Ashýy joq kisi

Adamdar keıde bolmaıtyn nársege qıqyldasyp, keshegi syılas aǵaıyndar bir-biriniń jaǵasynan alýǵa deıin baryp jatady. Keıin aqyl toqtatyp, ashýyn sabyr jeńgennen keıin: “О́ı, bolmashyǵa bola aǵaıynnan aıyrylyp qala jazdappyn ǵoı”, dep ókinetini bar. Taǵy da qaıtalaryn sezbeıdi. Onysyn aqtap alatyn máteli de dap-daıyn. “Bir atym nasybaıǵa bola da kóńil qalady”, dep qoıady. Adamdardyń bári osyndaı shyǵar dep oılaısyń ǵoı. О́ziń de sonyń ishindesiń. Baıa-shaıa bo­lyp jatqanyń. Joq, olaı emes eken. Sabyrynan esh tógilmeıtin adamdar da bar bolyp shyqty. Ǵalymjan degen jýrnalıst do­sym bar. Tonnyń ishki baýyndaı aralasyp júrgennen keıin áke-sheshesiniń aldyn talaı kórdik. Ákesi Orekeń, Ordabek Zııa­bek­ulymen talaı márte dastar­qan­das boldyq. Jymıyp qana oty­ratyn kisi. Qashan barsań da osy qalpynan tanbaıdy. Balala­ry­na, qudaı qosqan qosaǵy Rahııa sheshemizge ótirik bolsa da bir keıigenin kórmeppiz. Keıinirek, jýrnalıstik áýestik jeńe bas­tady. Osy kiside ashý degennen mysqaldaı bolsa da bar ma eken dep. Baıqaı almadyq. Suras­tyr­dyq. Biletinderden. “Olar: «Bul kisi ejelden osylaı ǵoı, ashý­lanýdy bilmeıdi”, deıdi. Ondaı bolsa jasyq bireý shyǵar-aý dep oı túıýińiz múmkin. Ondaı da emes. Jaqsy-aq qyzmetterdiń qu­laǵyn ustaǵan. Tis dárigerinen úlken keńshardyń bas zootehnıgi bolyp ósken. Ekeýiniń de oqýyn támamdaǵan ǵoı. Maqtaaralda, Mankentte, Sút­kentte jumys jasaǵan. Zeınetkerlikke shyqqan soń Temir­lanǵa kóship kelgen. Aýdan orta­lyǵynyń joǵary jaǵynan jaı alǵan. Irgesin sulý Arys ózeni kókteı ótetin Ordabasy aýdany sýǵa baı jer. Orekeńniń jeriniń tómengi eteginen Orys aryq, qyr betkeıinen Naıman aryq ótedi. Sý – tirshilik. Orekeń aqsa­qal ba­la­larymen, nemerelerimen birlesip baý egip tastaǵan. Kóktem, jaz barsańyz burqy­ra­ǵan alma ıisi ıran baǵyndaı esi­ń­izdi ala­dy. Sálem salǵandaı ıilip tur­ǵan kelinshektaldyń saıa­sy alty qanat aq ordadaı. Ore­keń, mine, osy jerge tapshan ornatyp, or­da­ly qaýymymen ty­nystap oty­rady. Jylqy us­taıdy. Qymyz ishedi. Iri qara, usaq mal ba­r­shy­lyq. Túıetaýyq, úırek degen­de­rińiz bul úıge tańsyq emes. Ǵalymjan dos aıtady. «Ákeı bildeı bir keńshardyń bas zootehnıgi bola júrip, keıbireýlerdeı memlekettiń menshigine qol salǵan emes. “Balalaryma aram as jegizbeımin” deıtin. Onysy durys ta shyǵar, biraq bas zoo­tehnıginiń kelinshegi kerzi etigi satala-satala bolyp sharýa­shy­lyqtyń buzaýshysy bolǵanyn kim kórgen. Bizdi oqytqan – taý­yq. Anam myńǵa deıin taýyq, túıetaýyq ósirgen. Otbasynda 8 bala boldyq. Bárimizdi sonyń jumyrtqasymen oqytty». Sóıtip: “Balalaryma aramnan as jegizbeımin” deıtin Ore­keń kóshten qalmapty. Tuqy­my­nyń ózi bir aýyl. Nemereleri shurqyrap ata-áje dep jatady. Shóbere de kórdi. Nemeresiniń aldy Asqar Beıjińde dáriger mamandyǵyna oqyp jatyr. Birge barǵan qurdastarynan jeke-da­ra túsken. Oqytýshylary myq­­ty maman bolady dep maqtaıdy eken. Orekeńmen ýaqytty keń salyp áńgimeleskenim bar edi. – Máńgilik eshkim joq, – degen. – Qysqa ǵana ǵumyrda kisi­niń kóńilin qaldyryp, ǵaıbat sóılegendi jaqtyra bermeımin. Alla taǵalla adamǵa ómir berdi. Qyzyǵyn kórsin dep ur­paǵyn kóbeıtti. Shýaǵyna bóle­­­­nip júr­genge ne jetsin. Adamǵa basqa ne kerek. ...О́tirik aıtpaıtyn, bireýdiń haqysyn jemeıtin, elge oı­laı­tyny jaqsylyq, bul ómirge adam bolyp kelip, adamdyǵyna syzat túsirmeı ótken Orekeńniń de bul dúnıeden ótkenine bir jyl boldy. Temirlanǵa barǵan saıyn osy ashýy joq, aldy keń, jaısań aǵany kóńil izdeıdi. Baqtııar TAIJAN, Ońtústik Qazaqstan oblysy.