Ákimder halyqpen aralasýǵa qorqa ma?

Aýyldaǵy aǵaıyn ózderin mazalap júrgen máselelerin ákimge úsh jolmen jetkizýge múmkindigi bar. Eń aldymen, aýyl, aýdan, oblys basshylary qatysqan úlken jıyn kezinde ortaǵa salady. Sosyn ákim turǵyndardy jeke máseleler boıynsha qabyldaǵan kezde aıtady. Eń sońǵy múmkindik ákimge aryz jazý, ákimdiktiń saıtyna, blogyna suraqtar qoıý bolsa kerek. «Ákim bol, halqyńa jaqyn bol» degen, halyqpen tyǵyz qarym-qatynas jasap, jurttyń alǵysyn, batasyn alǵan ákimdi de el jaqtap, basyna kóteretini anyq. Negizi ákimniń bas­ty mindeti sol halyqtyń jaǵdaıyn jasap, máselesin sheshý emes pe? – Oblys ákimi apparatynyń ba­qy­laýynda turǵan máseleniń biri – ákimderdiń halyq aldynda bergen esebin­de kóterilgen má­sele­lerdiń oryndalýy, –  deı­di Jambyl oblysy áki­mi appa­ratynyń basshysy Rah­ma­til­da Rahmanberdıev. – 2015 jyl­ǵy atqarylǵan jumystardyń qo­ry­tyndysy boıynsha oblys­ta 379 esep berý kezdesýleri ót­ti. Jalpy 1107 usynys engi­zil­di, onyń ishinen 207 másele ba­qylaýǵa alynyp, búginde 74-i óz she­shimin tapsa, 133-i oryndalý ústin­d­e. Tek 3 másele sheshilmedi. Atap aıtar bolsaq, Jambyl aý­dan­ynyń ortalyq emhanasyna ýro­log dárigeri qarastyrylmady. Moıynqum aýdany Qumózek aýylyna qosymsha úı telefondaryn ornatý máselesi sheshilmedi. Shý aýdany Birlik aýylynyń Panfılov kóshesine asfalt tóseýge jobalyq-smetalyq qu­jat­tar daı­yn­dalmady. Árıne, bar-joǵy úsh-aq má­sele sheshilmeı qal­dy. Biraq, aýdan bas­shylary tıisti baqylaý jasaǵanda munyń bári sheshilýi múmkin máseleler edi. Taǵy bir aıtary, Jambyl oblysyn­daǵy aýyl ákimderiniń apparattaryn nyǵaıtýǵa barlyǵy 310 shtat birligi be­ril­gen eken. Degenmen de búginde jer­gilikti 127 shtat birligi bos tur. Ásirese, Qordaı, Jýaly, Shý, Moıynqum aýdandary bul máselege jete mán bermeı otyr. Endi ákimderdiń turǵyndardy qabyl­daý máselesi týraly aıtsaq. Negizi jeke jáne zańdy tulǵa­lardyń ótinish­terin qaraý týraly zańǵa sáıkes memlekettik organ basshysy men onyń orynbasaryna keminde aıyna bir ret azamattardy jáne zańdy tulǵalardyń ókilderin qabyldaý mindettelgen. Áıtse de, Moıyn­qum aýdany ákimi­niń orynbasar­lary jyl basynan beri birde-bir azamatty qabyldamapty. Sondaı-aq, Qordaı aýdanyndaǵy Masanshy, Sortóbe, Moıynqum aýdanyndaǵy Qyzyltal, Keńes, Bınazar, Birlik, Talas aýdanynyń Oıyq, Berik­qara aýyl ákimdikterinde bul boıyn­sha tıisinshe resimdelip, tirkelgen bir­de-bir qujat bolmaı shyqqan. Al, Shý aýdanynyń ákimdigi Premer-mınıstrdiń ókimderinen týyndaıtyn 2 tıisti qaýlyny qabyldamaǵan. Qor­daı aýdanynyń ákimdigi tarapynan «Quqyqtyq aktiler týraly» zańy­nyń talapt­aryn buza otyryp, quzyretinen tys qaýly qa­byl­daý faktisi anyqtalǵan. Munyń barlyǵy árıne, aý­dan­­­darda baqylaý men ishki oryn­­daýshylyq tártiptiń tómen ekendigin kórsetedi. Buǵan eń aldymen, memlekettik organnyń biri­nshi basshysy jaýapty ekenin umytpaý kerek. – Sortóbe – halyq tyǵyz orna­lasqan aýyl, turǵyndardy jeke suraqtary boıynsha qabyl­da­ǵany týraly birde-bir qujat tirkelmepti... Bul qalaı boldy sonda? – dep Jambyl oblysynyń ákimi Kárim Kókirekbaev alqa májilisinde Qordaı aýdanynyń ákimi Qaırat Dosaev­qa saýal tastady. Biraq aýdan ákiminiń jaýaby kúlkili shyqty. – Sortóbe aýylynyń ákimi ju­mystan bosap ketken bolatyn. Sol keterinde tir­keý jýrnaldaryn alyp ketipti. Kelgen tek­serýshige eshteńe kórsete almadyq... – degen aýdan ákiminiń ýájine zal toly halyq dý kúldi. Qarapaıym halyq pen ákimdi baılanystyratyn, arasyn ja­qyn­­dastyratyn múmkindiktiń biri ákimdiktiń saıtynan aqparat alý, ákimniń blogyna suraqtar qoıý ekenin joǵaryda aıttyq. Onyń ústine, búginde joǵary aqparattyq tehnologııalardy paı­dalanýǵa basymdyq berilýde. Bul oraıda memlekettik organ­dar arasynda elektrondy qujat almasýdyń biryńǵaı júıe­si tolyqqandy jumys istep tur. «Aqparatqa qoljetimdilik týraly» zańnyń talaptaryna sáıkes barlyq memlekettik organdar men kásip­oryndar belgi­len­gen ınternet resýrstary ar­qyly turǵyndarǵa aqparat­tyń tolyq jáne sapaly túrde jetki­zilýin, olardyń suraqtary men kótergen máselelerine jaýap berilýin qamtamasyz etýleri tıis. Degenmen, bul máseleniń de oryn­dalýy joǵary deńgeıde dep aı­týǵa kelmeıdi. Jambyl oblysy ákimi appara­tynyń basshysy Rahmatilda Rah­man­berdıev­tiń aıtýy­na qara­­ǵanda, Qordaı, Moıynqum, Jýa­ly, Talas, T.Rysqulov aýdan­dary ákim­deriniń blogtary belsendi júr­gizilmeıtindigi anyq­talypty. Ákimderdiń resmı saıt­tarynyń jaǵdaıy da kóńil kónshiterlik emes. Sebebi, saıtty qurýǵa qarjy bólingenimen, onyń ári qaraı jumys isteýine jáne damýyna, jańartýǵa qarjy joq. Bólinbeıdi. Osynyń saldarynan saıttarǵa ózgerister en­gi­zilmeıdi, ondaǵy  siltemeler jum­ys istemeıdi. Máselen, Qordaı aýdany áki­mi­niń blogyna turǵyndardan ótken jyldyń 17 aqpanynda sońǵy márte suraq túsken eken. Odan keıin jańartylmaǵan. –  1,5 jyldan beri blogqa birde-bir suraq túspepti. Bul qalaı boldy sonda?.. – dep, oblys ákimi Kárim Kókirekbaev Qordaı aýdanynyń ákimine taǵy suraq qoıdy. Aýdan ákimi Qaırat Dosaevtyń jaýaby tipten kúlkili shyqty. – Aýdandyq ákimdikte jumys isteıtin bir kelinshek júktiligine baılanysty dekrettik demalysqa shyqqan ǵoı. Sol elektrondy kiltti alyp ketipti. Sol kiltti qaı­ta­dan jasatamyz dep júrip qaldyq... Qordaı aýdany ákiminiń osy ýájine zal ǵana emes, tórde otyr­ǵan oblys basshysynyń ózi de kúlýge májbúr boldy. – Bul ne bolyp ketti sonda? Árıne, bala sany kóbeıip, de­mo­grafııamyzdyń artqany jaq­sy... Biraq sender ár ketken adam­nyń artynan birdeńe joǵal­t­- ­­paı, jumystaryńa muqııat bol­sań­dar­shy... Bir jarym jyldan beri bir kiltti jasata almadyq degenderińe kim senedi? – degen oblys ákiminiń sózin Qordaı aýdanynyń basshylyǵy ázil­g­e balamaı, durys túsinip, sodan oń qorytyndy shyǵara bilse, qanekı... Aýdan ákimi Qaırat Dosaevtyń bul jaýaby Qordaı ákimdiginde tártiptiń, baqy­laýdyń, jaýapkershiliktiń joq ekenin aıǵaqtap turǵandaı. Endi erteń­gi kúni Qordaı aýdandyq ákimdiginiń kúzetshisi jumysynan bosap, esiktiń kiltin alyp ket­pesin dep tileıik... Áıtpese «Esik jabyq» dep, aýdan basshylary uzaq ýaqyt boıy ǵımaratqa kir­meı, syrtynan qaı­typ júre bermesine kim kepil? Aıtpaqshy, tapsyrma sapaly jáne ýaqtyly oryndalýymen de qundy emes pe? Jyl basynan beri Prezıdent Ákimshiligi men Premer-Mınıstrdiń Keńsesinen kelip túsken  qujattardyń 940-y baqylaýǵa alynypty. Sondaı-aq, baqylaýda oblys ákimdiginiń 8 qaýlysy tur. Oblys ákiminiń tóraǵalyǵymen ótken májilister men keńesterde barlyǵy 1022 tapsyrma berilgen. Árıne, tapsyrmalar belgilengen merzimderde oryndalǵan. Jalpy, kadr saıasaty mem­le­kettik qyzmette, onyń ishki ju­mysy men tártibinde sheshý­shi ról atqaratyndyǵy belgili. Alaıda, oblys ákimdiginiń bas­qarmalary men aýdan ákimdikteri qandaı da bir buzýshylyqtar men kem­shi­lik­terge jol bergen laýazym ıelerine tártiptik shara qol­­danǵannan keıin merzimine jet­kizbeı, tártiptik sharany alyp tas­taýdy ádetke aınaldyryp alypty. Jyl basynan beri ákimder tarapynan barlyǵy 90 mem­lekettik qyzmetker túrli tár­t­iptik jazaǵa tartylsa, onyń 50-niń tártiptik jazalary merziminen buryn alynǵan. Árıne, oblysta memlekettik qyz­met­shilerdiń biliktilikterin arttyryp, qaıta daıarlaý, memlekettik organ­dar arasynda qyzmetkerlerdi taǵylymdamadan ótkizip, tájirıbe almasý, jal­py­ǵa birdeı quqyqtyq oqytý ju­­mys­tary uıym­dastyrylýda. Bul jumystar nátıjesiz de emes. Máselen, jyl saıynǵy mem­lek­ettik organdar jumysy­nyń tıim­di­ligin baǵalaýda Jambyl ob­lysy ákiminiń appa­raty ekinshi jyl qatarynan oblys­tar arasynda joǵary baǵalanyp kele­di. 2014 jyly eń joǵary baǵalanǵan oryndaýshylyq tár­tip pen quqyqtyq qam­tamasyz etý baǵyttary boıynsha, 2015 jyly personaldy basqarý jáne stra­­tegııalyq maqsattar men min­det­terge qol jetkizý jáne olardy iske asyrý baǵyttary boıynsha joǵary tıimdilik nátıjesin kórsetti. Áıtse de, turǵyndardy qabyl­dap, máselesine kóńil aýdarý, saıtty jańartyp, jurttyń saýalyna jaýap qaıtarý, aqparat berip otyrý asa qıyn sharýa emes qoı. Álde aýdan ákimderi halyqpen aralasyp, qarym-qatynas jasaǵysy kelmeı me? Halyq bolmasa ákim de bolmaıdy emes pe? Batyr Baýkeńniń «El degende ezilip, jurt degende jumylyp qyzmet et» degen naqylyn ákimder jadyna túıip, naqty isimen dáleldep júrse ǵoı, shirkin... Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy