Ǵasyrmen úndes kúı mura

Qazaq ónerindegi erekshe tul­­ǵanyń biri – ǵasyrǵa jýyq ja­saǵan Shákir Ábenov aqsaqal. Úsh dáýirdiń kýágeri, bir boıyna aqyndyq, sazgerlik qasıet qatar daryǵan, shejireshilik sheberligi bir bólek tulǵanyń bertinde, elimiz Táýelsizdik alǵan tusta El­basy Nursultan Nazarbaevqa bata berýi de elimiz tarıhynda altyn áriptermen jazylyp qaldy. Táýelsizdigimizdiń týra shırek ǵasy­rynda Shákir aqsa­qal­dyń da atynyń atalýy, «Shákir Ábenovtiń kúı murasy» atty kitaptyń jaryqqa shyǵýy – zańdy dúnıe. Jaqynda Ulttyq mýzeıdiń «Ha­lyq qazynasy» ǵylymı-zert­teý ınstıtýtynyń uıymdas­tyrýy­men dóńgelek ústel ótip, halyq aqyny, folklorshy, sazger Shákir Ábenov­tiń kúı murasy áńgime arqaýyna aınaldy. Kúıshi Seken Turysbek Shá­kir atanyń kózin kórgen aza­mat retinde onyń ónerine, ómi­rine qatysty qyzyqty máli­mettermen bólisti. 90-nan asqan shaǵynda Elbasyna bata bergen qarııanyń sóziniń salmaǵyn, batasynyń qasıetin áńgime etti. Belgili tul­ǵanyń 15 ánniń, 20 shaqty kúıdiń avtory bolǵanyn alǵa tartty. Belgili mádenıettanýshy Zıra Naýryzbaeva Shákir tulǵasynyń fenomeni retinde onyń barlyq azapty, ıaǵnı qoǵamdyq ómirdegi, jeke taǵdyryndaǵy jan aýyrtar jaǵdaılardy qaıyspaı kótere bilýin, oǵan qosa, halyqtyń da eńsesin túsirmeýge at salysýyn atap ótti. Qazirgi jastardyń osyndaı adam­dardy úlgi tutýy ke­rektigine mán berdi. Fılologııa ǵylymdarynyń kan­dıdaty Imanǵazy Nurahmet Shákir Ábenovti úsh ishekti dombyra men sonyń kúıin HH ǵasyrǵa jetkizgen birden-bir adam retinde atady. Bul turǵydan kelgende Ult­tyq mýzeıdiń «Halyq qazy­na­sy» ǵylymı-zertteý ıns­tı­tý­tynyń qyzmetkeri Rús­tem Nurken shyǵarǵan «Shákir Ábenovtiń kúı murasy» atty kitabynyń úsh ishekti dombyraǵa arnalǵan, sondaı-aq, Shákir Ábenovke arnalǵan tuń­ǵysh zertteý ekenine toqtaldy. Al avtordyń ózi Shákir Ábenov kúı­leriniń ereksheligi retinde Eýropa mýzykasynda kezdesetin sa­ryndardyń moldyǵyn keltirdi. Kezinde ataqty mýzyka zertteýshisi B.Erza­kovıch notaǵa túsirgen 9 kúıdi úsh ishekti dombyraǵa laıyqtap qaıta notaǵa túsirgenin, izdenistiń nátıjesinde basqa da kúılerin aınalymǵa engizgenin, bul kúnde Shákir Ábenov kúıleriniń sany 19 bolǵanyn aıtty. Aıgúl SEIILOVA, «Egemen Qazaqstan»