«Qulaqtan kirip boıdy alatyn» án qaıda?

«Án qudireti jaıly Arıstotel: «Mýzyka adam janyna etıkalyq turǵydan belgili dárejede áser ete alady. Sondyqtan, ony jas­tar tárbıesine arnalǵan pánderdiń qataryna qosý qajet», – dese, Sıýn-Szy: «Mýzyka halyqtyń sanasyn tereń baýrap, onyń minez-qulqy men ádet-ǵurpyn ońaı ózgertedi», – degen eken. Alaıda, ulttyq qundylyq­ta­­­ry­myz­dy ulyqtaý kemshindeý so­ǵyp, Batys mádenıetine eliktep-so­lyq­taý­shylyq basymdap turǵan, ári kókeı­lerin aqsha tesken pendeler kóbeıgen qazirgi qo­ǵa­mymyzda án óneri de saýdaǵa salynyp, hal­qy­myzdyń nazaryna marjan týyn­dylardyń ornyna arzan týyndylardy jıi usyný teris ádetke aınalyp barady. Ásirese, keıbir otandyq te­learnalarymyz ońaı tabystyń kózi osy eken dep, Abaısha aıtqanda, «baqy­rǵan qur aıǵaı» ánsymaqtardy tikeleı de, janama da jarnamalaýdyń jolyna túsip alǵan. Olar osylaısha óz bedelderine nuqsan keltirip qana qoımaı, jurtshylyqtyń mádenı talǵamyn tómendetip, shyn juldyz ben jasandy juldyzdy aıyra almaıtyndaı kúıge ushyratyp tur. Budan qolynda qomaqty qarajaty, toqpaǵy myqty súıeýshisi joq jas daryndar zardap shegip, qııanat kóretindigi anyq. Taǵy bir oılanarlyq jaıt – tipti, tanymal ánshiler shyrqap júrgen, áýeni áp-ádemi ánderdiń keıbiriniń óleńi óleń emes, qasıetti poezııaǵa úsh qaınasa sorpasy qosylmaıtyn, uıqas úshin ana tilimizdiń belinen basyp, belo­myrtqasyn úzip, shyryldatyp jata­tyn shala saýatty óleńsymaqtar eken­digi. Mine, osyndaı, óser elge jaraspas keleńsiz kórinisterdi tyıý maqsatynda tó­men­degideı sharalardy qabyldap, ta­ban­dylyqpen iske asyrý qajet dep Premer-Mınıstrdiń orynbasary Imanǵalı Tasmaǵambetovke tómen­degi talaptardy oryndaýdy ótin­gen saýal joldadyq: Birinshiden, «Mádenıet týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 7-babynyń 21-tarmaǵyna sáıkes Má­denıet jáne sport mınıstrliginiń jany­nan án óneri boıynsha Kórkem­dik keńes qurý jáne ol týraly ere­jeni jasap, bekitý qajet. Onyń qura­myna elimizge belgili óner qaı­ratkerleri, kompozıtorlar men aqyn­dar engizilýge tıisti. Atalǵan Kórkemdik keńeske kóp­shilik sahnalarda oryndalatyn jáne telearnalar men radıo arqyly taratylatyn ánderdiń áýenderi men óleńderiniń kásibı deńgeıin baǵalaý mindeti júktelgeni jón. Sondaı-aq, ol ǵasyrlar synyna syr bermeı, saf altyndaı saqtalǵan halyq ánderi men áıgili kompozıtorlardyń jurtqa tanymal ánderin burmalap oryndaýǵa jol bermeý jaıyn da udaıy nazarda ustasa, quba-qup. Ekinshiden, Aqparat jáne kom­mý­nı­kasııalar mınıstrligi respýblıkalyq deńgeıde televıdenıe men radıo ar­qy­ly memlekettik aqparattyq saıasatty júrgizý jónindegi memlekettik tapsyrma aıasynda halyq ánderin, ataqty ha­lyq kompozıtorlarynyń asyl mura­laryn jáne osy zamanǵy belgili kom­pozıtorlardyń shyǵarmalaryn nasıhattaý qajettigin eskergeni jón. Úshinshiden, Mádenıet jáne sport mınıstrligi men Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligi birlese otyryp, dástúrli ánderdi oryndaıtyn daryndy ánshilerdiń Astana men Almaty qalalarynyń jáne oblys ortalyqtarynyń úlken sahnalarynda jeke konsertterin uıymdastyrý jáne olarǵa barynsha aqparattyq qoldaý kórsetý máselelerin ońynan sheshse, durys bolar edi. Tórtinshiden, Mádenıet jáne sport mınıstrligi elimizde qazaq kúre­sin qaı­ta­dan órkendetýdiń tamasha óne­gesin úlgi etip ustana otyryp, óner­ge janashyr azamattardyń jár­demi­men dástúrli ánderdi oryn­daý­shylar­dyń óńirlik jáne re­s­pýb­lıkalyq baı­qaý­la­ryn ótkizýdi qolǵa alsa, nur ústine nur. Besinshiden, Mádenıet jáne sport mınıstrligi men Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimdigi birlesip, eki jylda bir ret ótkizip júrgen «Maǵ­­jan kóktemi» respýblıkalyq óner fes­tıvalinde uly aqyn Maǵ­jan Juma­baevtyń óleńderine shyǵa­ryl­­ǵan ánder baıqaýynyń jeńim­pazy men júl­degerleri atanǵan kom­po­zı­tor­lar­dyń shyǵarmalaryn atalǵan óner saıy­synda ǵana jurt­shy­lyq nazaryna usynýmen shektelmeı, olardy elimizdiń basqa sahnalarynda da oryndaýdy, sondaı-aq respýblıkalyq televıdenıe men radıo arqyly nasıhattaýdy jolǵa qoısa, utylmaıtynymyz anyq. Altynshydan, ánge suranyp turǵan tamasha óleńderge mýzyka shyǵartý arqyly ánderdiń mátin­deriniń sapasyn arttyrý ári úzdik poezııalyq týyndylardy keńinen dáripteý maqsatynda Mádenıet jáne sport mınıstrligi Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵymen jáne Qazaqstan Jazýshylar odaǵymen birlese otyryp, belgili kompozıtorlar men aqyndardyń arasynda tyǵyz shyǵarmashylyq baılanys ornatýǵa uıytqy bolsa, quba-qup. Jáne, jetinshiden, Qazaqstan Res­­­pýblıkasynyń IýNESKO jáne ISESKO isteri jónindegi Ulttyq ko­mıs­­sııasy birtalaıynyń avtor­la­ry­nyń esimderi umytylyp, halyq ánde­ri­ dep atalyp ketse de, qazirgi za­man­da­ da biregeıligin aıǵaqtap otyr­ǵan, máńgi óshpes asyl qazynamyz – qazaq halqynyń dástúrli án ónerin Adam­zattyń materıaldyq emes mádenı murasynyń Reprezentatıvti tizimine engizý máselesin qarastyrsa, ıgi. «Ánniń de estisi bar, eseri bar» dep Abaı aıtqandaı, eser ánderdiń efır arqyly erteli-kesh halqymyzdyń sanasyn jaýlap, ulttyq dili men rýhyna teris áserin tıgizýin tyıý maqsatynda án óneri salasynda tártip ornatyp, talǵam men talapty kúsheıtip, shyn daryndarǵa jol ashyp, jan-jaqty qoldaý kórsetetin kez jetti. Káribaı MUSYRMAN, Májilis depýtaty