Jemqorlyqpen kúres qaıtse jetildiriledi?

Senatta Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń basshylyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń 2015-2025 jyldarǵa arnalǵan sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııasyn iske asyrý barysyn talqylaýǵa arnalǵan kezdesý boldy, dep habarlady osy palatanyń baspasóz qyzmeti. Kezdesýdi Senattyń Halyq­ara­lyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraıymy Darıǵa Nazarbaeva ashty.  Ol óziniń sózinde eki jyl buryn qabyldanǵan strategııa­da memlekettik qyzmettegi, kvazı­memlekettik jáne jeke sektor­daǵy, sottar men quqyq qorǵaý organ­daryndaǵy sybaılas jemqor­lyqqa qarsy is-qımyldyń negizgi mindetteri belgilengenin atap ótti. Sondaı-aq, sybaılas jemqorlyqqa qarsy mádenıetti qalyptastyrý men kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy is-qımyl jónindegi sharalar aıqyndaldy. Strategııanyń oryndalý ná­tı­jelerin baǵalaı kelip, D.Nazar­baeva sybaılas jemqorlyqqa qarsy iri sharalar júzege asyrylyp kele jatqanyn, ol buqaralyq aqparat quraldary arqyly jurtshylyqqa jarııa etilgenin atap ótti. Sonymen birge, senatordyń pikirinshe, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kóptegen sharalar júıeli sıpatqa ıe bolǵan joq, sondyqtan sybaılas jemqorlyqtyń túpki sebepterin boldyrmaýǵa baılanys­ty sheshimder qabyldanýy qajet. D.Nazarbaeva Memleket basshysy jarııa etken «100 naqty qadam» Ult josparynyń negizgi baǵyttarynyń biri transparentti esep beretin memleket qalyp­tas­tyrý ekenin eske saldy. Josparda azamattardyń qoǵamdyq keńesterge belsendi qatysýy men barlyq mem­lekettik organdar qyzmeti týra­ly aqparatqa qol jetkizý múm­kindikteri, ózin ózi basqarý jáne ózi retteletin uıymdardy damy­tý sekildi mańyzdy sharalar qam­tylǵan. Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Alık Shpekbaev baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııanyń basty maqsaty sy­baılas jemqorlyq aýqymyn qys­qartý, memlekettik organdar men Úkimet qyzmetiniń aıqyndyǵy, kvazımemlekettik jáne jeke sektordyń ashyqtyǵy bolyp tabylady. A.Shpekbaevtyń málimetteri boıynsha, 2015  jyly jáne 2016 jylǵy 11 aıda komıssııa men Ádep jónindegi keńeste 378 memle­kettik qyzmetshi tártiptik jazaǵa tartylǵan, 21 qyzmetker jumy­synan bosatylǵan, 192 qyzmetker laýazymyna tolyq sáıkes kelmeı­tini týraly eskertý alǵan. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet jumysynyń nátıjesinde 2015 jyly jáne 2016 jyldyń 11 aıynda 1888 laýazymdy adam sybaılas jemqorlyǵy úshin jaý­apqa tartylypty, onyń 22-si respýblıkalyq, 109-y oblystyq, 286-sy aýdandyq jáne qalalyq deń­geıdegi qyzmetkerler. Belgi­lengen shyǵyn 48,5 mıllıard teń­geni qurady, jalpy somasy 32,6 mıllıard teńge bolatyn múlik qaıtaryldy, tutqynǵa alyndy jáne óndirildi. Otyrys barysynda sybaılas jemqorlyqqa baılanysty jo­ǵary laýazymdy adamdar men memlekettik jáne kvazımem­le­kettik kompanııalardyń top-me­nedjerleri qatysy bar iri oqıǵalar týraly egjeı-tegjeıli aıtylǵan beınerolık kórsetildi. Sondaı-aq, baıandamada jemqorlyqqa kóbirek jol berilgen salalar da ataldy. Atap aıtqanda, 2016 jyly jemqorlyqqa qatysty buzýshylyqtar ishki ister organdarynda, memlekettik satyp alý, densaýlyq saqtaý, jer qatynastary, bilim berý, aýyl sharýashylyǵy jáne qurylys salalarynda kóp tirkelgen. Sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý tetikteri týraly aıta kelip, A.Shpekbaev sybaı­las jem­qorlyqqa qarsy sheteldik táji­rıbelerdi paıdalaný jáne zań­namany BUU konven­sııasy­na sáıkestendirý qajet­tigin atap ótti. Sondaı-aq, mem­leket­tik qyzmetshilerdiń eńbek­aqy deń­geıin kóterý, jeke tártip­tik jaýapkershilikti engizý, mem­le­kettik satyp alýda múddeler qaq­tyǵysyn joıý, jeke sektorda sybaılas jemqorlyq úshin jaýapkershilikti arttyrý men «arandatýshylyq para» ınstıtýtyn engizý máselelerin qarastyrý usynyldy. Senatorlarǵa Qarjy mınıstr­ligi Memlekettik kiris komıtetiniń tóraǵasy Ardaq Teńgebaev kó­leńkeli ekonomıkany azaıtý úshin qabyldanyp jatqan salyqtyq jáne kedendik ákimshilik sharalar týraly áńgimeledi. Baıandamaǵa sáıkes, 2015 jyly  IJО́-ge qatysty alǵanda eldegi kóleńkeli ekonomıkanyń mólsheri 27,5 paıyzdy qurady, al 2014 jylmen salystyrǵanda 0,2 paıyzǵa ósken. Buǵan ishki kóleńkeli aınalym, ıaǵnı jalǵan kásipkerlik, salyq tóleýden jaltarý jáne qolma-qol aqsha aınalymy, sondaı-aq, syrtqy saýda-ekonomıkalyq qyzmettegi kóleńkeli aınalym negizgi faktorlar bolǵan. Komıtet qabyldaǵan sharalar ishinen A.Teńgebaev elektrondy shot-faktýra engizý jónindegi keń aýqymdy jobalar men elektrondy aýdıtti (tekserý ótkizgende elektrondy aýdıtti paıdalaný) qoldaný máselelerine erekshe toqtaldy. Elbasynyń 5 ınstıtýttyq reformasy men «100 naqty qadam» Ult josparyn oryndaý aıasynda kedendik rásimderdi avtomattandyrý mańyzdy jańalyq boldy. Talqylaý barysynda Senat depýtattary Ikram Adyrbekov, Nurtaı Ábiqaev, Muhtar Altyn­baev, Serik Jaqsybekov pen Geor­gıı Kım oılaryn ortaǵa saldy. Sharany qorytyndylaǵan komıtet tóraıymy D.Nazarbaeva tal­qylaý nátıjesi boıynsha ázir­lengen usynymdar Úkimetke jibe­ri­letinin, sondaı-aq, zań shyǵa­rý jumystary barysynda eskeri­letinin atap kórsetti.