О́zińizdiń súıikti sýretshińiz, tipti, sizge unaıtyn aǵymdar men janrlar da bar ekeninde kúmán joq. Tipti, sýretshiniń túpki oıyn naqty túsinbeseńiz de, qandaı da bir týyndy áser etpeı qoımaıtyny da bar. Jaı kórermen retinde belgili bir kartınany siz «unady nemese unamady» dep te aıta alasyz. Negizi sýretshi, ánshi, mýzykant bolý úshin aldymen tabıǵı talant qajet degen oı kópshiliktiń sanasyn jaýlap alyp, keıbir adamdarǵa eshqandaı áreketke nemese osy ónerge qaraı aıaq basýǵa múmkindik bermeı kelgeni aıan. Qanshama adam óziniń erekshe bir qyryn asha almaı, sol kúıinde birde-bir sýret salmaı, birde-bir mýzykalyq shyǵarma oryndamaı, toqyma, gobelen, orıgamı, oıynshyq, qysh qumyra syndy birde-bir óner týyndysyn jasamaı ómirden ozǵan da bolar... Sondyqtan qalaǵan dúnıeni jasaýǵa, jańa bir nárseni úırenýge shabyttandyratyn, qatyp qalǵan birjaqty oı-pikirdi ózgertip, adamnyń jańa bir qyryn ashýǵa kómek kórsetý baǵytynda jumys istegen adamdardyń eńbekterin qalaı jarnamalasaq ta azdyq etpeıdi. Sonyń biri Mark Kıstlerdiń «30 kúnde sýret salýǵa úırený» («You can draw in 30 days») kitaby mıllıondaǵan adamdy sýret salýǵa úıretip qana qoımaı, sýret salýdyń týa bitken qasıet emes, ýaqyt óte kele qalyptasatyn daǵdy ekenin taǵy bir dáleldep berdi. Kez kelgen adamǵa ádemi sýret salý úshin qaǵaz, qaryndash jáne ózińizdi jańa qyryńyzdan ashqyńyz kelgen qalaýyńyz ǵana kerek. Sýret salýǵa kúnine 20 mınýt ýaqyt bólý arqyly bir aıdyń ishinde qalaǵan sýretińizdi sala alý deńgeıine jetesiz, deıdi avtor. Ol qaryndashpen sýret salýdyń reti men kezegin kórsete otyryp, kólemdi sýretterdi salýǵa kómektesetin qupııalar men keńesterdi, sýret salýdyń zańdylyqtaryn aıtady. Sýret salý keıbir adamdarǵa tynyshtyq pen sabyrlylyq berse, basqalaryna oıyn jınaqtaýǵa, bir arnaǵa toǵystyrýǵa kómektesedi. Osy oraıda, sýret salýǵa úıretetin sheberlik-saǵattaryn ótkizip jatqan mamandar da bir jaǵynan bıznesin alǵa jyljytyp, aqshasyn taýyp jatsa, ekinshi jaǵynan adamdardyń suranystaryn da óteıdi. Japonııadan bizge jetken orıgamı óneri boıynsha usynylatyn kitaptardyń kóptigi oqyrmanǵa jaqsy tańdaý beredi. Sonyń biri, ózim qoldanyp kórgen Rık Bıchtiń avtorlyǵymen shyqqan «Orıgamı: úlken ıllıýstrasııaly ensıklopedııa» jınaǵyna rızashylyǵym sheksiz. Árıne, ınternetten de túrli ádemi, ońaıynan eń kúrdelisine deıingi janýarlar formalaryn, kóp ýaqyt pen sheberlikti qajet etetin orıgamı fıgýralardyń úlgileriniń jasalý joldaryn, tipti, beınekórinisterin de taba alasyz. Degenmen, kitaptyń orny bólek ekenin atap ótkim keledi. Tamaq pisirýdiń óner jáne erekshe yqylas qoıýǵa turarlyq sala ekenine mıllıondaǵan adamnyń kózin jetkizip, jańa armandarǵa jetelegen sheberlerdiń biri brıtan aspazy, restorator jáne shoý júrgizýshi Djeımı Olıverdi mysalǵa alaıyq. Onyń baǵdarlamalary, kitaptary, fılmderi arqyly qanshama adam durys tamaqtanýǵa, dámdi tamaq pisirýge úırendi. Sonymen birge, amerıkalyq jazýshy Djýlı Paýelldiń «Djýlı jáne Djýlııa: baqyt resepti» kitaby men fılminde as máziri men dámdi tamaq, jalpy, ómirde alǵa qoıǵan maqsatyńyzǵa jetý joly sıpattalady. Árıne, avtordyń da, keıipkerdiń de ómirlik maqsaty oqyǵan aspazdyq kitabynan bir jylda 254 taǵam túrin pisirip shyǵý ǵana emes, odan tereńde jatqany aıan. Kitap arqyly úırený, ıaǵnı óz betinshe úırený ońaı emes. Adamnan kóp erik-jiger, tártip, bastaǵan isti aıaǵyna deıin jetkize alý qasıetterin talap etedi. Sondyqtan qazirgi tańda sýret salýmen qatar, tamaq pisirýge, oıynshyq, qysh qumyra jasaýǵa, qummen sýret salýǵa, bıser, keste toqýǵa úıretetin túrli kýrstardyń kóptep ashylyp jatyr. Mundaı sheberlik saǵattarynda eń bastysy, oqytýshynyń sýret salý, tamaq pisirý, oıynshyq jasaý, oıý oıyp, keste tigý joldaryn jaqsy túsindire alý, aldyna kelgen balanyń nemese eresek adamdardyń qyzyǵýshylyǵyn oıatyp, ózine degen senimin odan ári nyǵaıtyp, óz isine, jasalǵan jumystyń nátıjesine rıza bolý, rahattaný, qýaný, jańa bastamalarǵa qanattaný sezimine bólenýine múmkindik jasaý mańyzdy. О́mir adamǵa múmkindik beretini sózsiz. Tek sol múmkindikti jiberip almańyz. Eń bastysy, muǵalim, ata-ana, dos, aınaladaǵy adamdar oqımyn, úırenemin, isteımin, tyrysamyn dep turǵan adamnyń mysyn basyp, talabyn qaıtaryp, úmitin óshirip, armanyn shekteıtin beıjaılyq pen nemquraıdylyq tanytpasa eken deımiz.
Baqytgúl SALYHOVA,
pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty
