. Osy oraıda «Habar» agenttigi qazaqqa 300-ge jýyq án syılaǵan, kórnekti sazger, osy zamanǵy qazaq estradasynyń negizin salýshy­lardyń biri, Qazaqstannyń halyq ártisi Shámshi Qaldaıaqov týraly telehıkaıa usynbaq. Kartınanyń rejısseri kórermenge Kúlásh Baıseıitovanyń ómirine negizdelgen «Kúlásh» te­le­hıkaıasy arqyly jaqsy tanys Jasulan Poshanov. Sonymen qatar, J.Poshanovtyń «Shlagbaým» fılminiń rejısseri bolǵany da qalyń jurttyń esinde bolar. Dál sol týyndy Marokkoda ótken kınofestıvalde laýreat atanǵan edi. Rejısserdiń aıtýynsha, «Án aǵa» hıkaıasynyń sońǵy túsirý ju­mystary júrip jatyr. Fılmde kórermen qazaq valsiniń koroli, uly kompozıtor Shámshi Qaldaıaqovtyń ómir jolyn tamashalaıdy. «Sonymen birge, biz halyqtyń kóńilinen shyǵyp, osy ýaqytqa deıin umytylmaı kele jatqan ánderdiń shyǵý tarıhy týraly sóz etemiz. Máselen, onyń «Ana týraly jyr» ániniń tarıhy tereńde jatyr. Sheshesiniń naýqastanyp jatqanyn bilmegen sazger aýylyna, anasy qaıtqannan soń, jeti kúnnen keıin keledi. Sol, qaıǵyly kúnderi anasynyń aldynda máńgilik qaryzdar balanyń áni dúnıege kelgen. Týyndynyń ataqty bolǵany sonshalyq, qyrǵyzdar, tatarlar, bashqurlar óz ánderi dep sanaıdy», – dedi Jasulan Po­sha­nov. «Hıkaıa shynaıy shyǵý úshin túsirý jumystarynyń biraz bóligi Shámshiniń týǵan aýylynda júrdi. Onyń balalyq jáne bozbala shaǵyn Otyrarǵa baryp túsirdik, qalǵan ǵumyry Almaty qalasymen baılanysty bolǵandyqtan, osy shaharda jalǵasyn tapty», dep oıyn jalǵady rejısser. Fılm Shámshiniń dúnıege kelýinen bastalady. Ońtústik Qa­zaqstan oblysynyń Sháýildir aýy­lynda Ánápııa esimdi ustanyń otba­synda týǵan Shámshi bala kúninen elgezektigimen kóz­ge túse­­di. Jeti jasynan bas­tap man­­­dolınada oınap, Aqan se­ri­niń «Bal­qadıshasyn» oryn­da­ǵan. Eseı­­gen soń Tashkent mý­zy­kalyq ýchılıshesine túsip, alǵash­­qy ánderin jaza bastaıdy. Onyń darynyn alǵash opera án­shisi Jamal Omarova baıqap, oǵan týǵan jeri Qazaqstanǵa qaı­­­typ, óz eli úshin eńbek etýge ke­ńes beredi. Ataqty ánshiniń ke­ńe­sinen keıin shabyttanǵan Shám­­­shi Qurmanǵazy atyndaǵy kon­servatorııaǵa túsken. Degenmen, kompozıtor oqý ornyn aıaqtaı almaı, ǵumyrynyń sońyna deıin «áýesqoı sazgerlerdiń» qatarynda júredi. Taý tulǵanyń beınesin ashý úshin fılmde Shámshiniń obrazyn úsh birdeı akter somdaıdy. Iаǵnı, bala Shámshi, jas Shámshi jáne qart Shámshi. «Ártisterdi tań­daý kezinde akterlerdiń ártistik sheberlikterimen qosa, uly sazgerge túr-álpetiniń uqsas bolýyn da eskerdik. Balanyń rólin «Anaǵa aparar jol», «Shalǵaıdaǵy oqıǵa» fılmderine túsip, elimizge tanylyp úlgergen kishkentaı akter Nurbol Meırambaı somdasa, jas Shámshini Astana qalasy Jastar teatrynyń akteri Dáýren Serǵazın beıneleıdi. Al sazgerdiń egde jastaǵy beınesin ashý Shámshiniń jerlesi, Otyrar aýdany mádenıet úıiniń bilikti akteri Meıirbek Qaýymbaevqa júkteldi», deıdi rejısser Jasulan Poshanov. Bul jóninde Meıirbek Qaýym­baev: «Shámshi Qaldaıaqovtyń obrazyn somdaý ekiniń biriniń mań­daıyna jazyla bermeıtin dúnıe. Uly adamdy somdaý óte qıyn. Degenmen, bar múmkinshiligimizdi salyp, daıyndaldyq. Buǵan deıin de Otyrardaǵy halyq teatrynda qoıylǵan «Syǵan serenadasy» qoıylymynda Shámshiniń obrazyn somdap júrdim. Ol endi sahna, kameranyń aldynda ońaı emes eken. Bir aýyldyń topy­raǵynda týǵannan bolar, túr-ál­petime qarap, uqsatatyndar bar. Al minezimizdiń qanshalyqty uqsaı­tynyn bilmeımin. Baǵasyn kózi qaraqty kórermen berer», dep óz áserimen bólisti. Ssenarıı avtorlary – «Jaý júrek myń bala» fılminiń sse­narııin jazǵan Jaıyq Syz­dyqov pen Muhamed Mamyrbekov. Kartınany kelesi jyldyń basynda «Habar» arnasynan kórińizder! Gúlnur О́TJANQYZY