Bıznesti qoldaý – ekonomıkany damytý

Kásipkerliktiń kókjıegin kóterý isi de osy qatarda tur. Bıylǵy Joldaýdyń bas­ty ózgesheligi – bul máselelerdiń álemdik aýqymdaǵy búgingi zamanǵy úrdistermen tyǵyz ushtastyrylýynda. Aqtóbe oblysy kásipkerleri palatasynyń dırektory Nurlybek Muqanovpen áńgime osy baǵytta óristedi. 

– Biz Elbasynyń sarabdal saıasatynyń arqasynda bú­gingi zamanǵy, qashanda dos­­tyqqa arqa súıeıtin, kim-kim­ge de ashyq túrdegi Qazaq­standy qurý jolyndamyz. Jol­­­daýdaǵy keleli mindetter ju­mys­tar­yń­yzǵa serpin bere aldy ma?

– О́te oryndy suraq qo­ıyp otyrsyz. Búgingi kúni álemdik qaýym­dastyq bizdi damýshy ári bo­lashaǵy zor el retinde tanı bastady. Eger oıymdy áńgi­memizdiń basty taqyryby bız­neske qaraı bursam, búgingi kúni «Made in Kazakhstan» de­gen taýarlyq belgi soǵylǵan azyq-túlik ónimderi barsha álem jurtshylyǵyna usynyla bas­tady desem, shyndyqtan alshaq kete qoımaspyn. Mu­ny birinshiden Memleket bas­shy­synyń otandyq ónimdi qoldaı bilýiniń nátıjesi ári oǵan degen shyn janashyrlyǵynyń kórinisi dep uǵynýymyz kerek shyǵar. Sóz joq, mundaı qoldaý ag­ro­ónerkásip keshenin qosa al­ǵandaǵy óńdeý ónerkásibi sala­syndaǵy kásipkerlikti damytýǵa úlken septigin tıgize alady. 

– Joldaýda kórsetilgen ekinshi basymdyq bıznes-or­tany túbegeıli jaqsartý jáne keńeıtý ekeni belgili. Sony­men birge, Prezıdent eldiń ish­ki jalpy ónimindegi sha­ǵyn já­ne orta bıznestiń úle­sin 2050 jyl­ǵa qaraı kem degen­de elý pa­ıyzǵa jetkizý min­de­tin qoı­dy. Osy óte órshil maq­satqa baılanysty ne aıtar edińiz?

– Meniń oıymsha, dál osy ba­symdyqta otandyq bıznesti damytýdyń barlyq jınaqtaýshy faktorlary túgelge derlik qam­tylǵan. Kásipkerler pala­ta­synda qyzmet jasaı júrip men is júzinde qarjylyq qol­je­timdilik máselelerimen kún saıyn betpe-bet kelip júrmin. Bıznes ortanyń ókilderine ár túrli negizsiz talap qoıǵysy keletin tekserýshi organdar da kezdesip turady. Tipti eki arada qosymsha júkteme arqalaıtyn sátterimiz de jetkilikti. Son­daı-aq, ár túrli tekserýshi organ­dardyń tym birjaqty sheshim qabyldaıtyn kezderi de oryn alyp turady. Mundaı jaǵdaıda kásiporynnyń keleshektegi taǵ­dyry kúmándi bolyp qala ber­mek. Aıtaıyn degenim – bıznes ókilderine alańsyz ónim óndi­rýge jaǵdaı týǵyzylsa, Elbasy aıtqandaı kórsetilgen mindetke qol jetkizýge ábden bolady. 

Qalaı degende de qazirgi kúnge deıin bıznestik ortada júrgenderdiń zańsyz talap-tilekteri birqatar jaǵdaılarda aıaqsyz qalyp kelgeni jasyryn emes. Eger naqty mysalǵa kezek bersem, ótken jyly óńirde kásipkerler usynystarynyń deni prokýratýra organdary tarapynan qoldaý taýypty. Sóıtip, bıznesmenderdiń zańdy quqyqtary qalpyna keltirilipti. Bizdiń Palata 2013 jyldyń qazan aıynda qurylǵan edi. Sodan beri sot satylary arqyly 6,5 mıllıard teńgeniń múliktik quqy qorǵalypty. Mem­leket basshysy óz Jol­daýynda Úkimetke «Atameken» ult­tyq kásipkerlik palatasymen bir­lesip, bıznestiń barlyq shyǵy­nyn jappaı azaıtý jóninde sha­ralar qabyldaý kerektigi jóninde tapsyrma bergeni úlken senim týǵyzady. Mundaı jaǵdaıda el ekonomıkasyndaǵy shaǵyn jáne ortasha bıznestiń úlesin Prezıdent kórsetken mejege jetkizý múmkindigi de birshama jaqyndaı túsedi.